Honderd maal een echte Kneepkens: 'Voor de kinderen in Gaza'

Dichter, tekenaar, jurist en oud-raadslid Manuel Kneepkens roept op tot creatief verzet. Hij zet honderd absurdistische kunstwerken te koop, voor honderd euro per stuk. Het zijn vrolijke tekeningen op zwart papier, voor wat hij de zwartste rand van deze tijd noemt: het leed van de kinderen in Gaza. Kneepkens, die sinds 1971 in Rotterdam woont, betrapte zichzelf erop dat hij steeds vaker op zwart papier tekent. Daardoor kregen zijn doorgaans vrolijke werken letterlijk een zwarte rand. Maar waarom? Kwam het door zijn afkomst uit de Limburgse mijnstreek? Of door zijn leeftijd? “Mijn laatste kwartier”, noemt de 84-jarige het zelf, hoewel hij nog gezond is. Toen kwam hij tot een ander besef. “Er is een gebied op onze planeet waar onmiskenbaar een zwarte rand omheen is getrokken: de Gazastrook.” Hij besloot honderd werken te verkopen. De volledige opbrengst is bestemd voor kinderen in Gaza. (Inmiddels  al meer dan de helft verkocht).   

Een ludieke verzetsactie past bij Kneepkens. In 1992 richtte hij de Rotterdamse Stadspartij op, waarvoor hij tot 2006 in de gemeenteraad zat. Hij hielp voorkomen dat Rotterdam zou opgaan in een stadsprovincie, een plan van toenmalig burgemeester Bram Peper.

Ook bedacht hij de Brandgrens, de lichtjes in de straat die het gebied markeren dat bij het bombardement van mei 1940 werd verwoest. En hij nam het initiatief voor het Maarten Toonder-monument bij station Blaak, als eerbetoon aan de schepper van Tom Poes en Olivier B. Bommel.

Daarnaast was Kneepkens docent strafrecht en criminologie aan de Erasmus Universiteit, dichter én tekenaar. Zijn werk werd daar ooit van de muur gehaald omdat het te pikant werd gevonden.

De huidige tijd doet Kneepkens denken aan een combinatie van de sombere romans Brave New World en 1984: een samenleving waarin technologie mensen in het gareel houdt en Big Brother iedereen in de gaten houdt. “Die twee boeken naast elkaar, dat is onze tijd.”

Daartegen wil hij creatief in verzet komen. “We moeten het anders doen.” Demonstreren alleen helpt volgens hem niet: ook twee grote Rode Lijn-demonstraties hebben de situatie in Gaza niet veranderd.

Een van de inmiddels 50+ enthousiaste kopers.. Foto M Keete  

In augustus kreeg Kneepkens het idee voor de verkoopexpositie. Op dat moment had hij 69 werken die zijn eigen kritische blik konden doorstaan. In korte tijd moest hij er dus nog 31 maken. In zijn atelier aan huis werkt hij met glanspotloden en allerlei andere materialen, waardoor reliëf in de tekeningen ontstaat.
Het Verhalendepot in Fenix stelt de ruimte belangeloos beschikbaar en regelt de verkoop. Het is de eerste verkoopexpositie in de onlangs geopende, gratis toegankelijke dependance van Verhalenhuis Belvédère op Katendrecht. De naam is een knipoog naar het Museumdepot, maar hier worden verhalen en collecties van Rotterdammers en Rotterdamse gemeenschappen bewaard.
Als alle werken worden verkocht, levert de actie 10.000 euro op. "Dat gaat allemaal naar de kinderen. Voor iets leuks, zoals vliegers", zegt Kneepkens. Hij heeft daarvoor contact met de Rotterdam Palestina Coalitie om hem te adviseren via welke organisatie al het geld bij de kinderen in Gaza terecht gaat komen.

Op de openingsavond kopen Ronald en Ada het werk Aquarium uit 2026. Hun aankoop zal de situatie in Gaza “geen cent makkelijker maken”, vrezen ze. Ze noemen het optreden van de Israëlische regering misdadig, en denken dat verandering uiteindelijk vanuit de Israëlische bevolking moet komen.

“Het is een schande wat daar gebeurt. Een dikke zwarte rand”, zeggen Jan en Ineke. Ook zij vinden de verkoopexpositie een mooi initiatief.

Arjen noemt wat er in Gaza gebeurt “dramatisch” en “totaal onbegrijpelijk”. Hij beseft dat zijn aankoop nauwelijks verschil maakt. “Misschien geeft het één kind enige verlichting, niet meer dan dat.”

Voor honderd euro heb je ondertussen wel een echte Kneepkens in huis. En wat is zo’n werk volgens de kunstenaar eigenlijk waard? “Ik zou het op Catawiki voor duizend euro te koop zetten”, grapt hij.

Belangrijker vindt hij dat alle honderd werken worden verkocht. Inmiddels zijn er ruim 35 verkocht. De rest hangt tot en met 10 oktober in het Verhalendepot.

​