De oude Drees

In een recent nummer van De Volkskrant schrijft Martin Sommer dat eigenlijk de enige premier die tijdens zijn premierschap (1948-1958) de staatsuitgaven wist te verminderen de oude Willem Drees was. Drees had een bloedhekel aan verspilling en was ook een voorbeeld van de ooit spreekwoordelijke Hollandse zuinigheid.

Sommer geeft daar een aantal treffende voorbeelden van. Zo maakte hij bezwaar tegen een promotiereis van de Amsterdamse burgemeester langs de Rijn. Hij vond de nieuweentree van de nieuwe Rotterdamse Erasmus Universiteit ‘overdreven luxe’.

Een verbouwing van het Rijksmuseum voor een half miljoen gulden was in zijn ogen veel te duur. En hij zag scherp dat een lobby van Kamerleden, hoge ambtenaren en andere organisaties een steeds stijgend beroep deden op de ‘Haagse vleespotten’.

Ik kan nu wel vertellen, 26 jaar na het overlijden van Drees sr., dat ik in de periode eind jaren zeventig, begin jaren tachtig enkele keren telefonisch contact heb gehad met de oude Drees over sommige kwesties aangaande het koningshuis. Drees was zeker niet anti koningshuis.
Omgekeerd was de waardering ook groot. Tot haar dood stond bij Juliana een portret van Drees op haar bureau. Bij het eerste telefoontje hielp mijn achternaam. Mijn grootvader was na de bevrijding de voorzitter van de roemruchte Centrale Bond van Transportarbeiders (havenarbeiders, zeelieden, vrachtwagen- en buschauffeurs) met een schitterend hoofdkantoor aan de Rotterdamse Heemraadsingel.

Toen hij hoorde dat ik een kleinzoon was zei hij: ,,Ik wil wel wat vertellen, maar u mag mijn naam niet noemen.” Het onderwerp was enkele onechte kinderen van prins Hendrik, de echtgenoot van koningin Wilhelmina. Vooral een affaire in Brussel. Ik vroeg Drees of hij in zijn vooroorlogse periode als wethouder van Den Haag daar iets van vernomen had.
Dat had hij wel zei hij met een kort lachje. ,,Dat soort plooien moest vaker worden gladgestreken en bepaalde zaken worden afgekocht.’’ Als gemeentebestuur ging je daar niet over maar toen ik een minister vroeg onder welke naam hij die bedragen verantwoordde zei hij kort: ,,Speelschulden.”

Zelf heb ik als jong leerling-journalist bij Het Vrije Volk in Den Haag Drees een keer horen spreken. Zijn gehoor bestond uit oudere leden van de Partij van de Arbeid. Zij drongen aan op gratis openbaar vervoer voor 65plussers. Drees verwierp dat.
Hij zei: ,,We hebben nu de AOW en we moeten ook de pensioenen op een dusdanig niveau brengen dat ook ouderen onbelemmerd met het openbaar vervoer kunnen reizen. Doen we dat niet dan moet er veel te veel subsidie naar het openbaar vervoer.”

Ik moet daar nog wel eens aan denken wanneer ik bijvoorbeeld in Hillegersberg of Kralingen redelijk sjiek geklede ouderen met hun 65pluskaart gratis met de tram zie reizen.

(Deel vijf van de biografie van Drees van auteurs Daalder en Gaemers is zojuist verschenen.)