Kabinet wil eenvoudigere, slimmere én 3,5 miljard euro kleinere overheid
De Rijksoverheid gaat het roer omgooien. Met minder regels, één centraal loket, het afstoten van kantoorpanden en het opheffen van tientallen adviesorganen moet de overheid weer doen waar ze voor bedoeld is: problemen oplossen voor burgers en ondernemers. Daarnaast moet het apparaat fors krimp: de komende tien jaar verdwijnen er circa 25.000 voltijdsbanen (FTE) bij het Rijk.
De plannen, die staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, moeten een einde maken aan een doolhof van regels, procedures en onderlinge bureaucratie."We kunnen niet blijven doen wat we deden", stelt Van der Burg."Met te veel regels en uitzonderingen maken we het onszelf soms onnodig moeilijk. Burgers en ondernemers moeten kunnen rekenen op een overheid die doet wat nodig is."
Kappen in de regelwoud: 'Duitse methode' en wettelijke houdbaarheid
Om de regeldruk merkbaar te verlagen, wordt de bezem door het beleid gehaald. Jaarlijks moeten minimaal 500 regels verdwijnen of simpeler worden gemaakt via een terugkerende Vereenvoudigingswet.
Bovendien krijgt elke nieuwe regel voortaan een vervaldatum en onderzoekt het kabinet de invoering van de 'omgekeerde bewijslast' naar Duits model: ministeries moeten zélf aantonen dat een bestaande regel nog noodzakelijk is. Lukt dat niet? Dan vervalt de regel automatisch.
Dienstverlening vanuit één loket
Mensen en bedrijven moeten de overheid in de toekomst ervaren als één toegankelijke organisatie. Gegevens die al bij de overheid bekend zijn - zoals bij de Belastingdienst, de Kamer van Koophandel of gemeenten - hoeven burgers niet steeds opnieuw aan te leveren. Binnen twee jaar komt er een wettelijke regeling om deze gegevens uitwisseling tussen instanties veilig en soepel te laten verlopen.
Daarnaast geldt het principe van 'altijd de juiste deur': wie ergens aanklopt, wordt direct geholpen of doorgestuurd. Met initiatieven zoals Mijn Betaaloverzicht zien burgers in één oogopslag wat ze nog aan overheidsinstanties verschuldigd zijn.
Schrappen in adviesorganen en Haagse verkokering
De overheid is de afgelopen decennia sterk verkokerd en gegroeid in toezichthouders en adviesclubs. Om deze 'Haagse muren' af te breken, gaat de schaar in het woud aan commissies:
Het aantal van 28 vaste adviescolleges en circa 150 adviescommissies wordt nog dit jaar fors teruggebracht.
Het aantal beleidsevaluaties, nu circa 400 per jaar, gaat drastisch omlaag.
Samenwerking over afdelingsgrenzen heen wordt financieel makkelijker gemaakt.
Bezuiniging van 3,5 miljard euro en 25.000 banen minder
De ombuiging is niet alleen een kwaliteitsslag, maar ook een harde financiële noodzaak. De organisatiekosten van het Rijk moeten fors omlaag:
2027: Een eerste bezuiniging van € 900 miljoen op de rijksdienst.
Vanaf 2035: Een structurele besparing van € 3,5 miljard per jaar.
Dit leidt de komende tien jaar tot een reductie van naar schatting 25.000 FTE. Niet alle onderdelen worden even hard getroffen; cruciale sectoren zoals de politie en defensie zijn uitgezonderd van de bezuinigingen.
Om de ambtenaren die overblijven efficiënter te laten werken, zet het Rijk in op strenger pandenbeheer (streven naar 1 werkplek per 2 medewerkers), standaardisatie van IT, soberder facilitaire diensten en het afstoten van overtollig vastgoed. Begin 2027 presenteert het kabinet plannen om ook kunstmatige intelligentie (AI) in te zetten voor hogere productiviteit.
De 500-regelaanpak Om merkbaar het verschil te maken voor mensen,professionals en bedrijven heeft elk departement vanaf 1 oktober een eigendoelstelling voor het aantal regels dat het schrapt of vereenvoudigt. Samenzijn dat er minimaal 500 per jaar, waarvan de helft voor burgers enprofessionals, de andere helft voor ondernemers. Om de 500-regelaanpak te versterken, laat het kabinet zich inspireren door het Duitse model, dat werkt met een omgekeerde bewijslast. Samen met VNO-NCW,MKB-Nederland en sectoren worden geselecteerde regels en verplichtingen kritisch tegen het licht gehouden. |
Hoe verder?
Binnen zes maanden presenteert het kabinet een meerjarige aanpak met daarin de uitkomsten van de Commissie Toekomst Rijksdienst. De exacte details en de definitieve invulling van de bezuinigingen worden bekendgemaakt bij de komende Voorjaarsnota.
Meer info: Kamerbrief over voortgang slagvaardige overheid
.gif)
