Frankrijk: tussen straat, staatsschuld en verkiezingen
Frankrijk zit bekneld tussen demonstranten die meer geld voor onderwijs eisen en obligatiebeleggers die bezuinigingen eisen. De Franse tienjaarsrente is bijna 5 procent, het hoogste in bijna een kwart eeuw. Het verschil met Duitse staatsobligaties is in een maand met bijna twee derde gestegen tot zo'n 1,4 procentpunt. Lenen kost Frankrijk nu meer dan Italië en Griekenland, en een aantal grote Franse bedrijven betaalt minder rente dan de staat zelf. Van alle G7-landen is Frankrijk het hardst geraakt door de obligatie-uitverkoop die volgde op de Iran-oorlog.
Staatsschuld
De staatsschuld is €3,5 biljoen, bijna 120 procent van het bbp, en de rentelasten zijn de grootste uitgavenpost van de staat, groter dan onderwijs of defensie. Het land betaalt dit jaar ruim €60 miljard aan rente. Premier Sébastien Lecornu stelde vorige week een pakket van €43 miljard aan bezuinigingen en belastingverhogingen voor, inclusief beperkingen op pensioenverhogingen en gedeeltelijke bevriezing van ambtenarensalarissen. Beleggers betwijfelen of het doel van een tekort van 5 procent in 2027 haalbaar is; dit jaar loopt het tekort naar verwachting op tot 5,4 procent.
Scholierenverzet
Op straat leeft het verzet. Volgens AP demonstreerden dinsdag 256.000 mensen, onder wie 56.000 in Parijs, voor meer geld voor scholen. De beweging begon medio september op één lyceum bij Parijs, met klachten over verwaarloosde gebouwen en personeelstekorten, en leidde tot ruim 6.100 arrestaties, meest van minderjarigen. In 891 scholen waren de lessen geheel of gedeeltelijk stilgelegd. Ook speelt de gestegen brandstofprijs door de Iran-oorlog een rol. De scholierenbeweging is niet van één partij. AP beschrijft haar als een beweging die op één lyceum begon en breed is gegroeid, met steun van vakbonden, ouders en leraren. De linkse politieke koepel La France Insoumise springt erop in, maar de scholieren zelf worden vertegenwoordigd door studentenorganisaties.
Le Pen belooft bezuiniging én verlaging
De regering heeft een minderheidspositie, en hoe groter de bezuinigingen, hoe groter het risico dat het parlement haar ten val brengt. Volgend jaar zijn de Franse presidentsverkiezingen die als een schaduw over alles liggen. De twee wettelijke termijnen van President Emmanuel Macron zitten er dan op. Hij slaagde er niet in om de hoge rentelasten terug te dringen.
Marine Le Pen, die in de peilingen voorligt, belooft €140 miljard aan bezuinigingen over vijf jaar en een schuldplafond van 60 procent van het bbp. Tegelijk wil ze de pensioenleeftijd voor sommigen verlagen en de btw op energie en eerste levensbehoeften schrappen, wat tientallen miljarden extra zou kunnen kosten.
Mélenchon wil schuld in de open haard
Jean-Luc Mélenchon van links steunt de protesten en opperde dat obligaties in handen van de centrale bank "in het vuur" kunnen. Dat schrok beleggers af, al zou hij volgens peilingen in een tweede ronde vrijwel zeker van Marine Le Pen verliezen. De enige andere kandidaat met volgens de huidige peilingen enige kans en niet aan de buitenkanten van het politieke spectrum zit is centrum kandidaat Édouard Philippe van Horizons.
.gif)
