Raad van State over novelle Box 3: ‘rek plan direct in!

03 november 2026 door een van onze redacteuren

Belastingkantoor Utrecht. Foto Belastingdienst

De Raad van State heeft op 28 oktober 2026 een kritisch advies vastgesteld over de zogeheten Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3. Met dit wetsvoorstel wil het kabinet het bestaande Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 - dat momenteel bij de Eerste Kamer ligt - aanpassen. De Raad van State adviseert de regering echter dringend om het wetsvoorstel in te trekken en niet met deze novelle te werken.

Ieder jaar of bij verkoop

Aanvankelijk wilde de regering vanaf 1 januari 2028 een heffing op basis van werkelijk rendement invoeren waarbij jaarlijks belasting wordt geheven over zowel inkomsten als waardestijgingen, ook als die nog niet zijn verzilverd. Hierop gold een uitzondering voor vastgoed en startende ondernemingen.

Omdat het kabinet per 2030 wil doorgroeien naar een volledige belasting waarbij waardestijgingen pas worden belast bij verkoop, wil het via deze novelle per 2028 ook financiële instrumenten zoals aandelen alvast onder het vermogenswinstregime brengen. Daardoor zou 90% van het vermogen per 2028 onder de vermogenswinstbelasting (alleen bij verkoop) vallen, terwijl overige bezittingen zoals banktegoeden, crypto en contanten tot 2030 nog via vermogensaanwas (ieder jaar) zouden worden belast.

Te snel, kwetsbaar, onuitvoerbaar, onduidelijk

Het doorvoeren van een ingrijpende stelselwijziging via een haastige novelle tast de zorgvuldigheid van de wetgeving aan. Dit heeft directe negatieve gevolgen voor de juridische kwaliteit en de uitvoerbaarheid.

Het hanteren van twee verschillende systemen naast elkaar maakt ongemotiveerd onderscheid tussen vermogenscategorieën. Zo zou direct aangehouden cryptogeld op basis van vermogensaanwas worden belast, maar crypto via een beleggingsfonds op basis van vermogenswinst. Dit verhoogt het risico op juridische procedures en hersteloperaties. Bovendien kost dit tijdelijke stelsel circa € 31 miljoen aan extra uitvoeringskosten en 252 fte aan capaciteit. Banken kunnen in 2028 (en mogelijk 2029) de benodigde gegevens voor de vermogenswinstberekening nog niet aanleveren.

Uit de uitvoeringstoets van de Belastingdienst blijkt dat het voorstel voor 2028 simpelweg onuitvoerbaar is. De Belastingdienst kampt al met een overvol takenpakket, ICT-vernieuwingen en aanstaande bezuinigingen.

De voorgestelde dekkingsmaatregelen (waaronder aanpassingen in het heffingvrij vermogen in box 3 en het versoberen van de regeling excessief lenen in box 2) ontberen politiek draagvlak of bevatten onzekere budgettaire aannames.

Stap in 2030 in één keer over

Om de rust en duidelijkheid op het dossier box 3 terug te brengen, adviseert de Raad van State de regering om: Het Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 in te trekken en de novelle schrappen. In de jaren 2028 en 2029 het huidige forfaitaire stelsel (met de tegenbewijsregeling) aan te houden. De tijd tot 2030 te gebruiken om een nieuw, solide en volledig op vermogenswinst gebaseerd wetsvoorstel uit te werken dat per 1 januari 2030 in één keer voor alle vermogensbestanddelen ingaat.

Meer info: Advies Raad van State