Zon verdwijnt vandaag tussen 19.15 en 21.03 achter de maan (+live-stream)

12 augustus 2026 door een van onze redacteuren

Zo zag gezien door speciale filters een gedeeltelijke zonsverduistering in 2022 eruit. Foto Yurakum CC BY SA 4.0

Vandaag, 12 augustus 2026 vindt er een bijzondere zonsverduistering plaats die in een groot deel van Europa te zien is. Voor waarnemers in Nederland gaat het om een indrukwekkende gedeeltelijke zonsverduistering, waarbij maar liefst 90% van de zonneschijf door de maan wordt bedekt. Dit maakt het de grootste zonsverduistering in ons land sinds de historische eclips van 11 augustus 1999. Wie dit spektakel mist, zal geduld moeten hebben: pas in het jaar 2081 is er vanuit Nederland weer een gedeeltelijke eclips te zien met een vergelijkbaar grote bedekking.

Omdat de zon in Nederland niet volledig bedekt wordt, mag je er op geen enkel moment direct naar kijken zonder speciale bescherming. De eclipsbrillen - die permanente oogschade kunnen voorkomen - zijn overal uitverkocht. Zonne- en lasbrillen zijn ontoereikend en gevaarlijk voor je ogen. Indirect kijken met je rug naar het fenomeen kan wel via een soort camera obscura. Dat staat verder onderaan dit artikel beschreven). De BBC* geeft nog wat meer gebruiksaanwijzingen waaronder zelfs een vergiet. Naar de TV kijken kan natuurlijk ook. Er zullen immers talloze speciaal gefilterde camera's op het fenomeen gericht zijn.

Het verloop van de eclips in Nederland

De verduistering vindt plaats aan het begin van de avond. Gezien vanuit het midden van het land (Utrecht) begint het fenomeen om 19:16 uur, wanneer de maan het eerste 'hapje' uit de zon neemt. Het maximale punt van 90% bedekking wordt bereikt om 20:11 uur, waarna de eclips om 21:03 uur weer ten einde loopt.

Omdat de zon rond die tijd al vrij laag aan de hemel staat, benadrukken experts dat een vrij zicht op de westelijke horizon cruciaal is. Kustlocaties of open plekken in het landschap bieden de beste omstandigheden om het verschijnsel tot vlak voor zonsondergang te volgen. De Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS) richt op meerdere plekken in het land kijklocaties in, waar het publiek door speciale zonnetelescopen kan meekijken en uitleg krijgt van deskundigen.

Internationale totale eclips en livestreams

De smalle strook waar de zon volledig door de maan wordt bedekt (de zone van totaliteit), loopt deze dag over Groenland, IJsland en het noorden van Spanje. Tijdens deze totale verduistering wordt het daglicht kortstondig vervangen door duisternis en wordt de ijle zonnecorona zichtbaar.

Voor wie in Nederland blijft en toch het moment van totale verduistering wil meemaken, verzorgt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA een uitgebreide live-uitzending. Vanaf 19:30 uur CEST zendt ESA live beelden uit vanaf het Observatorio Astrofísico de Javalambre in Spanje, inclusief interviews met wetenschappers en beelden van telescopen en drones tijdens de ruim één minuut durende totale verduistering.

Wetenschappelijke inspiratie uit Leiden

Hoewel de zonnecorona in Nederland door de resterende 10% zonlicht niet met het blote oog zichtbaar wordt, is het principe van de verduistering een belangrijke inspiratiebron voor de wetenschap. Astronomen van de Universiteit Leiden, zoals onderzoeker Frans Snik, gebruiken het concept van de eclips om 'coronagrafen' te ontwikkelen. Dit zijn instrumenten in telescoopsystemen die het felle licht van een ster kunstmatig afschermen. Hierdoor kunnen onderzoekers zwakke lichtsignalen van exoplaneten opvangen die anders in de gloed van hun moederster verloren zouden gaan.

Veilig waarnemen

Of je nu vanuit je eigen tuin kijkt of een publieke sterrenwacht bezoekt, veiligheid is essentieel. Omdat de zon in Nederland niet volledig bedekt wordt, mag je er op geen enkel moment direct naar kijken zonder bescherming. Gewone zonnebrillen bieden onvoldoende bescherming en kunnen blijvende oogschade veroorzaken; er is altijd een gecertificeerde eclipsbril nodig. Een veilig alternatief is indirect kijken via projectie: door met een prikpen een gaatje in een kartonnetje te maken (een gaatjescamera of pinhole), of door het licht van de zon door een vergiet of het bladerdek van bomen op de grond te laten vallen, zie je de schaduw veranderen in karakteristieke sikkelvormen.