Guterres openingsrede VN: Breuklijnen in de wereld worden dieper (+video)
New York, dinsdag, VN.
'Waar ik ook ben, wat ik ook doe, ik zal blijven opkomen voor de overtuiging dat vrede mogelijk is, dat menselijke waardigheid universeel is, dat de macht van het recht moet zegevieren over het recht van de macht... en ik zal nooit, maar dan ook nooit opgeven'. Zo sloot VN-secretaris-generaal António Guterres zijn lange maar urgente openingsspeech voor de VN op 22 september af.
Tijdens zijn toespraak op de 81e Algemene Vergadering schetste Guterres, die eind dit jaar aftreedt, een zeer relevant beeld van de huidige wereld. De huidige crises, oorlogen, toenemend wantrouwen en ongelijkheid tot klimaatcrisis en kunstmatige intelligentie staan niet los van elkaar maar ziet hij als deel van eenzelfde verhaal van verschuivingen van de macht. Dat verhaal is behoorlijk volledig en naast meelevend her en der zeer kritisch Tegelijk is het daarin een verhaal van een VN-chef die een mand van 195 landen - van extreem autoritair tot zeer democratisch - moet vertegenwoordigen. Guterres moe(s)t bovenal verbinder zijn. Dat stelt grenzen aan de mate waarin hij met zijn onmiskenbare kritiek landen letterlijk kan benoemen. Dat maakt zijn analyse van machtsverschuivingen in de wereld, zijn kritiek en de oplossingen die hij ziet niet minder boeiend. Zijn openingstoespraak is hieronder weergegeven eerst als video daaronder als tekst met tussenkoppen van V&M:
Breuklijnen worden groter
[Door António Guterres] Excellenties, dames en heren, de breuklijnen in onze wereld worden steeds breder. Scheuren zijn de afgelopen dag uitgegroeid tot kloven.
De afgelopen tien jaar zijn er oorlogen uitgebroken met verwoestende gevolgen, die zich met weerzinwekkende wreedheid hebben voortgesleept. Burgers werden doelwit, mensenrechten werden vertrapt, misbruikt en als wapen ingezet. Humanitaire hulpverleners werden gedood. Het internationaal recht werd terzijde geschoven. En geopolitieke kloven zijn ontstaan en ongelijkheden zijn toegenomen.
Het vertrouwen is geschaad, de klimaatcrisis is van een waarschuwing in de verte uitgegroeid tot een dagelijkse realiteit, en kunstmatige intelligentie heeft zich zo snel ontwikkeld dat zelfs degenen die haar hebben gecreëerd, erdoor verrast zijn.
Dit zijn geen afzonderlijke crises. Het zijn hoofdstukken van hetzelfde verhaal, het verhaal van macht. Wie macht heeft en wie die macht wordt ontzegd, bepaalt hoe die macht wordt gebruikt en hoe die verandert.
Verschuiving van de macht
Excellenties. De machtsverhoudingen veranderen op drie fundamentele manieren.
Ten eerste zijn er binnen staten nieuwe centra van economische, politieke en technologische invloed ontstaan.
Ten tweede zijn we getuige van een buitengewone machtsoverdracht van overheden naar private bedrijven en individuen. Hun invloed strekt zich nu uit over politiek, economie, informatiestromen, technologische ontwikkeling en de maatschappelijke ruimte waar samenlevingen van afhankelijk zijn.
En ten derde geven mensen steeds meer macht over aan machines, met kunstmatige intelligentie die op hol slaat en dodelijke autonome wapens die van sciencefiction tot militaire realiteit evolueren.
Toch blijven onze instellingen en bestuursstelsels de macht, realiteit en belangen van een grotendeels voorbije tijd weerspiegelen.
Dat is de bepalende uitdaging waar we voor staan, juist nu de mensheid geconfronteerd wordt met een ongekende samenloop van bedreigingen en onze mechanismen voor collectieve actie onder steeds grotere druk staan.
Zero sum tegenover
Excellenties, we bewegen duidelijk naar een multipolaire wereld, en die beweging is onomkeerbaar. Maar multipolariteit kan op verschillende manieren vorm krijgen.
Eén mogelijkheid is een wereld van fragmentatie en transactionalisme, een wereld van toenemende spanningen en groeiend wantrouwen, een gefragmenteerde markt en verzwakte instellingen, een afnemende samenwerking en nulsomspelberekeningen. En in veel opzichten is dat de koers die we vandaag de dag varen.
