Nieuw tijdperk voor de Verenigde Naties: AI, dwarsliggende VS en opvolgingsstrijd
Achter de schermen van de 81e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) in New York voltrekt zich een van de meest fascinerende politieke schouwspelen in decennia.
Onder het centrale thema "Vertrouwen herstellen, verandering in goede banen leiden" komen wereldleiders deze week niet alleen bijeen om de brandhaarden in de wereld te bespreken, maar ook om de toekomst van de VN zélf vorm te geven.
Met de overdracht van de voorzittershamer aan de Bengaalse minister van Buitenlandse Zaken Khalilur Rahman is een zitting geopend die volledig in het teken staat van technologische revolutie en een historische opvolgingsstrijd.
Kunstmatige intelligentie
Voor het eerst in het tachtigjarige bestaan van de volkerenorganisatie is kunstmatige intelligentie (AI) opgeklommen tot een absolute topprioriteit op de agenda. VN-secretaris-generaal António Guterres liet er in zijn openingstoespraak geen misverstand over bestaan: AI vormt, samen met de klimaatcrisis, een existentiële bedreiging voor de mensheid als er geen bindende mondiale spelregels komen.
Terwijl westerse landen hameren op ethische 'vangrails' en de impact van deepfakes op de democratie, eist het Mondiale Zuiden een volwaardige stem in de regelgeving. Zij vrezen dat een handjevol techgiganten en rijke landen de vruchten plukt, terwijl de technologische kloof groeit.
Ook de militaire inzet van AI zorgt voor diepe bezorgdheid, al is er in de wandelgangen inmiddels consensus dat de beslissing over de inzet van nucleaire wapens nooit aan een algoritme mag worden overgelaten.
Opvolging Guterres
Naast de digitale toekomst domineert de diplomatieke strijd om de opvolging van Guterres de wandelgangen. Zijn termijn loopt op 31 december 2026 onherroepelijk af. De race om de "onmogelijkste baan ter wereld" bevindt zich in een beslissende fase na een reeks geheime peilingen (straw polls) binnen de VN-Veiligheidsraad
De roep om de allereerste vrouwelijke Secretaris-Generaal is luider dan ooit, en de geografische rotatie is ditmaal in het voordeel van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied.
De spoeling is de afgelopen dagen flink uitgedund. De Chileense oud-president Michelle Bachelet trok haar kandidatuur officieel in nadat haar steun in de laatste stemronde instortte. Hierdoor heeft de Costa Ricaanse econoom Rebeca Grynspan, momenteel het hoofd van VN-organisatie UNCTAD, de absolute koppositie ingenomen.
Zij wordt op de hielen gezeten door diplomaten zoals de Guyanese Carolyn Rodrigues-Birkett en de onlangs genomineerde Ivonne A-Baki uit Ecuador.
Toch is de race verre van gelopen; de uiteindelijke kandidaat moet immers de goedkeuring krijgen van alle vijf de permanente leden van de Veiligheidsraad, waar het vetorecht van grootmachten als de VS, China en Rusland de doorslag zal geven.
Financiële en diplomatieke druk vanuit Washington: ICC, Visabeleid De geopolitieke spanningen worden dit jaar extra op scherp gezet door de harde, transactionele opstelling van de Verenigde Staten onder de regering-Trump. Hoewel de VS op het laatste moment 725 miljoen dollar overmaakte om te voorkomen dat het zijn stemrecht in de Algemene Vergadering zou verliezen, heeft het land nog altijd miljarden aan openstaande contributies openstaan. Deze achterstallige betalingen worden door de VS expliciet ingezet als financiële hefboom om verregaande inkrimpingen van het VN-apparaat af te dwingen . Ook achter de schermen van de Secretaris-Generaal-verkiezing deelt de Amerikaanse delegatie speldenprikken uit; de VS bekritiseerde VN-functionarissen die de selectieprocedure wilden verbreden en eiste dat de Veiligheidsraad - waar de VS een vetorecht heeft - de absolute controle behoudt . Visumweigering Daarnaast gebruikt de VS haar positie als gastland voor politieke signalen door selectief visa te weigeren of in te perken. Zo mag de Palestijnse president Mahmoud Abbas de zaal dit jaar wegens een visumweigering enkel via een videoboodschap toespreken, en zijn aan de Iraanse delegatie strikte bewegingslimieten binnen New York opgelegd ICC Tegelijkertijd voert Washington een actieve campagne om het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag te ondermijnen vanwege de uitgevaardigde arrestatiebevelen in het Midden-Oosten, wat de verhoudingen binnen de VN-wandelgangen verder onder druk zet. |
Geschiedenis
Terwijl de Algemene Vergadering zich buigt over traditionele crisisgebieden zoals de oorlog in Oekraïne, de humanitaire ramp in Soedan en de levensvatbaarheid van de tweestatenoplossing in het Midden-Oosten, is het mogelijk dat deze 81e sessie geschiedenis zal schrijven. Of het nu gaat om de formele ondertekening van het nieuwe Cybercrimeverdrag of de uiteindelijke voordracht van een nieuwe VN-topman, de besluiten die deze weken in New York vallen, bepalen de koers van de internationale rechtsorde voor de komende decennia.
Meer info: VN kandidaten
.gif)
