Waarom Groenland voor de EU én voor de VS belangrijk is
-L.jpg)
(Update 18 jan 11.00) Het verzet van Europa tegen het streven van Donald Trump om Groenland in te lijven gaat dieper dan alleen solidariteit met Denemarken of angst voor het einde van de NATO. Hoewel dat laatste een reëel en evengoed existentieel risico is — een Amerikaanse "invasie" of annexatie van een bondgenoot zou NATO-clausule (Artikel 5) zinloos maken — zijn er drie fundamentele redenen waarom de Europese Unie dit als een existentiële dreiging ziet.
Europese onafhankelijkheid
De belangrijkste reden is dat Groenland de sleutel vormt tot de Europese economische onafhankelijkheid. De EU probeert haar afhankelijkheid van China voor kritieke mineralen (zoals zeldzame aardmetalen voor batterijen en windmolens) te verminderen. De opening van het permanente EU-kantoor in Nuuk (de hoofdstad van Groenland) begin 2026 was een directe poging om Amerikaanse claims vóór te zijn. Maar de EU was zich al langer bewust van het grondstoffenbelang van daar de oprichting in 2021 van een bureau Groenland.
Rechtsgelijkheid
Europese leiders, waaronder de voorzitter van de Europese Raad António Costa, stellen dat als de VS een gebied kunnen "kopen" of inlijven tegen de wil van de lokale bevolking, het internationaal recht dood is. Men kan Rusland niet veroordelen voor de annexatie van de Krim of de Donbas als men een Amerikaanse annexatie van Groenland stilzwijgend accepteert. Daarom wordt gesproken over mogelijke Europese maatregelen.
Milieu & scheepvaart
De EU wil niet dat een mogelijke Noordelijke doorvaart volledig onder Amerikaans beheer valt met mogelijk hoge toltarieven of blokkades voor niet-Amerikaanse schepen. De EU vreest ook voor milieuschade bij Trumpiaanse exploitatie van Groenland.
Achtertuin en schild van de VS
De Verenigde Staten heeft bijna 40% van haar grondgebied verkregen door aankoop – de grootsten waren Alaska en Louisiana. De VS zien Groenland al 150 jaar als hun "natuurlijke achtertuin" en sinds WOII ook als noodzakelijk schild. Wat in 1868 bij de eerste kooppoging van Groenland, begon als een politiek spel tegen de Britten, is in 2026 uitgegroeid tot een strijd om de grondstoffen van de toekomst en de geopolitieke macht. De VS zetten met Donroe opnieuw een variant op de Monroe doctrine in: geen machten van buiten op het westelijk halfrond. Daarvan is Groenland het grootste landoppervlak en kan Cuba en kon Venezuela gezien worden als voorposten van Rusland - China. Ook de Noordelijke zeeroutes in de toekomst en defensie - sinds het begin van de Koude Oorlog spelen een rol. Vandaar ook het verdrag tussen Denemarken en de VS uit 1951 over de vrije vestiging van Amerikaanse bases op het kolossale pooleiland.
Arctische 'grootmacht'
Door Groenland is Denemarken een - arctische - grootmacht. Het geeft Denemarken een stem in de Arctische Raad, waar beslist wordt over nieuwe vaarroutes en territoriale claims op de Noordpool. Groenland is cruciaal voor de defensie van het noordelijk halfrond wat Denemarken een diplomatieke hefboom geeft in Washington en Brussel. Groenland bezit 39 van de 50 meest cruciale mineralen ter wereld, waaronder zeldzame aardmetalen essentieel voor de energietransitie. Een derde reden waarom Denemarken Groenland niet op wil en kan geven is staatsrechtelijk: Sinds de wijziging van de Deense grondwet in 1953 is Groenland geen kolonie meer, maar een gelijkwaardig deel van het koninkrijk. Groenlanders en alleen zij, mogen beschikken over het lot van Groenland.
Kolonialisme
Groenland vormt in de kern een erfenis van het Deense kolonialisme. Denemarken probeert nu in ijltempo de koloniale wonden uit het verleden te helen. Een cruciaal deel hiervan zijn de recente excuses voor het zogenaamde 'Spiraaltjesschandaal'. In september 2025 reisde de Deense premier Frederiksen naar de hoofdstad Nuuk om persoonlijk haar spijt te betuigen voor de gedwongen anticonceptiecampagne die tussen 1960 en 1991 duizenden Inuit-meisjes trof. Daarnaast werkt Kopenhagen nog steeds aan het afronden van andere pijnlijke dossiers, zoals dat van de "Experiment-kinderen" waarbij 22 Inuit-kinderen bij hun ouders werden weggehaald om als "model-Denen" te worden heropgevoed.
Denemarken heeft aan aan koloniën nu nog twee overzeese gebiedsdelen overgehouden de Faröer eilanden en Kalaallit Nunaat oftewel Groenland. IJsland werd in 1944 geheel soeverein, terwijl Denemarken in 1917 al de Virgin Islands aan de VS verkocht hadden.
Strijdvaardiger EU en nieuwe NATO
De vrees dat de NATO zal instorten door de "Groenland-crisis" van 2026 is volgens veel commentatoren overtrokken. Hoewel de diplomatieke spanningen tussen de VS en Europa ongekend hoog zijn, zijn er sterke argumenten waarom de NATO juist nu onmisbaar blijft voor beide kampen. Ondanks de ruzie over wie "eigenaar" is van Groenland, zijn de VS en Europa het over één ding roerend eens: Rusland moet geen sterkere voet aan de grond krijgen in het Arctisch gebied dan het heeft. Dat geldt ook in mindere mate voor China.
In plaats van een Amerikaanse inlijving wordt in Brussel en Washington gesproken over een nieuwe, permanente NATO-missie op Groenland. Dit plan biedt een uitweg: de VS krijgen de extra veiligheid en militaire aanwezigheid die ze eisen, terwijl de Deense en mogelijk later Groenlandse soevereiniteit op papier vooralsnog gewaarborgd blijft. Diverse NATO landen waaronder Duitsland, Noorwegen en Nederland hebben aangekondigd militaire kwartiermakers te sturen om deze missie vorm te geven.
Het zwaartepunt van de aandacht NATO lijkt te verschuiven naar een herziene alliantie waarbij de minder op Oost-Europa en meer op her arctisch gebied en Groenland ligt. Wellicht zien we een herziene alliantie ontstaan die zich aanpast aan de klimaatverandering met ijsvrije noordelijke doorgangen en een nieuwe wereldorde waarin Europa naast Amerika autonomer zijn plek moet vinden.
Hieronder een (Engelstalige) video waarin uitgelegd wordt hoe de VS sinds midden 19e eeuw meermalen geprobeerd hebben Groenland te kopen
-S.jpg)
.gif)