Maar er is een andere weg, een weg naar een netwerk van multipolariteit - een wereld gebouwd op onderlinge afhankelijkheid en ondersteund door een dicht web van economische, politieke, sociale en technologische verbindingen
- een wereld waarin meerdere invloedscentra naast elkaar bestaan binnen een gemeenschappelijk kader van internationaal recht en gedeelde regels.
En zo'n wereld kan ons helpen hegemoniale tendensen te vermijden. En ook wat ik de Grote Breuk heb genoemd, de verdeling van de wereld in twee rivaliserende blokken met afzonderlijke economische, technologische en veiligheidssystemen. Die moeten we vermijden.
Een netwerkwereld erkent dat geen enkele macht de uitdagingen van vandaag alleen kan oplossen.
Natuurlijk zal concurrentie een permanent kenmerk van internationale betrekkingen blijven, maar concurrentie hoeft geen confrontatie te betekenen. Gezonde concurrentie kan innovatie stimuleren, de veerkracht versterken en kansen vergroten, maar alleen wanneer deze plaatsvindt binnen kaders die stabiliteit waarborgen en samenwerking mogelijk maken. Waar samenwerking onmisbaar is.
Macht supermachten niet onbegrensd
Het bouwen aan een toekomst met netwerken begint met de erkenning, met name door supermachten, dat hun macht niet zo super is, dat hun macht grenzen heeft. En de gebeurtenissen van de afgelopen jaren hebben dat onmiskenbaar duidelijk gemaakt.
Militaire macht alleen kan geen vrede garanderen.
Economische macht alleen kan geen stabiliteit afdwingen, en technologische macht alleen kan geen veiligheid garanderen.
Een wereld met netwerken en meerdere polen kan de voorwaarden scheppen voor een evenwichtigere en representatievere oplossing van mondiale problemen, maar daarvoor is een multilateraal systeem nodig, gecentreerd rond de VN, dat evenwichtig en representatief is, sterke, effectieve instellingen die de realiteit en het steeds veranderende relatieve gewicht van landen en economieën in de wereld van vandaag weerspiegelen, en niet de machtsverhoudingen van acht jaar geleden. Gelukkig beginnen we niet helemaal opnieuw.
VN staat voor recht, rechvaardigheid, waardigheid
We hebben al een bindende basis, het Handvest van de Verenigde Naties, en de principes die het belichamen: de voorrang van het internationaal recht, het handhaven van de menselijke waardigheid en het nastreven van rechtvaardigheid in al haar dimensies.
Dit zijn de pijlers voor een effectieve, legitieme en verantwoorde uitoefening van macht in de 21e eeuw.
Vooruitkijkend zal onze toekomst worden gevormd door hoe we vier grote machtsproeven aanpakken: de macht over oorlog en vrede, de macht die rijkdom concentreert en ongelijkheid aanwakkert, de macht die klimaatchaos en oorlog tegen de natuur aanwakkert, en de macht die wordt ontketend door kunstmatige intelligentie.
Machtsproef vrede en veiligheid.
Excellenties, de eerste grote machtsproef in de 21e eeuw is vrede en veiligheid. Vrede is veel meer dan de afwezigheid van conflict.
Het is de aanwezigheid van machtsbeperking door de wet.
Het is de erkenning, zoals vastgelegd in het VN-handvest, dat geweld niet de uiteindelijke scheidsrechter mag zijn over wiens leven, rechten en toekomst er toe doen. Vandaag de dag staat dat principe zwaar onder druk.
In het Midden-Oosten escaleren conflicten.
Zogenaamde staakt-het-vuren zijn niet meer dan kleinere branden gebleken, waarbij burgers de prijs blijven betalen.
Genoeg is genoeg.
Ik doe een beroep op de leiders in deze zaal om deze week op hoog niveau optimaal te benutten voor de-escalatie en dialoog.
En laten we samen een duidelijke boodschap afgeven. Alle gevechten moeten stoppen.
Humanitaire hulp moet worden geleverd en de rechten en vrijheden op het gebied van scheepvaart moeten volledig worden hersteld in overeenstemming met het internationaal recht.
