Is de oppositie al met nieuwe verkiezingen bezig?
Als de oppositiepartijen een blokkeerstrategie hanteren en eisen dat het kabinet zaken doet via vaste afspraken of een raamakkoord (in plaats van te 'shoppen' voor wisselende meerderheden), lijkt er parlementair weinig mogelijk voor een minderheidskabinet dat het juist van dynamiek moet hebben.
Wanneer oppositiepartijen wisselende meerderheden weigeren, wordt het kabinet gedwongen een structurele partner te kiezen. Dit betekent dat de financiële en inhoudelijke keuzes uit de Miljoenennota heronderhandeld moeten worden binnen één hoofdrichting.
Keuzes
Wanneer oppositiepartijen wisselende meerderheden weigeren, wordt het kabinet gedwongen een structurele, vaste, partner te kiezen. Dit betekent dat de financiële en inhoudelijke keuzes uit de Miljoenennota heronderhandeld moeten worden binnen één hoofdrichting. Vervolgens zijn er twee keuzen.
Een akkoord over links met Pro, CU
Om een vast blok op links aan te bakenen, zal het kabinet de nadruk uit de Miljoenennota fors moeten verschuiven van bezuinigen en marktwerking naar publieke investeringen en nivellering.
Wat het kabinet moet aanpassen:
Sociale zekerheid & Zorg: De aangekondigde taakstellingen en hervormingen op het ambtenarenapparaat en de sociale zekerheid
Klimaat & Lasten: De verlenging van de accijnskorting op fossiele brandstoffen (diesel/benzine)
Medeoverheden: De kortingen of herverdelingen richting gemeenten en provincies
Over rechts: JA21, SGP, BBB
Kiest het kabinet voor een vast blok over rechts, dan blijft de kern van de Miljoenennota (groeifocus, regeldruk verminderen, marktwerking)
Wat het kabinet moet aanpassen:
Landbouw & Stikstof: De voorgestelde maatregelen rond de stikstofaanpak en agrarische hervormingen
Lastenverlichting & Mobiliteit: De verhoging van de belasting op leidingwater
Veiligheid & Asiel: Extra accent op het versneld invoeren van strengere asielmaatregelen en extra budget voor handhaving en vreemdelingenbewaring
Wisselgeld: de Begrotingsruimte
Indien de oppositie eist dat er één integraal akkoord komt over de hele begroting, heeft het kabinet binnen de Miljoenennota 2027 een aantal concrete budgettaire knoppen om een grote deal te financieren:
Inzet van de Onderuitputting: Er staat een aanzienlijk bedrag aan verwachte 'onderuitputting' in de boeken. Het kabinet kan toezeggen deze uitgaven alsnog gegarandeerd uit te keren aan specifieke prioriteiten van de gekozen partner.
Herschikken van Fondsen: Binnen de reserveringen voor het Klimaatfonds, het Mobiliteitsfonds of het Nationaal Groeifonds kan geld worden verschoven om aan de eisen van één vast oppositieblok te voldoen.
Aanpassen Inkomstenkader: Het kabinet kan de technische invulling van het koopkrachtpakket (zoals de aanpassing van de arbeidskorting of schijventarieven) volledig herzien ten gunste van de wensen van de gewenste akkoordpartner.
Als de blokkade blijft bestaan
Als de oppositie als één blok blijft weigeren en het kabinet weigert een duidelijke keuze voor links of rechts te maken, ontstaat een patstelling met drie mogelijke uitkomsten:
Concessie: Het kabinet accepteert een formeel Gedoog- of Begrotingsakkoord en past de begroting op hoofdlijnen aan via een grote Nota van Wijziging.
Escalatie: Het kabinet dient de begroting in zoals deze er ligt. Bij het stemmen over de afzonderlijke begrotingshoofdstukken worden oppositiepartijen gedwongen om 'voor' te stemmen (om te voorkomen dat bijvoorbeeld defensie, zorg of onderwijs zonder geld komen te zitten) of het kabinet te laten vallen.
Kabinets crisis / Nieuwe verkiezingen: Indien cruciale begrotingshoofdstukken (zoals Financiën of Zorg) massaal worden weggestemd door een verenigde oppositie, kan het kabinet niet meer reageren en ontstaat een politieke crisis.
Nieuwe verkiezingen leveren ook met de huidige peilingen binnen de kortste keren dezelfde links-rechts dilemma's op waar het huidige kabinet mee worstelt.
Tussentijds kan nog een nieuwe messias (m/vr) a la Omtzigt opstaan waar een deel van het electoraat achteraan holt, maar het voornaamste resultaat zal verdere uitholling zijn. Uitholling van de representatieve democratie en het vertrouwen van burgers daarin. Alles met dank aan de versplintering van de middenpartijen die zich niet aan willen passen aan de nieuwe realiteit van een versplinterd politiek landschap.
.gif)
