Robert Wilson, uniek en briljant theatermaker, 1941–2025 (+ video)
Robert (Bob) Wilson, geboren op 4 oktober 1941 in Waco, Texas, en overleden op 31 juli 2025 in Water Mill, New York, was een van de belangrijkste theatermakers, van de laatste halve eeuw. Zijn werk wordt wereldwijd erkend als grensverleggend en heeft een blijvende invloed uitgeoefend op de podiumkunsten en beeldende kunst.
Dans
Na zijn studies aan de Universiteit van Texas en het Pratt Institute in Brooklyn richtte hij in de jaren zestig in New York het performancecollectief The Byrd Hoffman School of Byrds op. Een van de invloeden op zijn werk was ook de uiterst vitale Amerikaanse danscultuur van die tijd met gezelschappen als die van George Balanchine, Merce Cunningham, Martha Graham en later ook Lucinda Childs met wie hij een van zijn vele samenwerkingen zou aangaan. Zijn eerste projecten omvatten tevens onder meer therapeutisch theater voor kinderen met hersenbeschadigingen en een productie met patiënten in een ijzeren long ( in de jaren zestig waren er nog relatief veel poliopatiënten). Het kenmerkt zijn multidisciplinaire aanpak waarin hij elementen uit de dagelijkse en soms niet zo dagelijkse omgeving integreerde in theater, opera, dans en beeldende kunst.
Glass
In die periode ontwikkelde hij ook zijn eerste kenmerkende werken, waaronder Deafman Glance (1970) en A Letter for Queen Victoria (1974–1975). Zijn samenwerking met componist Philip Glass resulteerde in de invloedrijke opera Einstein on the Beach (1976).
Bob Wilson benaderde theater met een uitgesproken visie op vorm en inhoud. Zijn producties kenmerkten zich door een precieze vormgeving, vernieuwende scenografie en een strikte regie van tekst en beweging. De samenwerking met Philip Glass, belangrijk voor zijn oeuvre, leidde tot voorstellingen die zowel artistiek als muzikaal baanbrekend waren. Zo groeide zijn repertoire uit tot een lange reeks unieke voorstellingen, waaronder Hamletmachine (met Heiner Müller, 1977), Curious George (1980), The Knee Plays (met David Byrne) , Mary Said What She Said (met Isabelle Huppert, 2019), The Tempest (Sofia, 2020) en Ubu Roi (2022).
7 days in Iran
Naast het theater bleef Wilson actief als beeldend kunstenaar en vormgever. Zijn achtergrond in architectuur en beeldende kunst was terug te zien in zijn ensceneringen, maar ook in de vele tentoonstellingen waarin hij zijn autonome werk presenteerde. In de jaren zeventig experimenteerde hij met extreme tijdsduur in zijn producties, zoals The Life and Times of Joseph Stalin (1973, twaalf uur) en KA MOUNTAIN and GUARDenia Terrace (1972), een zevendaags project op een berg bij Shiraz, Iran.
Wilson regisseerde een groot aantal opera’s en muziekproducties, waaronder werk van Arvo Pärt, Puccini, Verdi en Monteverdi (L’Orfeo). Hij combineerde theater, beeldende kunst, muziek en dans tot een multidisciplinaire vormtaal die internationale erkenning genoot. Hij werkte samen met uiteenlopende kunstenaars als Tom Waits, Susan Sontag, Laurie Anderson, William Burroughs, Lou Reed, Jessye Norman en Anna Calvi.
Krapp’s Last Tape
Wilson zette zijn stempel op een breed scala aan klassieke en moderne werken, waaronder Krapp’s Last Tape, Die Dreigroschenoper, Pelléas et Mélisande, Faust, Odyssee, De fabels van La Fontaine, La Traviata en Oedipus.
Met zijn omvangrijke en vernieuwende oeuvre wordt Robert (Bob) Wilson zeer terecht gerekend tot de belangrijkste en invloedrijkste theater- en kunstmakers van de laatste halve eeuw.
Robert Wilson overleed op 31 juli 2025 in Water Mill, New York, waar ook het gelijknamige door hem opgerichte kunstencentrum is gevestigd. Hij werd 83 jaar oud.
-S.jpg)
-S.jpg)
.gif)
