Verdrag van Mekka laat verandering speelveld Midden Oosten zien
Het verdrag van Mekka, de Mecca Joint Defence Agreement, lijkt vooral een waarschuwing aan Iran. Daarnaast hebben zowel de drie ondertekenaars als hun regionale rivalen plus de VS ook hun eigen belangen.
Verdieping verdediging Saoedi-Arabië
De Iran-oorlog heeft Saoedi-Arabië nog duidelijker dan daarvoor het geval was laten zien dat het zijn verdediging moest versterken en verdiepen. De aanvallen van Iran op de Golfstaten, waaronder op olieproductiecentra in Saoedi-Arabië, als druk- en vergeldingsmiddel tegen de Amerikaanse aanvallen hebben dat nog eens extra duidelijk gemaakt.
Zondag al eerste aanval op Saoedische olie
In de Gezamenlijke Defensie-overeenkomst van Mekka staat — zo zeggen Saoedische persberichten — dat een aanval op één een aanval op allen is, maar het is nog onduidelijk wat dit precies betekent. En ook niet of bijvoorbeeld de aanvallen van een eigenwijze Iran-proxy op Saoedi-Arabië, zoals de Houthi drone die in het Saoedische Jazan, net over de grens met Jemen, schade aanrichtte, al onder dit kersverse verdrag valt. Het is niet waarschijnlijk dat de Mekka-overeenkomst zo helder is als het beroemde artikel 5 van de NAVO, die hetzelfde zegt over Noord-Atlantische bondgenoten en die totdat Trump aan de macht kwam stond als een huis.
Bundeling soenitische krachten
Ook als de Mekka-overeenkomst niet zo sterk is, blijft ze betekenisvol daar waar ze de welvaart van de Saoedi's, de nucleaire slagkracht van Pakistan en de sterke defensie-industrie met onder meer geavanceerde dronetechnologie in één richting kan buigen.
Ze betekent vooral voor Saoedi-Arabië afschrikking tegen Iran en haar proxy in Jemen. Ze geeft Turkije grotere macht, ook onafhankelijk van haar NAVO-bondgenoten, tegen haar regionale tegenstander Israël, schept bredere afzetmarkten voor haar defensie-industrie en stelt haar belangen als spil en transporthub tussen Azië en Europa veiliger. Voor Pakistan betekent het nog sterkere economische en financiële backing, een nog steviger anker in de machtsstructuren van de Golf en een versterking van haar positie tegenover aartsrivaal India.
Belangen India, Israël
Het is dan ook niet verbazingwekkend dat er direct voorafgaand aan de Mekka-overeenkomst overleg tussen de premiers van India en Israël was en dat er, naar men mag aannemen, ook op allerlei andere overheidsniveaus tussen de twee landen nagedacht wordt hoe hiermee om te gaan. Hetzelfde geldt voor Iran, dat in de loop der tijd bewezen heeft zijn strategische voordelen — geografie, olie, opbouw van machtscentra in het buitenland, stevige institutionele organisatie, ontwikkelde bevolking, opbouw van een grootschalig, betaalbaar en exporteerbaar wapenarsenaal dat verder reikt dan zijn grenzen — slim en effectief in te kunnen zetten tegen aanvallers.
Verschuiving speelveld voor Iran
Voor Iran is dit een stevige verschuiving op het speelveld. Jarenlang kon het ongestoord een voorwaartse aanvals- en verdedigingslinie opbouwen met haar 'Axis of Resistance', de As van Verzet van sjiitische proxies in Jemen (de Houthi's in conflict met Saoedi-Arabië en de wettige regering van Jemen worden verzwakt), Libanon, Irak, Syrië en Gaza. Nu is het omringd door drie, ieder op zijn manier krachtige soennitische bondgenoten en kan Saoedi-Arabië — en in het voetspoor de andere Golfstaten — ook zonder de VS succesvoller terugslaan als Iran zijn gijzelpolitiek voortzet.
Nieuwe rol VS
Tegelijk kan de overeenkomst ook in het belang zijn van de huidige VS, dat al langere tijd zoekt naar een andere rol voor zichzelf in het Midden-Oosten: meer als risicomanager en minder als veiligheidsparaplu.
.gif)
