'Geen dichtgetimmerd regeerakkoord maar een uitnodiging' Samenvatting op hoofdpunten Agenda D66 / CDA
(Door Rob Jetten & Henri Bontenbal)
Uitnodiging
Samen aan de slag voor een sterker Nederland
Dit is een uitgestoken hand. Een uitgestoken hand aan partijen die met ons willen werken aan een plan om Nederland weer vooruit te helpen. Aan een Nederland waarin we respectvol met elkaar omgaan, ongeacht kleur, afkomst of geloofsovertuiging; een land waarin we samen de schouders eronder zetten, juist als de uitdagingen groot zijn. Een land waarin we de democratische rechtstaat koesteren en beschermen. Dat is het land waaraan wij verder willen bouwen. In deze positieve en ambitieuze agenda doen wij voorstellen aan andere partijen om dat te bereiken.
Wij willen een coalitie die samenwerkt en kiest voor resultaat.
Onze samenleving is sterk, onze economie scoort hoog op de internationale ranglijsten en onze kennis- en onderzoeksinstellingen zijn van topkwaliteit. Maar we zien ook kwetsbaarheden. Door een oorlog aan de rand van Europa staat onze veiligheid onder druk. Mensen kunnen niet aan hun leven beginnen omdat ze geen woning kunnen vinden. We moeten meer grip krijgen op migratie. Bedrijven lopen tegen de grenzen aan van wat mogelijk is door problemen met stikstof en ons energienetwerk. En ons verdienvermogen staat onder druk. We hebben verzuimd op tijd deze problemen aan te pakken, daarom gaan we moeilijke keuzes nu niet uit de weg.
We kunnen deze uitdagingen alleen aan als we dat met elkaar doen. We willen daarom de saamhorigheid en gemeenschapszin in de samenleving versterken, in plaats van deze te ondermijnen. Want verdeeldheid verzwakt een samenleving, samen komen we juist verder. Wij kiezen voor een land dat vrij is in verbondenheid.
Dat begint bij ons eigen handelen. We hebben duidelijkheid en daadkracht nodig, maar die hebben plaats gemaakt voor harde woorden en confrontatiepolitiek. De politiek lijkt te zijn verleerd om op een normale manier van mening te verschillen en er vervolgens via het compromis toch samen uit te komen, met het belang van Nederland voorop. Wij willen onderdeel zijn van een politiek die weer normaal doet, samenwerkt en resultaten boekt. Dat is de weg naar het herstel van vertrouwen in de politiek, en een land waarin we weer samenwerken in plaats van elkaar tegenwerken.
We willen doorbraken realiseren in dossiers die al te lang stil staan, zodat we weer vooruit gaan.
In de geschiedenis van de Nederlandse politiek is het een mooie traditie dat politieke partijen op cruciale momenten samenwerken. Hoewel D66 en het CDA verschillen in hun mens- en samenlevingsvisie, zijn we tot een gemeenschappelijke, hoopvolle agenda gekomen en zijn er tal van terreinen waarop we de handen ineen kunnen slaan. Op beslissende momenten hebben we als samenleving laten zien dat we tot veel in staat zijn. Met doorzettingsvermogen, creativiteit en samenwerken kunnen we als klein land grootse dingen doen.
Wij geloven dat het tijd is om deze bronnen opnieuw aan te boren en samen aan de slag te gaan voor een sterker Nederland. Wij hopen dat meer partijen deze handschoen met ons willen oppakken. Onze handreiking om mee te bouwen aan de toekomst van Nederland gaat ook naar medeoverheden, sociale partners en maatschappelijke (sector)organisaties. De onderwerpen die we behandelen zijn niet uitputtend, maar gebaseerd op de opdracht van de verkenner. Dit document is dan ook geen dichtgetimmerd regeerakkoord maar een uitnodiging om met ons door te praten. Een uitnodiging aan andere partijen, en aan iedereen die er ook van overtuigd is dat Nederland weer vooruit kan.
