VN-chef Guterres slaat alarm: "Wapenbeheersing brokkelt af"
Het gaat de verkeerde kant op met de kernbewapening. China, Rusland, de VS en ook Europese landen werken naast Pakistan, India, onofficiële kernmacht Israël en schurkenstaat Noord-Korea aan hun kernwapenarsenalen. Niet voor niets gaat de huidige Iran-oorlog ook deels om het Iraanse atoomprogramma. VN chef Guterres riep afgelopen week op om het Non-proliferatieverdrag nieuw leven in te blazen. Hieronder volgt de toespraak van VN-secretaris-generaal António Guterres tijdens de elfde Toetsingsconferentie van het Verdrag inzake de non-proliferatie van kernwapens, vorige week in New York.
António Guterres: "Have we forgotten that a nuclear war cannot be won and must not be fought?"
[Door António Guterres]
'Deze conferentie biedt een belangrijk moment om samen op te trekken en de mensheid te beschermen tegen de dreiging van nucleaire vernietiging.
Het streven naar een wereld zonder kernwapens gaat terug tot de allereerste resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1946.
Maar helaas is ons collectieve geheugen kort. Nog niet zo lang geleden leerden kinderen onder hun schoolbanken te schuilen bij een mogelijke raketaanval. De nucleaire wapenwedloop dwong ons tot het bouwen van schuilkelders. Kernproeven richtten enorme schade aan in kwetsbare gemeenschappen en ongerepte natuur. De hele mensheid leefde onder de dreiging van een mogelijke nucleaire ramp.
Vandaag lijkt dat besef te vervagen. Er wordt opnieuw met nucleaire dreiging gezwaaid. Wantrouwen overheerst. Moeizaam opgebouwde afspraken staan onder druk. Wapenbeheersing brokkelt af. De wereldwijde militaire uitgaven stegen vorig jaar tot 2,7 biljoen dollar — dertien keer zoveel als alle ontwikkelingshulp samen, en vergelijkbaar met het totale bruto binnenlands product van Afrika.
Voor het eerst in decennia groeit het aantal kernkoppen weer. Kernproeven worden opnieuw bespreekbaar. Sommige regeringen overwegen zelfs openlijk om deze afschuwelijke wapens aan te schaffen.
Zijn we vergeten dat een kernoorlog niet te winnen is en nooit gevoerd mag worden? Dat kernwapens niemand veiliger maken? Dat de wereld alleen niet in de afgrond is gestort omdat leiders samen opstonden en zeiden: “Tot hier en niet verder”?
In de loop der jaren hebben we een heel stelsel van afspraken opgebouwd om het gebruik, de verspreiding en het testen van kernwapens te voorkomen — met als uiteindelijk doel hun volledige afschaffing. Het Non-proliferatieverdrag vormt de kern van die inspanningen. Het is een platform waar landen samenwerken aan onze gezamenlijke veiligheid — een levend voorbeeld van multilaterale samenwerking.
Maar het verdrag staat al lange tijd onder druk. Beloftes worden niet nagekomen. Vertrouwen en geloofwaardigheid nemen af. De drijfveren achter proliferatie worden sterker. Het is tijd om het verdrag nieuw leven in te blazen. Aan het begin van uw besprekingen wil ik u vragen om u op twee zaken te richten.
VN-chef Guterres op 27 april voor de VN in New York. Screenshot v&m van VN-tv
Ten eerste: landen moeten hun verplichtingen nakomen. Zonder voorbehoud. Zonder voorwaarden. Zonder uitstel. Zonder excuses. Het is tijd om ons opnieuw te verbinden aan ontwapening en non-proliferatie als de enige echte weg naar vrede. Door de norm tegen kernproeven te versterken. Door het toezicht en de waarborgen van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) te verstevigen. En door concrete afspraken te maken om een kernoorlog te voorkomen.
Ten tweede: uw gesprekken moeten de basis leggen voor de verdere ontwikkeling van het verdrag. De nucleaire dreiging wordt vandaag versterkt door nieuwe risico’s, onder meer door snel opkomende technologieën zoals kunstmatige intelligentie en quantumcomputing. Het verdrag is geen reliek uit het verleden.
Het moet zich aanpassen aan deze nieuwe realiteit. Het moet de relatie tussen kernwapens en nieuwe technologieën onder ogen zien. Het moet ervoor zorgen dat de mensheid — zolang kernwapens bestaan — altijd de controle houdt over hun inzet. En het moet bijdragen aan een bredere toegang tot de voordelen van nucleaire wetenschap en technologie voor duurzame ontwikkeling.
Het verdrag is zo sterk als de inzet van de landen die eraan deelnemen. Met uw betrokkenheid kan het een stevige en relevante basis blijven voor een wereld zonder kernwapens, ook in deze snel veranderende tijd.
Buiten deze zaal hebben moedige overlevenden van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki — de hibakusha — een indrukwekkende tentoonstelling georganiseerd. Zij herinneren wereldleiders aan hun verantwoordelijkheid. Dit is meer dan een tentoonstelling — het is een waarschuwing voor de verwoestende gevolgen van nucleaire oorlog. In 2024 ontving hun organisatie, Nihon Hidankyo, de Nobelprijs voor de Vrede, als erkenning voor hun onvermoeibare inzet en morele leiderschap. Zij hebben het ergste van de mensheid doorstaan en laten ons het beste zien. Maar hun aantal neemt elk jaar af. Hun boodschap is echter urgenter dan ooit: ontwapening is niet de beloning van vrede — het is de basis ervan.
Dus, voordat het te laat is: laten we het collectieve geheugenverlies doorbreken. Laten we opnieuw vertrouwen krijgen in wat we samen kunnen bereiken. En laten we met urgentie handelen om deze dreiging boven de mensheid weg te nemen.
Dank u wel.'
Meer info: UN Secretary-General António Guterres’ remarks; UN Web TV
VN-chef Guterres op 27 april voor de VN in New York. Screenshot v&m van VN-tv
.gif)
