Film 'Naza' over burgerslachtoffers Gaza wordt door deel Israël als landverraad beschouwd (+video)
De documentaire NAZA (Hebreeuws acroniem voor nezek agavi, oftewel 'nevenschade' burgerslachtoffers dus), gemaakt door de Israëlische filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor, ontketende in september 2026 een storm op het internationale filmpodium en in de Israëlische politiek.
De opwinding begon op het Filmfestival van Venetië, waar NAZA op 10 september in wereldpremière ging. In de documentaire doen 24 anonieme Israëlische militairen en klokkenluiders uit Israëlische inlichtingendiensten een gedetailleerd boekje open over de geautomatiseerde AI-doelsystemen van het Israëlische leger IDF en de grote aantallen burgerslachtoffers die daar in Gaza het gevolg van zijn. Bij de prijsuitreiking riep Abraham op tot een eind aan de straffeloosheid voor het excessief aantal burgerslachtoffers en beëindiging van het nietsontziende geweld.
Na de wereldpremière ontving Naza in Venetië een staande ovatie van 25 minuten. Voor de rekenaars en statistici: dat is een nog langere ovatie dan voor die andere documentaire over Gaza The Voice of Hind Rajab die vorig jaar de Zilveren Leeuw (Grote Juryprijs) in 2025 in Venetië kreeg toegekend. Enkele dagen na de historische ovatie bekroonde de jury van 2026 Naza met de Speciale Juryprijs. |
No Other Land
Yuval Abraham was eerder co-regisseur van de documentaire No Other Land eveneens over Gaza. De filmwerd op de Berlinale van 2024 overladen met lof. Die film kreeg de prijs voor beste documentaire (en in 2025 ook een Oscar). Opschudding ontstond mede door Abrahams dankrede bij de prijsuitreiking. Hij kreeg een staande ovatie maar uit de Duitse politiek en media kwam ook felle kritiek. Kritiek die mogelijk nog feller was in Israël
NAZA
Dat verhaal van kritiek uit eigen land lijkt zich nu in overtreffende trap te herhalen voor de documentaire NAZA. Die internationale lofzang van pers, jury en publiek in Venetië sloeg in Israël direct om in een felle politieke storm.
Minister van Cultuur Miki Zohar en minister van Binnenlandse Zaken beschuldigden de filmmakers van landverraad en het voeden van antisemitisme, en eisten zelfs dat hun Israëlische staatsburgerschap zou worden ingetrokken. Premier Benjamin Netanyahu voerde de druk op door wetsvoorstellen aan te kondigen waarmee mensen die het Israëlische leger in het buitenland belasteren hun staatsburgerschap kunnen verliezen en zwaar financieel aansprakelijk kunnen worden gesteld.
Hetze maar ook enige hoop
Binnen Israël is de controverse in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van komende 27 oktober uitgegroeid tot een centraal campagnepunt. Likud en de rechtse coalitie gebruiken de ophef rond NAZA om de oppositie te framen als bondgenoten van "radicaal-links en landverraders", terwijl de oppositie op haar beurt in de verdediging is gedrongen.
Ondanks de felle aanvallen uit extreemrechtse politieke hoek betuigden meer dan 200 Israëlische filmmakers en vertegenwoordigers uit de cultuursector juist hun steun aan de makers, en noemden de hetze een gevaarlijke poging tot censuur en intimidatie van de vrije pers.
De centrum linkse Israelische krant Haaretz kopt in een analyse: The Fury Over 'NAZA' Doesn't Change the Bottom Line: Israel Committed War Crimes in Gaza.
Er is gelukkig dus nog gezond ethisch verstand in Israël