De donkere kant van de slimme meter
Energieleveranciers, beheerders van de energie-infrastructuur en de Rijksdienst Digitale Infrastructuur (RDI) hebben kennelijk één drijfveer: het analoge tijdperk moet eens en voor altijd worden afgesloten om toekomstbestendig te zijn. Ze verwijzen onder meer naar de Energiewet 2026 wanneer ze zeggen dat analoge energiemeters ‘niet meer van deze tijd zijn’.
De RDI voegt daaraan dit toe: “Ongeacht of de energiemeter analoog of digitaal is, beide kunnen foutmeldingen geven. Veel analoge meters zijn vervangen omdat ze geen correcte metingen meer deden.”
De betrokken partijen weerspreken dat de eerste generaties ‘slimme meters’ kinderziektes hebben vertoond.
'Enkele incidenten'
De woordvoerder van de overkoepelende organisatie Netbeheer Nederland heeft het liever over ‘enkele incidenten’ als het gaat over de kwaliteit van het zogenoemde meterpark.
“We kunnen afwijkingen (in de metingen, red.) nooit helemaal uitsluiten. De Energiewet is door het parlement goedgekeurd en vergeet daarbij niet dat op dit moment consumenten met een niet-geschikte meter (die terugdraait) worden bevoordeeld ten opzichte van de rest van de maatschappij.”
Een andere geruststelling voor de klant van de energieleverancier zou moeten zijn dat hij bij twijfel over het functioneren van de meter een meterijking bij de netbeheerder kan aanvragen. Dat de werkelijkheid anders kan zijn, weten gebruikers van stadsverwarming: door het vereveningssysteem kan het gebeuren dat een eenpersoonshuishouden duurder uit is dan wanneer zijn verbruik apart door de energieleverancier zou worden berekend.
Toekomstbestendig
De Energiewet 2026 is volgens Netbeheer Nederland bedoeld om de wetgeving weer te laten aansluiten bij de praktijk en om nieuwe ontwikkelingen in de energiemarkt mede mogelijk te maken. De gewenste energietransitie moet daarbij versneld worden. We moeten begrijpen dat de ‘slimme meters’ slechts een deel zijn van een toekomstbestendig energiesysteem.
Oh ja joh? Dus we moeten geloven dat alle ingebouwde garanties voor certificering van de meters, controles en toezicht daarop voor honderd procent werken. De vraag wordt niet beantwoord of de huidige geopolitieke ontwikkelingen garantie bieden dat de totale digitalisering voor honderd procent betrouwbaar is en niet gehackt kan worden.
Intussen kondigen de gemeente Rotterdam en netbeheerder Stedin aan dat zij duidelijke afspraken hebben gemaakt over de noodzakelijke uitbreiding van het elektriciteitsnet. Er moeten locaties worden gevonden voor de 800 tot 1200 elektriciteitshuisjes die in de stad moeten worden bijgebouwd. Die zijn nodig voor de groeiende vraag naar stroom vanuit nieuw te bouwen woningen, bedrijven en de gewenste energietransitie.
Nog wat hobbels...
Zoveel is duidelijk: er zijn nogal wat hobbels te nemen voordat het aanbod van elektriciteit aansluit bij de vraag. De gemeente en de netbeheerder dringen er nu al op aan om het elektriciteitsnet slimmer te gebruiken: “Het helpt om tussen 16.00 en 21.00 uur – de drukste uren van de dag – minder stroom te gebruiken.”
De aanbeveling doet denken aan landen waar de stroom met enige regelmaat uitvalt.
Techniek Nederland-voorzitter Mark Harbers houdt het op alert en weerbaar zijn voor het geval er digitale verstoringen optreden door cybercrime. Hij zei desgevraagd dat we niet terug naar het stenen tijdperk hoeven te gaan, maar dat we wel moeten nadenken over wat er kan gebeuren.
Dat is een fijne boodschap voor zijn achterban bij Techniek Nederland, gezien de al zichtbare cyberoorlog. Bedrijven moeten in feite crisisbestendig zijn en daarin willen investeren. Volgens Harbers zal de overheid daarin geen miljarden investeren, dus zullen bedrijven rekening moeten houden met het feit dat geopolitieke ontwikkelingen ingecalculeerd moeten worden als een blijvende kostenpost.
Crisishandboek
Harbers beveelt het bedrijfsleven ook aan een crisishandboek te maken en bijscholing van monteurs aan te bieden om hen niet-digitale vaardigheden aan te leren. Vandaag & Morgen had verder graag willen weten in hoeverre de leden van Techniek Nederland en daarbuiten klaar zijn voor mogelijke cybercrime-aanvallen. Stedin besteedt in voorkomende gevallen de installatie van ‘slimme meters’ uit aan BAM en Circet, naast opdrachten aan eigen medewerkers. Natuurlijk zullen de werkzaamheden worden gemonitord op digitale betrouwbaarheid, maar de algemene praktijk bewijst dat systemen plat kunnen worden gelegd door phishing, spoofing en hacken.
De woordvoerder van Techniek Nederland reageert tot dusver niet op herhaalde verzoeken om dit soort vragen te beantwoorden. Aldus komen we van Techniek Nederland niet te weten of de betrokken installatiebedrijven qua menskracht voldoende toegerust zijn om mee te doen aan de zo gewenste toekomstbestendige energietransitie. Het vergt nogal wat inspanning om alle mogelijke actoren in de energiemarkt in staat te stellen toekomstgericht te zijn en te blijven.