Te midden van de chaos die de regio teistert, mogen we de verwoestende situatie in het bezette Palestijnse gebied niet uit het oog verliezen. Het is bijna drie jaar geleden dat Hamas op 7 oktober zijn afschuwelijke terreuraanslagen pleegde.
Wat volgde was een aanval op de Palestijnen in Gaza, met een ongekende mate van moord en verwoesting.
En zoals ik in mijn jaren als secretaris-generaal heb meegemaakt, heeft het Internationaal Gerechtshof bindende voorlopige maatregelen uitgevaardigd in de zaak getiteld, en ik citeer, 'toepassing van het Verdrag inzake de preventie en bestraffing van het misdrijf genocide in de Gazastrook' en, citaat, 'een advies'.
Vorig jaar maakte het Hof duidelijk dat de Verenigde Naties hun mandaat in Gaza moeten kunnen uitvoeren en dat hun personeel en humanitaire hulpverleners beschermd moeten worden. Alle partijen moeten zich houden aan het internationaal recht en de bevelen van het Hof.
Ondertussen maken geweld, ontheemding en de uitbreiding van nederzettingen door Israël op de bezette Westelijke Jordaanoever de weg naar vrede ontoegankelijk en roepen ze het spookbeeld van etnische zuivering op. We mogen niet toestaan dat de tweestatenoplossing voor onze ogen verdwijnt.
In Oekraïne heeft de grootschalige invasie van Rusland een soeverein land onderworpen aan een brute oorlog, een flagrante schending van het handvest.
Burgers worden nog steeds gedood ver van de frontlinie, voornamelijk in Oekraïne, maar de laatste tijd ook in delen van Rusland.
Huizen, energie- en watersystemen en transport worden herhaaldelijk aangevallen, waardoor de voedsel- en energievoorziening en toeleveringsketens wereldwijd worden bedreigd.
In Soedan is een oorlog om pure macht, aangewakkerd door buitenlandse actoren, een oorlog tegen burgers geworden.
Miljoenen mensen zijn ontheemd, de woede neemt toe, drones bombarderen ziekenhuizen en huizen, seksueel geweld en etnisch gemotiveerde aanvallen escaleren en een land wordt verscheurd terwijl de wereld wegkijkt.
En in Myanmar dreigt een andere crisis aan de wereldwijde aandacht te ontsnappen door het escalerende geweld, de massale ontheemding en de groeiende transnationale criminaliteit.
Excellenties, deze en vele andere conflicten laten zien wat er gebeurt als de macht uit de hand loopt. Geweld wint het van diplomatie, militaire budgetten schieten omhoog en verantwoording verdwijnt als sneeuw voor de zon. De vraag die voor ons ligt, is of de macht binnen de wet of daarbuiten zal worden uitgeoefend. En we moeten die test doorstaan.
We moeten het Handvest verdedigen zonder dubbele moraal.
Bescherm burgers zonder uitzondering, garandeer humanitaire toegang zonder belemmeringen, bescherm humanitair personeel onvoorwaardelijk. Bevorder nucleaire non-proliferatie en ontwapening onmiddellijk. En eis: Verantwoording, zonder vrees of vooringenomenheid. En we moeten ook de Veiligheidsraad hervormen, zodat deze de wereld van vandaag weerspiegelt met de legitimiteit en effectiviteit die de uitdagingen van vandaag vereisen.
De Veiligheidsraad werd opgericht in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, maar de wereld is sindsdien fundamenteel veranderd, een verandering die verre van weerspiegeld wordt in de Veiligheidsraad.
Het meest schrijnende voorbeeld is Afrika. Toen de VN werd opgericht,
stond het grootste deel van Afrika nog onder koloniaal bewind. Vandaag de dag heeft Afrika nog steeds geen permanente vertegenwoordiging in de Veiligheidsraad. Een Veiligheidsraad van de 21e eeuw.
Een Veiligheidsraad van de 21e eeuw zonder permanente Afrikaanse zetels is onrechtvaardig en onverdedigbaar. Dit moet veranderen.
Machtstest: ongelijkheid
Excellenties. De tweede test van macht is ongelijkheid.
Ongelijkheid wordt vaak gezien als een economisch probleem, maar het is een machtsprobleem. Macht over kansen. En wie heeft die kansen? Toegang tot hulpbronnen? Nooit eerder heeft de mensheid zoveel rijkdom, kennis en technologische mogelijkheden bezeten.
