Golfstaten vrezen vrede met een onverslagen Iran
(Rotterdam. Dag 18 van de Iranoorlog)
Sinds het begin van deze Derde Golfoorlog op 28 februari heeft de Iraanse staat preventief grote steden overspoeld met veiligheidstroepen, nieuwe controleposten opgezet, het internet opnieuw beperkt en massaal waarschuwingsberichten via sms verstuurd om nieuwe demonstraties te voorkomen. Rapporten uit Teheran beschrijven pro-regeringsbijeenkomsten, patrouilles van de Basij/IRGC en georkestreerde symbolische acties (bijv. het verbranden van beeltenissen van Trump en Netanyahu) om een beeld van eenheid te projecteren en de straten te bezetten met regimegetrouwen. Inmiddels zijn we op dag 18 van de oorlog aangeland, die door het regime in Iran doelbewust is verbreed naar een regionale oorlog met sterke mondiale economische en politieke consequenties.
De-escalatie en vrees
De dynamiek rond de militaire confrontatie met Iran op dag 18 wordt gekenmerkt door frictie tussen de EU, de VS en de regionale spelers. Waar de EU-buitenlandchef Kaja Kallas in een interview met Reuters oproept tot een beëindiging van de vijandelijkheden, komen er volgens berichten uit de Golfstaten geluiden dat zij een scenario vrezen waarin de oorlog stopt zonder dat de Iraanse wil en capaciteit om vitale scheepvaartroutes en olie-installaties aan te vallen, definitief is geneutraliseerd.
Luchtoorlog en asymmetrische oorlogsvoering
Het conflict vindt niet plaats op een traditioneel slagveld, maar wordt uitgevochten via grootschalige lucht- en raketaanvallen door de VS en Israël, beantwoord met raketten, drones en asymmetrische tactieken door Iran en haar proxies in Irak en Libanon. Binnen dit kader heeft de waarschijnlijke uitschakeling van kopstukken zoals Ali Larijani (veiligheidschef) en Gholamreza Soleimani (Basij-leider) een deuk geslagen in de leiding van Iran, maar de diepe vertakkingen van de IRGC, de clerus en de Iraanse instituties in de samenleving maken het twijfelachtig of het regime hierdoor daadwerkelijk aan het wankelen wordt gebracht.
Hezbollah, Irak en voorlopige stilte uit Jemen
De positie van de Iraanse bondgenoten is op dit moment cruciaal voor het verloop van de strijd. Volgens een analyse van de Atlantic Council ziet Hezbollah de huidige strijd met Israël mogelijk als haar “laatste gevecht”. Dat is ook de hoop van Israël, zeker nu Israëlische operaties zich ookspecifiek richtenop de financiële infrastructuur en cashvoorraden die Hezbollah in stand houdt.
De andere zeestraat
Een nog onvoorspelbare factor is de mogelijke formele toetreding van de Houthis tot de oorlog. Experts waarschuwen dat zij bij een volledige escalatie de blokkade van de Bab al-Mandab-zeestraat kunnen hervatten. Dit zou de mondiale energieketens — en specifiek de Saoedische olie-export — direct raken en een nieuw front openen in de Rode Zee.
Irak
In tegenstelling tot andere regio’s is Irak momenteel het primaire slagveld voor de pro-Iraanse milities. Groepen als de Islamic Resistance in Iraq (waaronder Kata'ib Hezbollah en Harakat al-Nujaba) hebben sinds eind februari honderden drone- en raketaanvallen uitgevoerd. Hun doelen zijn breed: Amerikaanse bases in Erbil en Bagdad, diplomatieke faciliteiten en olie-installaties in de Koerdische regio. De milities lijken bereid Irak op te offeren in een “oorlog van uitputting” om de Amerikaanse aanwezigheid definitief te beëindigen en de druk op Iran te verlichten. De VS reageert op de Iraakse milities met een strategie van gerichte vergelding en zware politieke druk, terwijl zij tegelijkertijd een grootschalige landoorlog in Irak probeert te vermijden.
Dubbele fuik
Terwijl de Amerikaanse regering onder druk staat van bondgenoten die vrezen dat president Trump de controle over de afloop van de oorlog verliest, blijft de nucleaire dreiging op de achtergrond aanwezig. Met nucleair tot 60% verrijkt materiaal, verspreid over locaties als Isfahan en Fordow, brengt het vooruitzicht op vrede of een wapenstilstand met dit regime — dat zich niet geheel ten onrechte verraden voelt en zonder meer wraakzuchtig zal blijven — het vooruitzicht van een toekomstig Iraans kernwapen dichterbij.
In de VS zelf groeit intussen de vrees dat Iran, door het bestoken van tankers in de Straat van Hormuz, de internationale gemeenschap dwingt tot een keuze: een pijnlijke economische recessie accepteren of de militaire inzet verhogen naar een niveau dat tot nu toe werd vermeden. Dit terwijl de kritiek uit het klassieke Trump-kamp aanzwelt.
Kiem oorlog gelegd in 2018
Trump's VS stapte in 2018 uit het JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action) omdat hij Iran niet vertrouwde. Dat was een gok die inging tegen het First Principle of Wing Walking 'Je houdt vast aan wat je hebt tot je iets beters hebt.' Niemand weet wat precies er gebeurd zou zijn als dat verdrag in stand gebleven was. We weten inmiddels wel tot wat voor capriolen het kan leiden als je (te) vroeg loslaat.
De toepassing in de internationale politiek van de 'first principle of wing walking' stamt van politiek onderzoeker Bruce Bueno de Mesquita. Hij stelde dat we een bestaand kader (zoals het JCPOA mechanisme) pas mogen verlaten als een nieuw kader niet alleen het oude evenaart, maar ook fouten en anomalieën van het oude model kan verklaren. |
-S.jpg)
.gif)
