Profileer Rotterdam als een historische stad
(update 8 juni 23 uur) Dat bombardement van bijna negentig jaar terug heeft een permanent gat in ons waarnemingsvermogen geslagen. We denken allemaal dat Rotterdam een moderne stad is met allerlei varianten op blokkendozen en de laatste decennia hoogbouw. Dat is de erfenis van Cees van der Leeuw. Hij gaf een visitekaartje af met de Van Nellefabriek en zorgde er door zijn formidabele invloed voor dat de herbouw van de verwoeste binnenstad in die geest ter hand genomen werd.
En nou lopen we te zeuren over Manhattan aan de Maas. We trekken de ene wolkenkrabber na de andere op. En we vergeten de rest.
Afgelopen vrijdag zat ik met een spijtig gezicht op het terras van het Westerpaviljoen te kijken naar het al tijden gesloten café Arie, waar onduidelijke en eindeloze verbouwingsactiviteiten plaatsvinden. Daarna keek ik de Mathenesserlaan in met de blik naar boven. Dat doen wandelaars niet op plekken waar zij thuis zijn: naar boven kijken. Ze richten de blik juist op deuren en etalages. Naar boven kijken doe je alleen op vreemde plekken. Als toerist.
Zo viel het mij op wat een prachtige vroeg-twintigste-eeuwse gevels in beeld kwamen, de een na de ander, vrijwel zonder onderbreking. En de Mathenesserlaan ging nog een heel eind verder, wist ik, tot het ontmoetingspunt met de Vierambachtsstraat.
Daar vind je trouwens een bijzondere schepping van Van Tijen, de bebouwing rond het Mathenesserplein. We rekenden af en liepen over de 's-Gravendijkwal en de Henegouwerlaan naar huis. Opnieuw keken we naar boven en overal zagen we de vroeg-twintigste-eeuwse architectonische pracht.
Daar staat Rotterdam vol mee. Denk aan de Heemraadssingel, de Claes de Vrieselaan, de Bergselaan of de Avenue Concordia. Rotterdam is helemaal niet zo modern. Het is een van Nederlands monumentaalste steden met honderden en nog eens honderden panden die erg de moeite waard zijn. De meeste stammen uit het laatst van de negentiende en de eerste decennia van de twintigste eeuw.
Mijn gedachten gingen uit naar Lissabon, waar het openbaar vervoerbedrijf in tegenstelling tot de RET niet een of twee, maar heel veel oude vierkante trammetjes heeft bewaard. Stel je voor dat lijn 11 nog bestond: Mathenesserplein, Mathenesserlaan, Nieuwe Binnenweg, Westersingel, Witte de Withstraat, Schiedamsevest, Coolsingel, Hofplein, Pompenburg, Katshoek, Noordsingel, Bergsingel, Bergselaan, Lischplein. Wat een prachtige permanente museumtramlijn had dat kunnen zijn!
Rotterdam beschouwt zijn brede avenues met oude aan elkaar gebouwde herenhuizen als doorgaande wegen. Het verkeer krijgt er op een enkele uitzondering na vrij baan. Er wordt niets gedaan om er ook aantrekkelijke wandelroutes van te maken zoals in Barcelona wel is gebeurd met het verlengde van de Ramblas, dat uit dezelfde tijd dateert.
We moeten ophouden met de dozenverering en Rotterdam profileren als de vroeg-twintigste-eeuwse historische stad die ze is.
.gif)
