2025 zou mondiaal opnieuw record warm geweest kunnen zijn

20 december 2025 door een van onze redacteuren

WMO wereld overzicht. Bld./diagram WMO

2024 was een recordjaar.  2023 was dat ook al . De aarde warmt op in termen van geologische tijdperken, maar nu ook heel snel in de herinnering van veel mensen jong en oud die op dit moment leven.

Dat zeggen de metingen, dat zeggen de feiten. 2023 was evenals een aantal jaren daarvoor in deze eeuw een recordjaar. 2024 dus ook. En veel wijst erop dat 2025 dat ook gaat worden. De invloedrijke Amerikaanse president Trump - zelf 78, overtuigd narcist, met weinig last van bekommernis om de toekomst van de wereld -  schaft  veel milieu en klimaatregelen af. Dat zal niet bijdragen aan het tot staan brengen van de door menselijk handelen veroorzaakte opwarming. De VS zijn nu eenmaal, na China, de grootste producent van broeikasgassen.  Tot zover deze inleiding. Wat  volgt komt regelrecht uit het recent gepubliceerde rapport van de World Meteorological Organization (WMO) van de VN.

​Gemiddelde temperatuur 1850 - 2024 tabel uit het verslag van de Wereld Meteorologische organisatie 

Het warmste jaar in de 175 jaar dat er waarnemingen zijn gedaan

In het rapport State of the Global Climate 2024 wordt de nadruk gelegd op de enorme economische en sociale omwentelingen die extreem weer met zich meebrengt, en op de langetermijngevolgen van recordtemperaturen in de oceanen en stijgende zeespiegel.

​Duidelijke tekenen van door de mens veroorzaakte klimaatverandering bereikten in 2024 nieuwe hoogten. Dit was waarschijnlijk het eerste kalenderjaar waarin de temperatuur meer dan 1,5 °C boven het pre-industriële tijdperk lag, met een wereldwijde gemiddelde temperatuur nabij het aardoppervlak van 1,55 ± 0,13 °C boven het gemiddelde van 1850-1900.​

Uit het WMO rapport:

​"Hoewel één enkel jaar met meer dan 1,5°C opwarming niet betekent dat de langetermijntemperatuurdoelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs onbereikbaar zijn, is het wel een wake-upcall dat we de risico's voor ons leven, onze economie en de planeet vergroten", aldus Celeste Saulo, secretaris-generaal van de WMO.​

Afname van de massa van gletsjers op de wereld afgelopen drie kwart eeuw 

Kosten voor samenleving

In het rapport staat dat de opwarming van de aarde op de lange termijn momenteel wordt geschat op 1,34 tot 1,41 °C vergeleken met de basislijn van 1850-1900, op basis van een reeks methoden. Er wordt echter gewezen op de onzekerheidsmarges in de statistieken van de mondiale temperatuur.  Ongeacht welke methodologie wordt gebruikt, elke fractie van een graad opwarming is van belang en verhoogt de risico's en kosten voor de samenleving.

De recordtemperaturen op aarde die in 2023 werden gemeten en in 2024 werden verbroken, waren voornamelijk te wijten aan de aanhoudende stijging van de uitstoot van broeikasgassen, in combinatie met een verschuiving van een afkoelende La Niña naar een opwarmende El Niño. Volgens het rapport kunnen ook verschillende andere factoren hebben bijgedragen aan de onverwacht ongebruikelijke temperatuursprongen, waaronder veranderingen in de zonnecyclus, een enorme vulkaanuitbarsting en een afname van afkoelende aerosolen.

Oceanen blijven opwarmen, zeespiegel blijft stijgen

Temperaturen zijn slechts een klein onderdeel van een veel groter geheel. "Gegevens voor 2024 laten zien dat onze oceanen blijven opwarmen en de zeespiegel blijft stijgen. De bevroren delen van het aardoppervlak, bekend als de cryosfeer, smelten in een alarmerend tempo: gletsjers blijven zich terugtrekken en het Antarctische zee-ijs bereikte de op één na laagste omvang ooit gemeten. Ondertussen blijft extreem weer verwoestende gevolgen hebben over de hele wereld", aldus Celeste Saulo.

