Nieuwe Schijf van Vijf toont fundamentele verschuiving over onze blik op voeding
De vernieuwing van de Schijf van Vijf markeerde een fundamentele verschuiving in hoe we naar voeding kijken: van het voorkomen van tekorten naar het bevorderen van langdurige gezondheid en duurzaamheid. Hieronder staan de belangrijkste verschillen nadrukkelijk beschreven in lopende tekst.
Koolhydraten
Het meest opvallende verschil zit in de strenge selectie van koolhydraten. Waar voorheen bruinbrood of witte rijst nog geaccepteerd werden, is de nieuwe Schijf onverbiddelijk: alleen de volledige graanproducten (volkoren) tellen mee. Producten zoals witbrood, normale pasta en couscous zijn volledig uit de Schijf verdwenen omdat ze te weinig vezels bevatten en de bloedsuikerspiegel te snel laten stijgen.
Vlees
Een andere grote verandering is de status van vlees en plantaardige eiwitten. Vlees is niet langer de standaardbron van eiwit. Het advies voor rood vlees is drastisch verlaagd en bewerkt vlees (zoals vleeswaren of rookworst) staat nu helemaal buiten de Schijf vanwege het verband met darmkanker en het hoge zoutgehalte. In plaats daarvan hebben peulvruchten en ongezouten noten een prominente, eigen plek gekregen. Noten werden vroeger vaak gezien als dikmakers vanwege hun vetgehalte, maar worden nu geprezen om hun gezonde onverzadigde vetten.
Vetten
Op het gebied van vetten en oliën is de koers verlegd naar vloeibaarheid. De oude Schijf was nog milder voor harde vetten, maar de nieuwe versie adviseert strikt om harde margarine, roomboter en bakvetten te vervangen door vloeibare oliën en zachte margarines. Dit is direct gericht op het verlagen van het LDL-cholesterol en het risico op hart- en vaatziekten.
Vruchtensappen
Wat betreft dranken is de nieuwe Schijf veel soberder. Vruchtensappen, die voorheen nog als een prima vervanger voor een portie fruit werden gezien, zijn nu geschrapt. De reden is dat sappen veel suiker bevatten maar de verzadigende vezels missen, waardoor je ongemerkt te veel calorieën binnenkrijgt. Het advies beperkt zich nu tot water, thee en koffie (zonder suiker).
Kant en klaar en sauzen
Ten slotte is er een duidelijke grens getrokken bij bewerking. De nieuwe Schijf van Vijf is niet alleen een lijst van wat je wél moet eten, maar ook een waarschuwing tegen wat de "omgeving" aanbiedt. Producten met toegevoegd zout en suiker, zoals kant-en-klaar maaltijden, sauzen uit pakjes en gezoete zuivel, worden nu expliciet ontraden om de inname van natrium en vrije suikers te beperken.
De verschuiving van "alle zuivel" naar "magere zuivel" In de oude Schijf van Vijf werd zuivel vooral gezien als een noodzakelijke bron van calcium en eiwit, waarbij de exacte variant (vol of mager) vaak minder strikt werd benadrukt. In de nieuwe Schijf is de keuze voor magere en halfvolle zuivel de norm geworden. Volle melk, volle kwark en vla staan nu officieel buiten de Schijf. De reden hiervoor is dat volle zuivelproducten veel verzadigd vet bevatten, wat het risico op hart- en vaatziekten verhoogt. Door te kiezen voor magere varianten behoud je de voordelen (calcium, vitamine B2 en B12), maar beperk je de inname van ongunstige vetten. |
Meer info Voedingscentrum Gezondheidsraad
.gif)
