Hoog & Laag I: Smeltkroes Witte de With
Oud Vrije Volk chef Leo Pronk en voormalig Schouw uitbaatster Tineke Speksnijder. Foto H Pasman
In 2023 vonden de eerste drie afleveringen van de Rotterdamse talkshow Hoog & Laag plaats: 'De Straat', 'De Wijk' en 'De Stad'.
De eerste editie van de talkshow Hoog&Laag, getiteld “De Straat”, vond plaats op 21 maart 2023 bij WORM/UBIQ in Rotterdam. De avond, georganiseerd door Vandaag&morgen stond in het teken van de veranderende rol en betekenis van de Witte de Withstraat: van krantenstraat tot kunstboulevard en horecastraat. De presentatie was in handen van twee jonge moderatoren, Mette van Dijk en Reda de Meyer, afkomstig uit generatie Z. De gasten, afkomstig uit diverse generaties en met uiteenlopende achtergronden, deelden hun persoonlijke en professionele herinneringen aan deze markante Rotterdamse straat.
Journalistenstraat
Leo Pronk, oud-hoofdredacteur van Het Vrije Volk en later het Rotterdams Dagblad, trapte de avond af. Hij blikte terug op zijn journalistieke carrière, beginnend in Amsterdam, en de uiteindelijke terugkeer naar zijn geboortestad Rotterdam. Hij schetste het beeld van de Witte de Withstraat als journalistiek hart, met meerdere redacties (o.a. NRC, AD, Rotterdams Nieuwsblad) in dezelfde straat.
Pronk vertelde over de ideologische wortels van Het Vrije Volk als PvdA-partijkrant, en hoe die identiteit vervaagde in de jaren ’80, mede door veranderende maatschappelijke verhoudingen en mediatrends. De fusie met het liberale Rotterdams Nieuwsblad vormde uiteindelijk een pragmatisch samengaan, met als resultaat het Rotterdams Dagblad, dat volgens Pronk “het beste van twee werelden” combineerde.
De gokstraat
Opbouwwerker en filosoof Ed de Meyer bood een beeld van de straat in de jaren ‘70 en ‘80, waarin de Witte de Withstraat een broedplaats was voor illegale gokhuizen, maar ook een economische motor voor lokale bewoners. Hij sprak over gokbazen als Ger en Henk, die aanvankelijk nog een zekere orde in de straat handhaafden. De introductie van drugs betekende echter de neergang: de criminaliteit nam toe, bewoners verloren hun sympathie voor de gokscene, en de politie begon met invallen.
De Meyer benadrukte zijn rol in het ombuigen van deze situatie, via bewonersparticipatie en de oprichting van de Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM). Door samenwerking tussen bewoners, ondernemers, gemeente en brouwerijen ontstond een nieuwe koers: de straat werd herontwikkeld met kunstinstellingen en culturele functies (zoals Tent en het Fotomuseum). Er kwamen zelfs galerieën via contacten in New York, wat volgens hem een strategisch signaal was voor de herprofilering van de straat.
Maatschappelijke betrokkenheid
Historicus en columnist Han van der Horst plaatste de transformatie in een breder perspectief. Hij beschreef de Witte de With als een krantenstraat bij uitstek, met een groot aantal redacties van verschillende politieke kleur. Van der Horst wees erop dat de journalistiek destijds, ondanks ideologische verschillen, sterk maatschappelijk betrokken was. Hij bekritiseerde moderne digitale media zoals GeenStijl vanwege een gebrek aan verantwoordelijkheid, maar erkende ook de democratiserende kracht van internetmedia zoals Vers Beton.
Volgens Van der Horst zijn digitale platforms de hedendaagse opvolgers van de lokale pers, al waarschuwde hij voor de effecten van polarisatie en desinformatie. Ook hij sprak over de afwezigheid van een “harde” transitie in de straat: veel veranderingen gebeurden organisch en met terugkerende accenten uit het verleden.
Het café als smeltkroes
Tineke Speksnijder, caféhoudster van De Schouw, gaf een emotionele en persoonlijke blik op de straat en haar sociaal-culturele functie. Ze beschreef haar café als een plek waar jong en oud, arm en rijk, met elkaar in contact komen — een zeldzaamheid in de huidige horeca. In tegenstelling tot andere cafés, waar bezoekers vooral op hun telefoon zitten, bleef De Schouw een plek van echte ontmoeting. Ze betreurde het rookverbod als keerpunt in de horeca-ervaring: mensen trokken massaal naar buiten, wat de dynamiek veranderde.
Met pijn sprak ze over de komende sluiting van haar café, dat na 83 jaar moet wijken vanwege structurele schade aan het pand. Ze uitte haar zorgen over de toekomst van Rotterdam als inclusieve stad: jongeren kunnen nauwelijks nog woonruimte betalen, sociale woningen verdwijnen, en de stad verwordt volgens haar tot een plek voor “expats en bakfietsen.”
Podium voor poëzie
Renato Miguel van de Poetsclub introduceerde dichteres Peer Hommel, die met een spoken word-performance het huidige generatiegevoel wist te vatten. Haar gedicht “Urban City Girl” was een mix van zelfspot, lifestylekritiek en tijdsbeeld, waarin apps, mode-iconen en gentrificatie samenkwamen. Dit vormde een brug tussen de generaties aan tafel en het jongere publiek in de zaal.
Miguel prees het open karakter van de Poetsclub: iedereen, van ervaren dichter tot debutant, kreeg er een podium. Daarmee sloot dit segment mooi aan bij het hoofdthema van de avond: de Witte de Withstraat als spiegel van de stad — voortdurend in verandering, maar ook een plek van ontmoeting en verhaal.
Veranderen van binnen uit
De avond eindigde met een gezamenlijke reflectie: wat moet de jonge generatie meenemen uit deze verhalen? Volgens de oudere gasten is het belangrijk dat veranderingen organisch plaatsvinden — “je kunt geen sfeer opleggen.” Ze benadrukten het belang van maatschappelijke betrokkenheid, nieuwsgierigheid en initiatief van onderop.
Hoog&Laag: De Straat was zo meer dan een nostalgisch terugkijken; het bood een gelaagde en levendige verkenning van stedelijke verandering. De Witte de Withstraat fungeerde als daarbij als verkennende casestudy voor bredere processen als gentrificatie, culturele ontwikkeling, sociale ongelijkheid en stedelijke identiteit. Met humor, melancholie en scherpe observaties brachten de gasten het verleden, heden en de mogelijke toekomst van een straat tot leven.
Ilse Roskam sloot passend de avond muzikaal af met een lied over een plek ver weg, waar alles gebeurt, waar je heel verschillende verhalen, mensen en invloeden tegenkomt. Een plek die na deze avond een stuk dichterbij klonk. Dat wordt ongetwijfeld vervolgd.
-S.jpg)
.gif)
