Concentratie broeikasgassen bereikt opnieuw record: opwarming werkt eeuwen door
De concentraties van CO₂, methaan en lachgas in de atmosfeer hebben in 2025 nieuwe records bereikt. Daarmee neemt de hoeveelheid warmte die de aarde vasthoudt verder toe. Volgens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) zullen de gevolgen van de stijgende CO₂-concentratie nog tientallen tot honderden jaren merkbaar blijven.
De hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer blijft stijgen, ondanks internationale afspraken om de uitstoot terug te dringen. Dat blijkt uit het jaarlijkse Greenhouse Gas Bulletin van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), een gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties. De concentraties van de drie belangrijkste langlevende broeikasgassen - koolstofdioxide (CO₂), methaan en lachgas - bereikten in 2025 opnieuw ongekende hoogten.
De gemiddelde CO₂-concentratie kwam uit op 426,8 deeltjes per miljoen (ppm). Dat is ongeveer 53 procent boven het niveau van vóór de industriële revolutie. In 1750, voordat het grootschalige gebruik van fossiele brandstoffen op gang kwam, lag de concentratie aanzienlijk lager. Sindsdien heeft de verbranding van kolen, olie en gas de hoeveelheid CO₂ in de atmosfeer sterk doen toenemen.
De ontwikkeling is niet alleen zorgwekkend vanwege de nieuwe recordwaarde. Ook het tempo waarin de concentratie stijgt, baart wetenschappers zorgen. De jaarlijkse toename van CO₂ is sinds de jaren zestig ongeveer verdrievoudigd. Waar de concentratie destijds gemiddeld met 0,8 ppm per jaar toenam, bedroeg de gemiddelde stijging in het decennium 2011-2020 ongeveer 2,4 ppm per jaar. Tussen 2024 en 2025 kwam daar wereldwijd 2,8 ppm bij.
Natuurlijke buffers onder druk
De stijgende concentraties zijn het gevolg van de uitstoot door menselijke activiteiten, in combinatie met de beperkte capaciteit van natuurlijke systemen om die uitstoot op te nemen. Bossen, andere ecosystemen op het land en de oceanen nemen samen ongeveer de helft van de jaarlijkse CO₂ uitstoot op. De rest blijft in de atmosfeer achter en draagt bij aan de opwarming.
De werking van deze natuurlijke buffers is echter niet constant. Droogte, bosbranden en hoge temperaturen kunnen de opname van CO₂ door ecosystemen verminderen. Dat gebeurde onder meer tijdens de sterke El Niño van 2023 en 2024, toen droogte en branden de capaciteit van de biosfeer om koolstof vast te leggen aantastten.
De stijging van de CO₂ concentratie was in 2025 iets minder uitzonderlijk dan in het voorgaande jaar. Dat kwam mede doordat ecosystemen op het land zich gedeeltelijk herstelden en de uitstoot door branden afnam. Het betekent echter niet dat de ontwikkeling is gekeerd. De WMO verwacht dat de concentratie in 2026 verder zal stijgen, mede door de verbranding van fossiele brandstoffen en de invloed van een krachtige El Niño. Ook bestaat het risico dat warmere oceanen minder CO₂ opnemen.
Volgens Ko Barrett, plaatsvervangend secretaris-generaal van de WMO, houden de steeds hogere concentraties steeds meer warmte vast in de atmosfeer. Dat vergroot de risico's voor samenlevingen en economieën, onder meer doordat hittegolven, tropische cyclonen en zware regenval kunnen worden versterkt.
Methaan en lachgas eveneens op recordhoogte
Niet alleen CO₂ neemt toe. Ook de concentraties van methaan en lachgas bereikten in 2025 nieuwe records.
Methaan kwam uit op gemiddeld 1.948 deeltjes per miljard (ppb), ongeveer 167 procent boven het pre-industriële niveau. Het gas komt onder meer vrij bij veeteelt, rijstbouw, afvalverwerking, de winning en het gebruik van fossiele brandstoffen en het verbranden van biomassa. Methaan blijft minder lang in de atmosfeer dan CO₂, maar heeft gedurende die periode een sterk verwarmend effect.
