Ramadan

21 februari 2026 • 04:41 door Han van der Horst
Ramadan
Als meelevend katholiek moest hij eigenlijk vasten. Dat betekende in de jaren vijftig van de vorige eeuw: maximaal één volle maaltijd per dag.Bld. AI geïnstrueerd door de auteur

Het is weer zover. Moslims zitten middenin de ramadan. Officieel moeten zij zich tijdens daglicht onthouden van voedsel en drinken. Geen kruimel, geen druppel. Als de avond gevallen is mogen zij de schade inhalen. Tot zonsopgang. Wanneer begint het vasten? Als men een witte en een zwarte draad niet meer van elkaar kan onderscheiden. Althans zo was het vroeger. Tegenwoordig worden begin en einde per dag tot op de seconde astronomisch berekend.

He islamitische jaar loopt niet gelijk op met de Gregoriaanse kalender. Daarom reist de ramadan om zo te zeggen door de tijd. De moslims hebben geluk. In februari en maart wordt het in Nederland nog vroeg donker. In de zomer is het allemaal veel moeilijker. Dan kun je vaak voor half elf ´s-avonds niet aan tafel. Nu mag dat al rond zes uur en volgend jaar is de ramadan nog gemakkelijker.

Deze regeling is destijds ingevoerd door de profeet Mohammed. Die woonde, werkte en vocht in de buurt van de Equator waar de lengte van dag en nacht elkaar in evenwicht houden. Hij heeft duidelijk geen rekening gehouden met andere breedtegraden.

In de buurt van de Noordpool met zijn witte nachten zonder echte zonsondergang is er dan ook geen mogelijkheid om de vasten te breken. Daarom zijn de moslims het erover eens dat je daar de tijden van Mekka mag aanhouden. Althans net als in de stad van Mohammed twaalf uur op en twaalf uur af want je moet natuurlijk ook met het tijdsverschil rekening houden. Het is mij onduidelijk waarom moslims het niet overal zo aanpakken. Dat zou ook in Nederland een heleboel gedoe en ellende schelen.

Verleden jaar betraden mijn lief en ik het eethuis Riad op het Tiendplein. ¨We hebben wel alleen de iftar maaltijd¨ fluisterde een jongen van de bediening. Ik hoefde niet lang na te denken. ¨Dan gaan we die eens proeven¨.

Het begon met de soep die op zich al een volledige maaltijd betekende. Wij aten ons die avond een ongeluk. We hadden er drie dagen op kunnen leven. Riad is nogal Marokkaans angehaucht. We zouden, dacht ik, het ook eens bij een Turk moeten proberen en vooral een Pakistaan want in Pakistan weten ze wat lekker is. Daar is het in de praktijk niet van gekomen.

Ook moet ik tijdens de ramadan altijd aan mijn vader denken. Als meelevend katholiek moest hij eigenlijk vasten. Dat betekende in de jaren vijftig van de vorige eeuw: maximaal één volle maaltijd per dag. Voor het overige kon je het zelf invullen. Er was een leeftijdsgrens van twaalf jaar. Als tienjarige had ik er dus nog geen last van maar ik moest op school wel de regels kennen. Katholieken die de vasten serieus namen, versoberden het dagelijks leven aanzienlijk. In de leesboekjes op de lagere school hadden de hoofdpersonen altijd een vastentrommeltje waarin zij de gepresenteerde koekjes en snoepjes - blijkbaar door protestanten dan - tot de zondag bewaarden om ze dan achter elkaar op te eten. Hiertegen preekten de broeders op onze school. Dat was gulzigheid en niet in overeenstemming met de geest van de vasten. Mijn moeder voorkwam al mijn pogingen een vastentrommel in te richten. Dat is smerig vond ze, dan plakt alles aan elkaar. Daarom liet ik het er maar bij zitten.

Daar bleef het niet bij. Aan tafel viel mij elke avond het volgende op. Mijn moeder kookte niet minder dan anders en mijn vader zat lekker te schransen. Ik wees hem daarop. ¨Moet U niet vasten?¨ vroeg ik. ¨Je vader verricht zware lichamelijke arbeid, jongen¨, gaf hij ten antwoord. ¨Dan hoeft het niet¨. Ik nam dat van hem aan maar vol twijfel. Mijn vader was handzetter. Het zwaarste dat hij tilde waren kleine lettertjes die hij in een zethaak schoof. Zware lichamelijke arbeid? Ik zag hoe hij nog eens opschepte.

Nu besef ik: mijn vader had in geloofszaken altijd de juiste houding. Zijn voorbeeld verdient navolging.



Een kennelijk #oplichter met de email rondawiseman777@gmail.com> gebruikt mijn naam Han van der Horst om om hulp te vragen. Niet op ingaan.

Over de columnist

Han van der Horst

Han van der Horst werkte van 1978 tot 2012 bij de Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs. Hij was een aantal jaren boekbespreker bij het VPRO-radioprogramma OVT, dat in teken staat van geschiedenis. Van der Horst is voorzitter van het Comité Open Monumentendagen Schiedam. Zijn boeken over geschiedenis zijn geschreven voor een breed publiek en worden uitgegeven door onder andere het Schiedamse Scriptum (bekend van Snoecks), Prometheus of Polak & Van Gennep. Hij was ook vaste radiocolumnist bij Radio Rijnmond (2011-2015). Sinds januari 2016 is hij radiocolumnist bij het radioprogramma De Late Avond.

Verontrustend gegeven
07 mrt
Verontrustend gegeven
De Esch is niet De Esj… het is: De Es
07 mrt
De Esch is niet De Esj… het is: De Es
Café Groenland  – een oom op de Kaap  (Slot) Een Groenlandse Venus van Botticelli
28 feb
Café Groenland – een oom op de Kaap (Slot) Een Groenlandse Venus van Botticelli
Luchtafweer
28 feb
Luchtafweer
Café Groenland  – een oom op de Kaap  (Deel 3) ​‘Katendrecht als hart van de wereld…
21 feb
Café Groenland – een oom op de Kaap (Deel 3) ​‘Katendrecht als hart van de wereld…
Cookies

Deze website gebruikt noodzakelijke cookies voor een correcte werking en analytische cookies (geanonimiseerd) om de statistieken van de website bij te houden. Marketing cookies zijn nodig voor laden van externe content, zoals YouTube-video's of widgets van Sociale Media. Zie ons cookiebeleid voor meer informatie, of om je instellingen later aan te passen.