Toch blijft vooruitgang voor miljarden mensen buiten bereik.
Ze zien welvaart om zich heen, maar niet voor zichzelf.
In hun eigen leven. Hun wordt verteld dat globalisering de horizon verbreedt, maar ze ervaren alleen maar uitsluiting. Hun wordt beloofd dat technologie nieuwe mogelijkheden zal ontsluiten.
Toch vrezen velen dat het hun bestaansmiddelen zal wegnemen.
Ondertussen leven miljarden mensen vandaag de dag nog steeds zonder de basisvoorzieningen die in de Duurzame Ontwikkelingsdoelen zijn vastgelegd en die voor iedereen gegarandeerd zouden moeten zijn: voedsel, schoon water, onderwijs, fatsoenlijk werk, gezondheidszorg.
Waardigheid.
Excellenties, geen enkel land mag een duurzame toekomst worden ontzegd omdat het zich aan de verkeerde kant van een diep ongelijk financieel systeem bevindt. En toch worden zovelen in de ontwikkelingslanden verpletterd door onhoudbare schulden.
Getroffen door rampen waaraan ze nauwelijks schuld hebben, en buitengesloten van betaalbare financiering. Daarom hebben we politieke ruimte gecreëerd om hervorming van de internationale financiële architectuur op de agenda te zetten.
Dit is geen technisch debat. Het is een kwestie van vertegenwoordiging, van eerlijkheid en van machtsdeling ten behoeve van schuldverlichting die tijdig, effectief en rechtvaardig is voor multilaterale ontwikkeling.
Banken die groter, gedurfder en beter uitgerust zijn om op grote schaal betaalbare langetermijnfinanciering te bieden en op enorme schaal privékapitaal te mobiliseren - via bijzondere trekkingsrechten [red. via het IMF, een soort tegoedbon] ten gunste van de landen die dat het hardst nodig hebben.
Geen enkele discussie over ongelijkheid kan voorbijgaan aan de meest universele vorm ervan. De ongelijkheid tussen vrouwen en mannen, overal ter wereld. Overal. Vrouwen en meisjes hebben wereldwijd nog steeds te maken met discriminatie, geweld, uitsluiting en misbruik.
Hun rechten worden teruggedraaid, hun stemmen gesmoord, hun lichamen tot slagveld gemaakt en hun vrijheden als inzet bij onderhandelingen gebruikt.Dit is een schande en een enorm verlies voor de mensheid.
Vrede is duurzamer wanneer vrouwen aan tafel zitten. Economieën zijn dynamischer. Wanneer vrouwen gelijke kansen krijgen, zijn samenlevingen veerkrachtiger. Wanneer meisjes kunnen leren, leiding kunnen geven en vrij van angst kunnen leven; en wanneer instellingen effectiever zijn doordat macht eerlijk wordt gedeeld.
Het afgelopen decennium hebben we een enorme mijlpaal bereikt.
Ik ben er trots op u vandaag te kunnen melden dat de Verenigde Naties voor het eerst in de geschiedenis gendergelijkheid hebben bereikt in de top van de organisatie, op het hoofdkwartier en onder het professionele personeel.
Dit is gelukt omdat we barrières hebben weggenomen. We hebben aannames ter discussie gesteld en geweigerd te accepteren dat macht er altijd hetzelfde uit moet blijven zien. We hebben nooit ingeleverd op kwaliteit en bekwaamheid. Gelijkheid is geen droom. Het is een keuze.
Als de Verenigde Naties kunnen veranderen, kunnen regeringen dat ook.
Parlementen kunnen dat ook. Bedrijven kunnen dat ook. Vredesprocessen kunnen dat ook. En deze Algemene Vergadering kan dat ook.
Krachtproef klimaatcrisis
Excellenties, De derde grote krachtproef is de klimaatcrisis.
In veel opzichten is dit de meest ingrijpende ongelijkheid in macht tussen generaties: de ene generatie verbruikt de toekomst van de volgende; de ene groep profiteert, terwijl degenen die er het minst verantwoordelijk voor zijn, als eersten en het zwaarst worden getroffen.
Drie jaar geleden sloeg ik in de bergen van Nepal alarm over het versneld smelten van gletsjers; ik waarschuwde dat de 'daken van de wereld' aan het instorten zijn. Sommigen deden dit af als overdreven alarmisme, maar tragische gebeurtenissen hebben aangetoond dat de gevolgen zich sneller manifesteren, harder aankomen en zich verder verspreiden dan velen hadden verwacht.
