"Geef ons ons bloedeigen parallelle universum!"
De afgelopen weken hebben we weer eens kennis kunnen nemen van eindeloze reportages, livebeelden en beschouwingen over de politiek zoals die zich in Den Haag afspeelt na Prinsjesdag. In kranten, op radio, tv en online media was het niet weg te denken. De emoties liepen hoog op bij premier Jetten, die uiteindelijk zelfs een groep tegenstanders “vol op hun bek” wilde slaan.
Het jammere is echter dat de politiek meestal maar een kleine rol speelt in het geheel van gebeurtenissen en zeker in onze eigen beslommeringen. Dat geldt eigenlijk voor alle facetten van het openbare leven, voor alle zaken die zich in de maatschappij afspelen. Het openbare leven van een burger is maar heel klein in vergelijking met zijn privéleven.
Dit gegeven onderkende men al in de negentiende eeuw. Het openbare leven van een volk is maar onbeduidend ten opzichte van zijn privéleven. Dat was toen al eeuwen zo geweest. Pas tijdens het laatste kwart van de negentiende eeuw begonnen politieke belangen het grote publiek te beroeren door de opkomst van de massamedia, te beginnen met de dagelijkse krant, waarin de politiek op de voet werd gevolgd. Daardoor bereikte de politiek de opvattingen en verwachtingen van het volk en zodoende de uiteindelijke richting die het land koos. De media vormden de voornaamste toegangspoort voor het publiek naar het openbare leven van politieke, sociale en economische ontwikkelingen. Media werden in alle opzichten het venster op de wereld.
Heden ten dage raken we overvoerd met media, die elkaar ook nog eens overvoeren met dezelfde onderwerpen, zoals politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. De burger heeft geen vat op de openbare wereld; de traditionele media bieden uitsluitend voor hem of haar ongrijpbare feiten die meestal ver afstaan van de belevingswereld van die burger. De grote maatschappelijke ontwikkelingen en besluitvorming spelen zich af boven de hoofden van elk individu. Blijft het volk dan, behalve bij verkiezingen, totaal verstoken van invloed en inspraak?
Sinds het eind van de vorige eeuw bouwde zich langzamerhand en later stormenderwijs een complete parallelle wereld op: de virtuele ‘online’ omgeving. Informatie en massacommunicatie voor iedereen, wat een wonder! Hoewel in aanvang bejubeld door het moderne intellectuele volkje - want “interactief” en “sociaal” - bleek het online sprookje later om een Paard van Troje te gaan.
Dat manifesteerde zich met de opkomst van de asociale media, kortweg ‘socials’ genoemd. Media waarin totaal andere omgangsvormen gelden dan in het dagelijks leven. Ieder gewoon contact ontbreekt, zodat het gereguleerde gedrag uit de werkelijkheid van alledag geen noodzaak meer is. Schelden, bedreigingen en complete nonsens zijn hier schering en inslag, evenals het gespeend zijn van elke vorm van kennis uit de reële werkelijkheid. Deze media zijn zo een buit geworden voor een veronachtzaamde groep: de verongelijkten. Nu kennen zij een uitingsvorm waarin ze altijd het gelijk aan hun zijde hebben. Zij schelden ook graag en het is in die virtuele wereld gemakkelijk om zomaar doodsbedreigingen te spuien. Zij “weten waar je woont” en ook “waar je kinderen naar school gaan”. Verder weten zij niet zoveel.
Kennis van deskundigen, zoals uit de wetenschap, wordt gewantrouwd als een middel om hen eronder te houden. Daarvoor in de plaats heersen de opvattingen uit de eigen groep, die almaar bevestigd worden door de algoritmen die in de apps zijn ingebouwd om maximale bestedingsduur en reclameopbrengsten te bewerkstelligen. Zo worden de verongelijkten tot hun volle tevredenheid continu in hun opvattingen bevestigd en gemanipuleerd. Nieuwe opvattingen vinden zo nu en dan wel ingang via “influencers” - lieden die het liefst de meest flagrante onzin uitkramen, maar daar, gesponsord door belanghebbenden, mee op de been gehouden worden.
Bij dit alles spelen sociale normen en verwachtingen, status, reputatie en maatschappelijke interactie uit de reële wereld geen enkele rol. Mensen delen steeds meer van hun privéleven online, maar dat speelt zich dan in een parallel universum af. En daar heerst een andere, zij het virtuele werkelijkheid. Even tussendoor: het begrip ‘virtueel’ werd al in de jaren zestig van de vorige eeuw geïntroduceerd door wielerverslaggever Jean Nelissen (“Poulidor rijdt nu virtueel in de gele trui”).
In de parallelle wereld bestaat er een wereldwijde, kwaadaardige elitegroep die de coronapandemie en de klimaatcrisis misbruikt om een totalitaire wereldheerschappij te bewerkstelligen, en worden overal alle verkiezingen gemanipuleerd - om slechts een paar saillante punten eruit te lichten. De verongelijkten houden elkaar van de jongste ontwikkelingen op de hoogte. We moeten dan ook voorzichtig met de techbedrijven achter de social media-apps omgaan. Want wat als de Amerikaanse techbedrijven de stekker er in Nederland uittrekken? Wat zou dat nou toch jammer zijn.
Zitten we alleen nog met de Chinezen van TikTok in onze maag. Ziehier een taak voor onze vaderlandsche techbedrijven. Waar is die VOC-mentaliteit gebleven? Vooruit: geef ons ons bloedeigen parallelle universum.
.gif)
