Bezuinigd wordt er even niet, maar er is een doorbraak op links voor kabinet Jetten
Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten (D66) heeft een belangrijke horde genomen, maar nog geen totaaldeal met de oppositie. Er is alleen een akkoord over de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en die kan rekenen op steun van Pro, Volt en de ChristenUnie. Voor de andere begrotingen en voor het belastingplan is nog onvoldoende steun.
Sociale vangnet blijft overeind
Het kabinet schrapt alle voorgenomen besparingen op het sociale vangnet, in totaal 6,5 miljard euro. Van 3,5 miljard was al bekend dat die niet doorgingen. Nu vervallen ook de bezuinigingen op de werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, samen 3 miljard per jaar. Pro-leider Jesse Klaver noemt dat een grote overwinning en zegt bereid te zijn om over de andere begrotingen door te praten.
De vakbonden FNV, CNV en VCP reageerden positief. Ze schorten al hun acties en stakingen op en gaan weer om tafel over hervormingen van het stelsel. FNV-voorzitter Hans Spekman noemt het een klinkende overwinning en CNV-voorzitter Hans Van den Heuvel zegt dat de bom in de polder is ontmanteld. De bonden willen het hebben over een betere WIA, het voorkomen van langdurige uitval en meer zeggenschap over de WW- en WIA-fondsen.
Rekening wordt vooruitgeschoven
Hoe de gemiste 3 miljard alsnog wordt opgehaald, is niet opgelost. Volgens een brief van minister Eelco Heinen (Financiën) schuiven D66, VVD en CDA dat probleem voor zich uit. Het kabinet hoopt dat de gesprekken met de bonden alsnog geld opleveren. Jetten liet weten dat er nieuwe voorstellen komen als dat te weinig blijkt. Volgens de NOS hebben de coalitiepartijen daarbij een stok achter de deur afgesproken: 1,2 miljard euro bezuinigen op onderwijs vanaf 2031. Dat zou D66 hard raken, en de partij profileert zich juist als onderwijspartij.
Ruil met de VVD: box 3
Het compromis in de coalitie lijkt te zijn dat D66 en CDA een beweging naar links op het sociale vangnet krijgen en de VVD de hervorming van box 3. Jetten en Heinen willen versneld overstappen naar een vermogenswinstbelasting. Daarbij betalen beleggers pas belasting wanneer ze aandelen of vastgoed verkopen. Eerder wilde het kabinet jaarlijks belasting heffen op de waardestijging, wat eerder en meer opbrengt. De overstap is daarom feitelijk een belastingkorting voor mensen met inkomsten uit vermogen. Eenmalig kost ze tot 23 miljard euro.
Het kabinet wil dat onder meer betalen door meer spaarders en beleggers te belasten. Het belastingvrije rendement gaat van 1.800 naar 1.000 euro. Ook wordt het lastiger om met belastingvoordeel geld aan jezelf te lenen uit je eigen bv. Daarnaast bedacht Heinen een tijdelijke verlaging van het box 2-tarief voor ondernemers. Dat maakt het aantrekkelijk om winst eerder uit te keren, waardoor de schatkist tijdelijk meer binnenkrijgt. In latere jaren komt er juist minder binnen. De VVD noemt het pakket goed nieuws voor spaarders en ondernemers. Ze verwijst daarbij ook naar 450 miljoen euro extra voor de koopkracht van werkenden, al levert het volgens NRC vooral kleine verbeteringen op.
Rechts en links nog niet binnen
Voor het belastingplan is de steun onvoldoende. Pro is tegen de box 3-hervorming en ontevreden over de stijgende belasting op werk. Oppositiepartijen zowel links als rechts hebben kritiek op de lastenstijging voor werkenden, die oploopt tot 8 miljard euro per jaar. JA21 vindt de belastingdruk nog te hoog en wil meer maatregelen op veiligheid, asiel en migratie. De SGP ziet te weinig beweging op medische ethiek. Het kabinet wil daar later verder over praten. JA21-leider Joost Eerdmans gaat bij enkele begrotingen nog bekijken of hij steun geeft.
Het tweedaagse debat over de financiën, woensdag en donderdag, moet duidelijk maken hoe Jetten aan meerderheden komt. Bezuinigd wordt er dus even niet, maar de rekening ligt er nog.
.gif)
