It’s the Endgame, Stupid: De Amerikaanse gok in Iran

28 februari 2026 door Ronald Glasbergen
It’s the Endgame, Stupid: De Amerikaanse gok in Iran
Een F35c zoals gestationeerd in het Golfgebied. Foto D Kimmelman US Navy

Het ultieme doel van de huidige Amerikaanse militaire operaties tegen Iran laat zich samenvatten in één enkele gedachte: het is alles of niets voor het eindspel. Washington heeft de tactiek van diplomatieke druk en beperkte sancties definitief begraven onder de puinhopen van de eerste raketaanvallen van Operation Epic Fury op 28 februari 2026.

De strategie van de regering-Trump is nu expliciet gericht op de totale ineenstorting van het huidige systeem in Teheran, waarbij de militaire acties de katalysator moeten zijn voor een interne volksopstand die het regime van binnenuit doet imploderen.

Wat doet de Artesh ofwel het reguliere leger?

De chaos binnen de Iraanse defensietop suggereert dat dit plan op sommige gevoelige punten al vruchten afwerpt, maar de prijs is een meedogenloze interne zuivering. Volgens rapporten van persbureau Reuters en regionale media zoals Caliber.Az circuleren er hardnekkige berichten dat de Minister van Defensie, Aziz Nasirzadeh, is omgekomen of ondergedoken na de eerste precisie-aanvallen op overheidskantoren.

Tegelijkertijd meldt het Institute for the Study of War (ISW) dat de inlichtingendienst van de Revolutionaire Garde (IRGC) een grootschalige klopjacht is geopend op officieren van het reguliere leger, de Artesh. Tientallen militairen zouden volgens lokale activistennetwerken en de mensenrechtenorganisatie Hengaw zijn gearresteerd op verdenking van contacten met de vijand of het weigeren van bevelen om op demonstranten te schieten.

In strategische provincies zoals Khuzestan en Sistan-Baluchestan zouden, op basis van geverifieerde beelden op sociale media, de eerste tekenen van broedertwist reeds zichtbaar zijn.  Daar zouden Artesh-eenheden en IRGC-milities in directe confrontatie met elkaar zijn gekomen bij lokale controleposten.

Interne repressie Iran 

Deze interne repressie wordt verergerd door het cynische gebruik van menselijke schilden door de Revolutionaire Garde (IRGC), een tactiek die door diverse oorlogsmonitoren in de regio wordt gerapporteerd. Er zijn bevestigde aanwijzingen, onder meer verspreid via satellietcommunicatie van Starlink-gebruikers ter plaatse, dat IRGC-commandanten hun hoofdkwartieren hebben verplaatst naar civiele locaties zoals ziekenhuizen en scholen om zichzelf te beschermen tegen het Amerikaanse luchtoverwicht. Washington probeert hierop in te spelen door via clandestiene kanalen direct contact te zoeken met ontevreden Artesh-generaals.

Basij

De Basij, de ideologische vrijwilligersmilitie die onder direct gezag van de Revolutionaire Garde (IRGC) valt, vormt momenteel de meest zichtbare en meedogenloze verdedigingslinie van het regime. Berichten van de NCRI en lokale activisten beschrijven hoe Basij-leden universiteitscampussen bestormen om spandoeken van protesterende studenten te verwijderen en studenten te intimideren, wat vaak uitmondt in hevige fysieke confrontaties. De Basij is tevens georganiseerd in lokale cellen in elke buurt en op elke werkplek. Zorgelijk voor het regime is dat de loyaliteit van alle Basij niet langer onvoorwaardelijk  schijnt te zijn. 

De olie en de Straat van Hormuz 

Een donkere schaduw over het Amerikaanse eindspel is de olie. De Straat van Hormuz is momenteel volgens maritieme trackingdiensten zoals MarineTraffic nagenoeg onbegaanbaar, wat een schokgolf door de wereldeconomie jaagt. 20% van de dagelijkse olieconsumptie van de wereld gaat door de Straat van Hormuz

Hoewel Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hun strategische bypass-pijpleidingen op volle toeren laten draaien, stellen energie-experts van organisaties zoals het Internationaal Energieagentschap (IEA) dat die de enorme uitval van olie en vooral vloeibaar aardgas niet volledig kunnen compenseren.

Interne revolte

De Amerikaanse strategie leunt zwaar op de hoop — vaak geuit in analyses van de Defense Intelligence Agency (DIA)— dat het reguliere leger, dat traditioneel meer verbonden is met het volk dan met de ideologie van de Ayatollahs, uiteindelijk de zijde van de oppositie zal kiezen en de overgang naar een nieuwe orde zal faciliteren. De vraag is waarop die hoop rust. Welke informatie, welke analyse en welke troefkaarten die nog niet in de veelheid van media naar boven is komen drijven.   

Het succes van de Amerikaanse gok lijkt af  te hangen van de snelheid en mate van een interne revolte. Als de Revolutionaire Garde (IRGC) erin slaagt de Artesh via zuiveringen volledig te neutraliseren en de bevolking met geweld vanuit ziekenhuizen en scholen te onderwerpen, dreigt een gehoopte  bevrijding uit te monden in een slepende regionale anarchie. Met mogelijke uiteindelijk een regime dat overleeft en verhardt in al zijn extremistische methoden. Dat is de mogelijk zwartste schaduw over Amerika's eindspel. 

Als de gok mislukt

 Als het huidige Iraanse regime deze massale militaire en politieke aanval overleeft, zal het land niet meer hetzelfde zijn. De kans op nog een zwaar gemilitariseerd Noord Korea, maar dan aan de Perzische Golf, wordt dan erg waarschijnlijk. Dat maakt de inzet van de gok van deze grootscheepse aanval - nog tijdens de lopende indirecte onderhandelingen - via Oman - tussen de VS en Iran - zeer riskant.

Het spel loopt. Terugtrekken kan niet meer. Rien ne va plus 

Meer over:
Cookies

Deze website gebruikt noodzakelijke cookies voor een correcte werking en analytische cookies (geanonimiseerd) om de statistieken van de website bij te houden. Marketing cookies zijn nodig voor laden van externe content, zoals YouTube-video's of widgets van Sociale Media. Zie ons cookiebeleid voor meer informatie, of om je instellingen later aan te passen.