Een huwelijk van Parijs en Saigon (+ video)
Ooit vormde café-restaurant Engels op de hoek van het Weena en het Stationsplein een glanzend hoogtepunt van het toch al iconische Groothandelsgebouw. Het was bijna nog bekender dan de Rizla-reclame op het dak of de legendarische bioscoop Kriterion. Pas als de voorstelling begon, kwam het witte doek naar beneden. Eerst had het publiek via een gigantisch raam uitzicht op de onstuitbare herbouw van de verwoeste binnenstad. Stadsgenoten die nog weten met hoeveel stijl je vroeger in Engels ontvangen werd, wordt het extra droef te moede als zij deze kaap van wanhoop en droefenis ronden op weg naar de trein.
Daar komt binnenkort verandering in. Men is hard bezig de uitgewoonde ruimtes van Engels een nieuw uiterlijk te geven. Op de spiegelruiten hangen dichterlijke teksten over een nieuwe toekomst: het wordt een grand café waar men ook kan eten. Voor de rest gaat het over het huwelijk van Parijs en Saigon.
Ik moest meteen aan de avond denken die ik 37 jaar geleden doorbracht in De Maxim op de Đồng Khởi in Saigon, onder Vietnamveteranen beter bekend als Tu Do Street. In de koloniale tijd heette het daar Rue Catinat. De Maxim was een nachtclub die in alle opzichten aan de jaren dertig van de vorige eeuw deed denken, maar toen was het nog een bioscoop. Wij werden er aan onze tafel bediend door obers op leeftijd die behalve Vietnamees alleen maar Frans spraken. Op het toneel speelde een damesorkest nummers uit Dr. Zhivago. De celliste was tevens de dirigente. Het was afgeladen in De Maxim. Overal zaten oudere Vietnamese heren met veel te dikke portemonnees en veel te jonge dames.
Dit was Graham Greene, dit was The Quiet American. Later hield ik wel eens een praatje voor studenten die de ontwikkelingshulp in wilden gaan: "Hebben jullie die film Casablanca wel eens gezien, met Ingrid Bergman en Humphrey Bogart? In zulke clubs wilde ik ook zitten. Die ging ik zoeken. En ik heb er uiteindelijk een gevonden: De Maxim op de Rue Catinat in Saigon. Geloof mij, dat is een betere motivatie voor het werk dat jullie willen doen dan allerlei idealen. Want die idealen leiden alleen maar tot cynisme en diepe teleurstelling."
Toen ik in De Maxim zat, was de doi moi, de Vietnamese versie van de perestrojka, nog maar net begonnen. Daardoor heeft Saigon een enorme economische opbloei meegemaakt. Toch schijnt men geprobeerd te hebben de oude sfeer in De Maxim te bewaren.
Die had iets onmiskenbaar koloniaals, ook al heette Saigon al vijftien jaar officieel Ho Chi Minhstad en werd het door communisten bestuurd.
Dat huwelijk tussen Parijs en Saigon was in werkelijkheid niet zo rooskleurig als het wordt voorgesteld. Het heimwee naar La Petite Tonkinoise is verlangen naar een sprookje dat in de werkelijkheid nooit heeft bestaan.
Toch mag Rotterdam blij zijn met het experiment dat straks op de hoek van het Groothandelsgebouw zal worden gewaagd. Een mix van Franse savoir-vivre en het Verre Oosten. Het zal heel anders zijn dan vroeger. Maar zeker is dat de nieuwe eigenaars naar hetzelfde hoge doel zullen reiken als destijds in haar hoogtijdagen de familie Engels.
Stijl!
Zie hoe het er uitzag in de Maxim
.gif)
