IFFR: 'Roid', Ode aan Bengaalse cinema
-L.jpg)
De speelfilm Roid (Bengaals: রইদ) speelt zich af op het Bengaalse platteland in een nog niet zo ver verleden, in een predigitale wereld waar het leven wordt bepaald door hiërarchie en traditie. Sadu is een arme pachter van een grootgrondbezitter in het toenmalige Oost-Pakistan, het huidige Bangladesh. Hij is getrouwd met een wild meisje, Sadhur Bou, dat haar naam voor zich houdt en door de dorpelingen als waanzinnig wordt gezien. In haar omgang met haar echtgenoot is ze impulsief en ontembaar.
Sadu zelf is een jonge, wat trage maar goedhartige en hardwerkende boer. De ongetemde aard van Sadhur Bou uit zich in haar innige liefde voor een geitje dat samen met hen woont in hun zelfgebouwde, schamele onderkomen. De moessonregens — water dat in eindeloze variaties uit de hemel stort — en de opklaringen met luchten in steeds wisselende kleuren vormen het ademende ritme van hun dagelijks bestaan. In die cadans resoneert iets van de poëtische gevoeligheid die we kennen uit het werk van de grote Bengaalse meester Satyajit Ray.
Dan komt een moment waarop Sadu stilzwijgend een besluit genomen heeft. Hij heeft zijn ‘gekke’ vrouw, overtuigend humaan vertolkt door Nazifa Tushi, een bezoek aan een rondreizend circus beloofd. Wanneer ze hem daar op een middag opnieuw aan herinnert, stemt hij toe en vertrekken ze meteen. Hij zet haar in zijn dingi — een rank Bengaals roeibootje dat tegelijk vissersvaartuig en vervoermiddel is — en ze roeien weg.
Urenlang glijden ze door een veranderlijk waterlandschap, met in de verte steeds het golvende heuvelland. Het subcontinent ontvouwt zich als eindeloze reeks tableaus. Wanneer de nacht valt, zijn echtgenote is in slaap gevallen, roeit Sadu onvermoeibaar door. Diep in de nacht leggen ze aan in een bos. In het duister zijn de contouren nauwelijks zichtbaar, maar de bomen staan wijd uiteen. Op haar vraag, vol vertrouwen, welke richting ze moeten nemen, antwoordt hij: “Gewoon rechtdoor.” Terwijl zij vooroploopt, maakt hij zich geruisloos uit de voeten. Wanneer ze beseft dat ze alleen is, is hij al verdwenen. Zonder om te kijken of te reageren op haar geroep uit de verte, roeit hij de duisternis in.
Tot dat ogenblik is alles ondergedompeld in een breedbeeldstroom van betoverende beelden. Het is een wereld zintuigelijke indrukken, mens, dier natuur, - een omgeving zonder digitale tekens en motoren - zoals die ooit overal op het subcontinent bestond. Het verhaal speelt zich meer dan een halve eeuw geleden af en stamt uit de verhalen die de grootvader van regisseur Mejbaur Rahman Sumon zijn nazaten vertelde.
Kleinzoon Sumon, voor wie dit zijn tweede speelfilm is, tekende en schilderde al vroeg en volgde een opleiding in de beeldende kunst. Hij werkte daarna in tv-drama en reclame. Zijn eerdere film Hawa (2022) werd door Bangladesh ingezonden als landenkandidaat, neit -Engelstalige film voor de Oscars. Regisseur Rahman Sumon is bovendien al meer dan twintig jaar musicus. Die veelzijdigheid weerspiegelt zich in zijn film. In het camerawerk van Kamrul Hasan Khosru, in de zorgvuldige kadrering, in het ritme van montage en muziek in zijn vertelkunst. En in de samensmelting van weids beeld en Bengaalse klanken klinkt zijn oprechte bewondering voor de vroege cinema van Ray.
Maar het verhaal van Roid eindigt niet bij de verlating in het woud. Na langere en nu eenzamere tijd hoort Sadu opnieuw de heldere stem van zijn vrouw. Ze roept hem teruggekeerd vervuild en met vervilte haren, getekend door een lange zwerftocht, maar nog altijd bruisend van energie en levenslust. Actrice Nazifa Tushi die haar speelt vertelt dat ze haar personage vond door net zo lang te observeren en te experimenteren, tot het spel vanzelf ging, als een kostuum dat je aantrekt en dat langzaam een tweede huid wordt.
Bij haar terugkeer blijkt zijn echtgenote dezelfde te zijn gebleven. Niets van haar wildheid is weg. Slechts één ding is veranderd: ze kan nu de heerlijkste palmcake maken die Sadu ooit heeft geproefd. Het lijkt het begin van een nieuw leven, maar het is vooral het begin van een nieuw hoofdstuk in een liefdesgeschiedenis die zich koppig door alles heen beweegt, gedragen door een noodlot dat zich, in hetzelfde onverstoorbare ritme, richting tragedie ontwikkeld.
Roid wordt zo een zintuiglijke en bewogen film over liefde en de onontkoombare kracht van het noodlot te midden van soms letterlijk overstelpende landschappen en natuurkrachten.
'Roid' Mejbaur Rahman Sumon Bangladesh 2026 109' Tiger Competition IFFR 2026
-S.jpg)
.gif)