Nu staan we op het punt de grens van 1,5 graad te overschrijden - een vrijwel zeker scenario - terwijl een enorme El Niño recht op de mensheid afstevent. De gevaren zijn reëel, maar dat geldt ook voor de hoop.
Het afgelopen decennium heeft een van de meest veelbelovende machtsverschuivingen van onze tijd in gang gezet: de opkomst van schone energie. De zon is van niemand. Op de wind kan geen embargo worden gelegd. Innovatie kan overal vandaan komen.
Dit betekent een fundamentele herverdeling van de machtsverhoudingen. Hernieuwbare energiebronnen zijn inmiddels de goedkoopste bron van nieuwe elektriciteit in het grootste deel van de wereld, en vormen de meest haalbare weg naar energiezekerheid, onafhankelijkheid en duurzame groei.
Excellenties, een toekomst zonder fossiele brandstoffen is binnen handbereik. De vraag is: wordt het een rechtvaardige en geordende transitie, gebaseerd op internationale samenwerking, of een chaotisch en kostbaar proces waarbij mensen en landen achterblijven?
Ik roep alle regeringen vandaag op om een nationaal plan aan te nemen voor de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame energie, in lijn met de doelstelling van 1,5 graad, met duidelijke tijdpaden en bescherming voor getroffen werknemers en gemeenschappen.
We weten dat de belangenbehartigers van de fossiele industrie niet uit eigen beweging een stap opzij zullen zetten. Decennialang heeft de grote olie-industrie de atmosfeer behandeld als een open riool en flink verdiend aan de gevolgen. Sinds de Russische invasie van Oekraïne hebben vijf grote westerse oliebedrijven bijna 500 miljard dollar aan winst opgestreken.
Vergelijk dat eens met de slechts 34 miljard dollar aan internationale publieke financiering voor klimaatadaptatie in ontwikkelingslanden waarover in het meest recente jaar verslag is uitgebracht.
Ondertussen betalen mensen elke dag meer voor energie, voedsel en verzekeringen. We hebben dit soort machtsmisbruik eerder gezien; toen de schadelijke gevolgen van de tabaksindustrie onmiskenbaar werden, grepen overheden in. De klimaatcrisis vereist dezelfde vastberadenheid. Degenen die het meest hebben vervuild en daar het meest van hebben geprofiteerd, moeten veel meer doen om de door hen veroorzaakte schade te herstellen. Vervuilers moeten betalen.
En tegen de leiders, steden, het maatschappelijk middenveld en de burgers die zich inzetten om hen ter verantwoording te roepen, zeg ik:
jullie staan aan de goede kant van de geschiedenis.
Ga zo door; ook overheden moeten op alle fronten doorgaan om een einde te maken aan ontbossing. Investeer in elektriciteitsnetten en opslag. Verminder de methaanuitstoot.
Klimaatrechtvaardigheid
Maar deze maatregelen zijn niet genoeg. We hebben klimaatrechtvaardigheid nodig, met de nadruk op aanpassing en financiering. Ontwikkelde landen moeten hun verplichtingen nakomen.
Ze moeten de financiering voor aanpassing verdrievoudigen en het Loss and damage fund op grote schaal laten functioneren. De huidige middelen daarvoor zijn belachelijk klein.
We moeten er ook voor zorgen dat de winning van kritieke mineralen de ongelijkheden uit het verleden niet verder vergroot. Producerende landen en getroffen gemeenschappen moeten een veel groter deel van de waarde behouden die uit hun grondstoffen wordt gecreëerd. Geen plundering meer, geen uitbuiting meer.
Machtstest technologie en kunstmatige intelligentie
Excellenties. De vierde machtstest is technologie en vooral kunstmatige intelligentie. Eeuwenlang kwam macht voort uit grondgebied, vervolgens uit industrie en daarna uit financiën.
Tegenwoordig komt macht steeds meer voort uit dataverwerkingscapaciteit en algoritmen.
En deze nieuwe macht is sterk geconcentreerd, ontwikkelt zich in een buitengewoon tempo en overtreft ons vermogen om de volledige gevolgen ervan te overzien.