Vroege waarschuwing belangrijk

Tropische cyclonen, overstromingen, droogtes en andere gevaren leidden in 2024 tot het hoogste aantal nieuwe ontheemden in de afgelopen 16 jaar. Ze droegen bij aan een verergering van de voedselcrisis en veroorzaakten enorme economische verliezen.
"Als reactie hierop intensiveren de WMO en de wereldwijde gemeenschap hun inspanningen om systemen voor vroege waarschuwing en klimaatdiensten te versterken, om besluitvormers en de maatschappij als geheel veerkrachtiger te maken tegen extreem weer en klimaat. We boeken vooruitgang, maar moeten verder en sneller. Slechts de helft van alle landen wereldwijd heeft adequate systemen voor vroege waarschuwing. Dit moet veranderen", aldus Celeste Saulo.  Ze benadrukte dat investeringen in weer-, water- en klimaatdiensten belangrijker zijn dan ooit om de uitdagingen het hoofd te bieden en veiligere, veerkrachtigere gemeenschappen te bouwen.

Afgelopen decennium warmste ooit gemeten

Wereldwijde gemiddelde temperatuur nabij het aardoppervlak
Naast het feit dat 2024 een nieuw record vestigde, waren de afgelopen tien jaar, 2015-2024, afzonderlijk de tien warmste jaren ooit gemeten.
De recordtemperatuur van 2024 werd versterkt door een sterke El Niño die begin dit jaar zijn hoogtepunt bereikte. In elke maand tussen juni 2023 en december 2024 overtroffen de maandelijkse gemiddelde temperaturen wereldwijd alle maandelijkse records van vóór 2023.

Warmte-inhoud van de oceaan

Ongeveer 90% van de energie die door broeikasgassen in het aardsysteem wordt vastgehouden, bevindt zich in de oceaan.
In 2024 bereikte de warmte-inhoud van de oceaan het hoogste niveau in de 65 jaar dat er observaties zijn geweest. De afgelopen acht jaar is er elk jaar een nieuw record gevestigd. De snelheid waarmee de oceaan opwarmt in de afgelopen twee decennia, 2005-2024, is meer dan twee keer zo hoog als in de periode 1960-2005.
Opwarming van de oceaan leidt tot degradatie van mariene ecosystemen, verlies van biodiversiteit en vermindering van de koolstofput in de oceaan. Het veroorzaakt tropische stormen en draagt ​​bij aan de stijging van de zeespiegel. Het is onomkeerbaar op de tijdschaal van honderd tot duizend jaar. Klimaatvoorspellingen laten zien dat de opwarming van de oceaan nog minstens de rest van de 21e eeuw zal aanhouden, zelfs in scenario's met lage koolstofuitstoot.

Verzuring van de oceaan

De verzuring van het zeeoppervlak zet door, zoals blijkt uit de gestage daling van de wereldwijde gemiddelde pH-waarde van het zeeoppervlak. De meest intense regionale dalingen vinden plaats in de Indische Oceaan, de Zuidelijke Oceaan, de oostelijke equatoriale Stille Oceaan, de noordelijke tropische Stille Oceaan en enkele regio's in de Atlantische Oceaan.
De effecten van de verzuring van de oceaan op het leefgebied, de biodiversiteit en ecosystemen zijn al duidelijk waargenomen. Ook de voedselproductie uit de schelpdierkweek en de visserij zijn aangetast, net als koraalriffen.
Volgens prognoses zal de verzuring van de oceanen in de 21e eeuw blijven toenemen, maar het tempo is afhankelijk van toekomstige emissies. Veranderingen in de pH-waarde van de diepe oceaan zijn onomkeerbaar, zelfs op een tijdschaal van honderd tot duizend jaar.

Nog niet te laat denkt VN-chef Guterrez

​"Onze planeet geeft meer noodsignalen af -- maar dit rapport laat zien dat het beperken van een wereldwijde temperatuurstijging op de lange termijn tot 1,5 graden Celsius nog steeds mogelijk is. Leiders moeten hun best doen om dit te realiseren -- de voordelen van goedkope, schone hernieuwbare energiebronnen voor hun mensen en economieën benutten -- met nieuwe nationale klimaatplannen die dit jaar moeten verschijnen," zei secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres. ​

Het rapport werd gepubliceerd ter gelegenheid van de Wereld Meteorologische Dag op 23 maart, de Wereld Waterdag op 22 maart en de Wereld Gletsjersdag op 21 maart.  

Meer info:State of the Global Climate 2024​
In de hoofdartikelen wordt de voortgang op weg naar de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs besproken, evenals de factoren achter de recordhitte van 2024.Het is een van de wetenschappelijke rapporten van de WMO  bedoeld om politieke besluitvorming van informatie te voorzien