De concentratie lachgas, ook bekend als distikstofoxide (N₂O), bereikte 339,1 ppb. Dat is 26 procent boven het niveau van vóór de industriële revolutie. Lachgas komt zowel uit natuurlijke bronnen als uit menselijke activiteiten, waaronder het gebruik van meststoffen en bepaalde industriële processen.
De cijfers onderstrepen dat de klimaatopgave niet uitsluitend draait om het terugdringen van CO₂. Ook methaan en lachgas vragen om maatregelen in onder meer de landbouw, de energiesector en de industrie.
Klimaatverandering werkt lang door
Een belangrijk verschil tussen jaarlijkse uitstootcijfers en de metingen van de WMO is dat het bulletin de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer beschrijft. Het gaat dus niet alleen om wat er in één jaar wordt uitgestoten, maar om de ophoping van gassen die in eerdere jaren en decennia zijn vrijgekomen.
Dat onderscheid is essentieel. Zelfs als de jaarlijkse uitstoot morgen sterk zou dalen, verdwijnen de broeikasgassen die al in de atmosfeer aanwezig zijn niet onmiddellijk. CO₂ heeft een lange levensduur en een deel ervan blijft zeer lang in het klimaatsysteem aanwezig. Daardoor werkt de opwarming door tot ver nadat de uitstoot is verminderd.
De klimaatverandering is daarmee niet alleen een probleem van toekomstige emissies. De uitstoot uit het verleden legt de aarde ook voor de komende decennia en eeuwen een warmere toekomst op. Hoe groot de uiteindelijke gevolgen worden, hangt mede af van de snelheid waarmee de uitstoot nu en in de komende jaren wordt teruggedrongen.
Nieuwe risico's door de energietransitie
De WMO wijst daarnaast op twee minder bekende gassen die aandacht verdienen bij de omschakeling naar schonere energie: zwavelhexafluoride (SF₆) en waterstof (H₂).
Zwavelhexafluoride wordt onder meer gebruikt in elektrische installaties om elektrische ontladingen te voorkomen. Het gebruik ervan is toegenomen met de uitbreiding van elektriciteitsnetten en de wereldwijde elektrificatie. De concentratie van het gas steeg in 2025 sterker dan ooit gemeten. SF₆ kan meer dan duizend jaar in de atmosfeer blijven en heeft over een periode van honderd jaar een aardopwarmingsvermogen dat ongeveer 24.300 keer zo groot is als dat van CO₂.
Waterstof is zelf geen broeikasgas, maar kan via chemische processen in de atmosfeer wel indirect bijdragen aan de opwarming. De gemeten concentratie steeg tussen 2010 en 2024 met 5,3 procent. Naarmate waterstof een grotere rol gaat spelen als energiedrager, wordt het belangrijker om lekkages bij productie, transport en opslag te voorkomen.
De waarschuwing van de WMO is niet dat de energietransitie moet worden afgeremd. Wel moet bij de overgang naar een elektriciteitsvoorziening met minder fossiele brandstoffen worden voorkomen dat andere, zeer langlevende of indirect verwarmende gassen nieuwe problemen veroorzaken.
Klimaatbeleid vraagt om meer dan beloften
De cijfers verschijnen kort voor de volgende VN-klimaatconferentie, COP31, die van 9 tot en met 20 november 2026 in Antalya, Turkije, wordt gehouden. Daar moeten landen werken aan de vertaling van klimaatdoelen naar concrete maatregelen.
De jaarlijkse metingen van de WMO maken duidelijk hoe groot de afstand nog is tussen internationale klimaatambities en de feitelijke ontwikkeling van de atmosfeer. De concentraties van de belangrijkste broeikasgassen blijven stijgen, terwijl de natuurlijke systemen die een deel van de uitstoot opnemen onder druk staan.
Het terugdringen van de uitstoot blijft daarom noodzakelijk, maar de gevolgen van eerdere emissies zullen nog lange tijd doorwerken. Juist die combinatie maakt de klimaatopgave urgent: de wereld moet de verdere opwarming beperken, terwijl zij zich tegelijkertijd moet voorbereiden op de gevolgen van de opwarming die al in gang is gezet.
Meer info: Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), Greenhouse Gas Bulletin.
.gif)
