Midterms 2026: Trumps binnenlandse agenda op de helling door afkalvende steun

01 november 2026 door een van onze redacteuren

Wanneer de Amerikaanse kiezers hun stem uitbrengen voor het Congres, doen ze dat in een politieke werkelijkheid vol tegenstrijdigheden. Aan de ene kant stijgen de aandelenmarkten naar recordhoogtes en wijst verkiezingsmakelaar Trump op een winst van ruim 25% op de beurzen als bewijs van economisch succes. Aan de andere kant kampt president Trump door gestegen kosten van levensonderhoud, brandstof en met name de Iran-oorlog met historisch lage waarderingscijfers.

61% Kiezers keurt beleid af

In de wekelijkse goedkeuringspeiling (approval tracker) van The Economist / YouGov staat het netto waarderingscijfer van Trump eind oktober op een dieptepunt van - 27 procent (34% goedkeuring tegenover 61% à 62% afkeuring). Met name jonge kiezers keren zich in grote getale af van de president. Dit wordt gedreven door onvrede over corruptie, gebroken verkiezingsbeloften en de stijgende kosten van het levensonderhoud. De slechte cijfers van Trump vertalen zich direct naar de verkiezingsprognoses. Volgens de huidige modellen hebben de Democraten maar liefst 75 tot 80 procent kans om de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te heroveren. Ook de strijd om de Senaat kantelt, met een geschatte kans van 55 tot 60 procent op een Democratische meerderheid.

De kiezers stemmen tijdens deze midterm-cyclus op drie verschillende bestuurslagen tegelijk. Op federaal niveau gaat het om de complete volksvertegenwoordiging: alle 435 zetels van het U.S. House of Representatives staan op het spel omdat afgevaardigden een tweejarige termijn dienen.Daarnaast wordt ongeveer een derde van het 100 zetels tellende U.S. Senate gekozen, wat neerkomt op 35 senaatszetels.

Gridlock

Het behoud of verlies van een Republikeinse meerderheid heeft directe, verstrekkende gevolgen voor de binnenlandse agenda van de regering-Trump in de tweede helft van haar termijn.

Als de Democraten minstens één kamer van het Congres heroveren, ontstaat er een zogeheten gridlock (politieke patstelling).Dit zou betekenen dat grootschalige binnenlandse wetgevingsplannen - zoals nieuwe belastinghervormingen, verdere deregulering of aanpassingen aan sociale voorzieningen en gezondheidszorg - vrijwel meteen tot stilstand komen. De oppositie kan dan ieder nieuw wetsvoorstel dat de uitvoerende macht via het Congres wil loodsen tegenhouden of dwingen tot ingrijpende compromissen.

Daarnaast verandert de bestuurlijke dynamiek door het recht op toezicht en onderzoek geheel. Een democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden geeft de oppositie de voorzitterschappen van parlementaire commissies in handen. Dat geeft de macht om dagvaardingen (subpoenas) uit te vaardigen en uitgebreide onderzoeken te starten naar het handelen van departementen, van uitvoerende diensten en naar het beleid van de regering zelf.

Meer decreten?

Indien de Senaat overgaat naar de Democraten, raakt dat bovendien direct de personele en juridische koers van de regering. Het goedkeuren van conservatieve federale rechters en mogelijk nieuwe benoemingen in het Hooggerechtshof wordt dan veel moeilijker.

Om deze parlementaire blokkades te omzeilen, zal de regering bij verlies van het Congres haar binnenlandse prioriteiten - waaronder grensbewaking en andere handhaving van immigratiewetgeving en energierichtlijnen - waarschijnlijk nog sterker moeten doorvoeren via presidentiële decreten (executive orders) en bestuursrechtelijke maatregelen. Dergelijke maatregelen zijn beperkter dan federale wetgeving en leiden sneller tot aanvechting bij de rechtbank.

Op het niveau van 36 staten kiezen de inwoners een nieuwe gouverneur, de hoogste uitvoerende leider van een staat. In veel staten stemt men daarnaast direct op andere leidinggevende functionarissen zoals de Attorney General als hoogste juridische autoriteit en de Secretary of State, die over de verkiezingen gaat. Duizenden zetels in de lokale staatsparlementen worden eveneens opnieuw gekozen.

Buitenland: Iran, Oekraïne, tarieven

Als de regering-Trump een of beide Kamers verliest, ligt een reactie op meerdere fronten voor de hand. Historisch gezien verleggen presidenten bij een wetgevende patstelling in Washington hun accent naar het buitenlands beleid, aangezien de president als opperbevelhebber en diplomaat internationaal toneel veel zaken kan doen zonder directe goedkeuring van het Congres.

De regering Trump kan daarnaast buitenlandse maatregelen, sancties en handelsbeleid nog sterker proberen door te voeren via presidentiële decreten, ofschoon die wel juridisch aanvechtbaarder kunnen zijn.

Politiek zal de verhouding confrontatie met het Congres dan waarschijnlijk verharden. De regering kan dan de hinderlijke oppositie de schuld zal geven van eventuele economische tegenslagen of vertraagde plannen.

Tot slot kan de regering er juist voor kiezen om haar bevoegdheden op het gebied van importheffingen en economische sancties extra agressief in te zetten op het wereldtoneel.

Macht van het geld / power of the purse

Als alleen het Huis verloren gaat en niet de senaat ontstaat er een gespleten situatie. Trump behoudt via de Senaat bewegingsvrijheid maar het Huis van Afgevaardigden beheert de uitgaven (power of the purse). Dat laatste kan een rem zijn op zijn vaak grillige buitenlandpolitiek. Als de twee huizen verloren gaan voor de Republikeinen wordt het de vraag of of we het einde van het Trump-tijdperk gaan zien of dat hij in de buitenlandarena nog een come back probeert te maken. Grote vraag daarbij is wie daarvan, behalve Trump, daarvan het meest profiteren.