In 2017 stond AI nauwelijks op de radar van de wereld. Toch waarschuwde ik in mijn eerste toespraak bij de opening van de Algemene Vergadering, en ik citeer: "Kunstmatige intelligentie is een gamechanger die de ontwikkeling kan stimuleren en levens op spectaculaire wijze kan veranderen.
Maar het kan ook een dramatische impact hebben op de arbeidsmarkt en zelfs op de wereldwijde veiligheid en de structuur van samenlevingen." Einde citaat.
Nu, bijna tien jaar later, is het inderdaad een gamechanger met enorme beloftes om de geneeskunde vooruit te helpen, wetenschappelijke ontdekkingen te versnellen, kansen te vergroten en levens te verbeteren.
Maar vergis u niet, het gevaar schuilt niet in de technologie.
Het gevaar schuilt in technologie zonder verantwoording, zonder capaciteit, zonder toezicht, zonder besluitvorming, zonder transparantie.
En dat gevaar kan worden geminimaliseerd. De ontwikkelaars die deze systemen bouwen, luiden nu de alarmbel.
Excellenties, de eerste plicht van een regering is de bescherming van haar burgers. Regeringen moeten hun verantwoordelijkheid nemen, en regeringen met de grootste AI-capaciteiten hebben de grootste verantwoordelijkheid jegens de mensheid. Om kanalen te creëren voor dialoog, transparantie, vertrouwen en samenwerking. Niet ondanks geopolitieke rivaliteit, maar juist daardoor.
Op een cruciaal moment tijdens de Koude Oorlog beseften strategische rivalen dat ze gezamenlijke existentiële risico's moesten beheersen.
Ze ontwikkelden mechanismen om misverstanden te verminderen, escalatie te beheersen en catastrofes te voorkomen. Destijds was dat de nucleaire bewapening.
Vandaag de dag vereist kunstmatige intelligentie dezelfde helderheid van doel en gevoel van urgentie.
De landen die deze technologische revolutie leiden, moeten informatie delen over opkomende veiligheidsrisico's, samenwerken op het gebied van testen en evaluatie, en werken aan gemeenschappelijke waarborgen die ons allemaal beschermen. Maar omdat dit ons allemaal raakt, is wereldwijde coördinatie onmisbaar.
En er is maar één plek waar elk land, ondanks de schaamte, een stem heeft in het vormgeven van onze gemeenschappelijke toekomst.
En die plek is de Verenigde Naties. Via het Global Digital Compact bent u voor het eerst universele principes voor AI-governance overeengekomen tijdens de Global Dialogue on AI governance.
We hebben een platform gecreëerd voor overheden, wetenschappers, leiders uit het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld om samen te werken via het Onafhankelijk Internationaal Wetenschappelijk Panel voor AI. We hebben wereldwijde expertise bijeengebracht om ervoor te zorgen dat beleid gebaseerd is op bewijs. Gisteren nog publiceerde het wetenschappelijke panel voor AI een thematische nota over de veiligheid van AI en de risico's van verlies van menselijke controle.
Voortbouwend op deze inspanningen moeten we de volgende stappen zetten.
Ten eerste, de voorwaarden scheppen voor een verantwoord tempo van AI en de extra waarborgen die nodig zijn om risico's aan te pakken.
Ten tweede, werken aan een multilateraal kader voor AI-risicobeheer, ondersteund door geloofwaardig en onafhankelijk toezicht.
In al onze inspanningen moeten we ervoor zorgen dat geen enkel land achterblijft. Kunstmatige intelligentie moet worden gevormd door de mensheid, met de mensheid en voor de hele mensheid.
En terwijl we de uitdagingen van de toekomst aangaan, laten we niet afwijken van twee fundamentele principes.
Laten we met één stem zeggen dat kinderen nooit proefpersonen mogen worden voor ongereguleerde systemen en
Laten we ons voornemen dat beslissingen over leven en dood nooit aan machines mogen worden overgelaten.
Moordrobots mogen geen plaats hebben in onze toekomst.
De VN: belangrijker dan ooit
Excellenties, vrede en veiligheid. Ongelijkheid, klimaat. Kunstmatige intelligentie. Dit zijn de vier grote machtsproeven van de toekomst.
Ze zullen de toekomst bepalen en zijn met elkaar verbonden.
Oorlog escaleert.
Ongelijkheid vernietigt ontwikkeling en verergert honger.
Ongelijkheid bepaalt wie de middelen heeft om klimaatverandering en andere schokken het hoofd te bieden en wie aan de gevaren wordt blootgesteld.
De klimaatcrisis wakkert instabiliteit en ontheemding aan.
Kunstmatige intelligentie zou kunnen helpen al deze uitdagingen op te lossen, of ze juist kunnen verergeren.
In alle vier de proeven is macht de doorslaggevende factor.
Macht over geweld, geld, energie, technologie en de toekomst.
En daarom zijn het Handvest van de VN en het werk van de Verenigde Naties belangrijker dan ooit.
De Verenigde Naties bestaan omdat macht regels vereist en de mensheid een plek nodig heeft waar macht verantwoording aflegt aan beginselen; het Handvest laat geen ruimte voor een selectieve lezing.
Het Handvest creëerde een organisatie die rust op drie pijlers: vrede, ontwikkeling en mensenrechten. En dit zijn geen concurrerende agenda's. Ze vormen één realiteit.
Er is geen vrede zonder ontwikkeling, geen ontwikkeling zonder vrede, en geen vrede of ontwikkeling zonder mensenrechten.
Doen alsof vrede los kan worden gezien van waardigheid, kansen en rechten, is een onaanvaardbare illusie.
Maar het verdedigen van deze waarheid betekent niet dat we de status quo verdedigen.
Het Pact voor de Toekomst – dat altijd het beginsel van de gelijkwaardigheid van de drie VN-pijlers heeft gerespecteerd – draait om het slagvaardiger, effectiever, coherenter, transparanter en resultaatgerichter maken van de VN; om een gedisciplineerde omgang met middelen en een sterkere aanwezigheid daar waar mensen ons nodig hebben.
De wereld heeft geen behoefte aan zwakkere Verenigde Naties.
Ze heeft behoefte aan een VN die sterk genoeg is om de wereld te zien zoals die is, en vastberaden genoeg om te bouwen aan de wereld zoals die zou moeten zijn.
10 jaar secretaris-generaal
Excellenties. Na tien jaar koester ik één overtuiging nog sterker dan toen ik hier begon. De grootste macht is niet de macht om te overheersen, maar de macht om te bouwen aan een toekomst die voor iedereen werkt.
Onze gezamenlijke toekomst zal worden gevormd door de vraag of de mensheid in staat is macht op verstandige wijze aan te wenden: door de rechtsorde te handhaven voordat straffeloosheid de norm wordt; door een einde te maken aan oorlogen voordat ze generaties verslinden; door ongelijkheid aan te pakken voordat samenlevingen uiteenvallen; door klimaatactie te versnellen voordat kritieke grenzen worden overschreden; en door kunstmatige intelligentie te reguleren voordat zij ons gaat beheersen. Dit is de uitdaging waar deze Algemene Vergadering, de Verenigde Naties en de mensheid zelf voor staan.
80 jaar VN
Excellenties, in het licht van een wereldwijde catastrofe.
Meer dan tachtig jaar geleden werden de Verenigde Naties opgericht als een daad van verzet. Het verzet van mensen die weigeren de toekomst op te geven of zich door angst te laten leiden; verzet tegen de zelfdestructieve opvatting dat het recht van de sterkste geldt.
Het verzet van landen die beseffen dat onze toekomst met elkaar verbonden is. Het verzet van de hoop.
Ik zal die geest van vastberadenheid en daadkracht uitdragen gedurende elk van de honderd dagen die mij nog in functie resten. Maar de toewijding aan de waarden en beginselen van de Verenigde Naties begint niet met een mandaat, en eindigt er ook niet mee.
Ze overstijgen een ambt en blijven voortbestaan, ook na iemands leven.
Wees er daarom, wanneer ik op 1 januari geen secretaris-generaal meer ben, van verzekerd: waar ik ook ben en wat ik ook doe, ik zal blijven pleiten voor de overtuiging dat vrede mogelijk is, dat menselijke waardigheid universeel is, dat de kracht van het recht moet zegevieren over het recht van de sterkste, en dat onze gemeenschappelijke toekomst het waard is om voor te strijden.
Ik zal nooit opgeven
Ik zal blijven opkomen voor de waarden van het Handvest van de Verenigde Naties en ik zal nooit, maar dan ook nooit opgeven.
Dank u.
Ik dank u, mijnheer de secretaris-generaal.
.gif)