Rob Jetten & Henri Bontenbal
Samenvatting op de hoofdpunten
Nederland staat voor grote opgaven op het gebied van wonen, landbouw, natuur, economie, energie, migratie, defensie en overheidsfinanciën. D66 en CDA presenteren een gezamenlijke agenda met duidelijke keuzes om het land vooruit te helpen.
Wonen: sturen op betaalbare nieuwbouw en 30% sociale huur
Het woningtekort moet snel worden verminderd. Procedures worden vereenvoudigd en bezwaarmogelijkheden beperkt om sneller te kunnen bouwen. Regels voor optoppen, splitsen en woningdelen worden versoepeld. Innovatieve en prefab bouwconcepten worden opgeschaald via standaardisering en fast-lane vergunningen. Gemeenten krijgen meer instrumenten voor actief grondbeleid. Het Rijk stuurt op 2/3 betaalbare nieuwbouw en 30% sociale huur. Er komen 21 grootschalige nieuwbouwlocaties, met integrale ontwikkeling van wonen, werken en infrastructuur.
Landbouw, natuur en stikstof:
Stikstofuitstoot moet fors omlaag richting 2030/2035 binnen een nieuw juridisch houdbaar systeem. Boeren krijgen via doelvoorschriften per gebied en bedrijf duidelijkheid over hun uitstootruimte. Dier- en fosfaatrechten worden uitgebreid, melkveehouderij wordt meer grondgebonden en er komt afroming bij bedrijfsovername buiten de familie. Rond kwetsbare natuur gelden strengere normen; extensivering, verplaatsing of beëindiging wordt waar nodig ondersteund met eerlijke compensatie. Innovatie (AI, sensoren, genetica) wordt gestimuleerd. Natuurherstel wordt versneld, natuurgebieden worden verbonden en agrarisch natuurbeheer krijgt extra middelen.
Economie, energie en klimaat: meer R&D, autobelasting betalen naar gebruik, kernenergie
Het verdienvermogen moet omhoog via grotere investeringen in innovatie, R&D en sleuteltechnologieën. Nederland wil aantrekkelijk blijven voor kenniswerkers; leerrechten helpen werkenden zich om te scholen. Een Nationale Investeringsinstantie bundelt publiek en privaat kapitaal voor duurzame en strategische projecten. In de energievoorziening ligt de nadruk op het oplossen van netcongestie, elektrificatie van de industrie, wind op zee, waterstof en uitbreiding van kernenergie. Warmtenetten worden uitgebreid en woningen verduurzaamd via een nationaal isolatieoffensief. De energietransitie moet betaalbaar blijven, onder meer via een noodfonds energie. De circulaire economie wordt versneld en mobiliteit verschuift naar betalen naar gebruik. De industrie krijgt een gelijk Europees speelveld; de nationale CO₂-heffing vervalt in ruil voor harde verduurzamingsafspraken.
Asiel en migratie: er komt tweestatusstelsel
Met het Europese migratiepact komt er meer grip op instroom: gesloten opvang aan de buitengrens, snellere terugkeer en harmonisatie met buurlanden. Binnen Nederland wordt het COA structureel uitgebreid en blijft de spreidingswet bestaan. De asielprocedure wordt eenvoudiger, er komt een tijdelijke verblijfsvergunning van drie jaar en een tweestatusstelsel (vluchteling/subsidiair). Herhaalde aanvragen worden strenger beoordeeld en niet-meewerken kan tot afwijzing leiden. Kansrijke asielzoekers mogen al na één maand werken; taal en participatie starten direct. Overlastgevers worden strenger aangepakt. Arbeidsmigratie wordt gericht op sectoren die dit echt nodig hebben; misstanden worden bestreden via strengere handhaving en verantwoordelijkheid van werkgevers.
Defensie en internationale veiligheid: ontwikkelingshulp groeit
Door dreiging uit Rusland en de geopolitieke situatie groeit het defensiebudget naar 3,5% bbp in 2035. Nederland investeert in moderne capaciteiten, een groot innovatiefonds en uitbreiding van de krijgsmacht. In Europa wordt ingezet op gezamenlijke inkoop, meer strategische autonomie en besluitvorming met meerderheid. Oekraïne krijgt structurele militaire en humanitaire steun; Russische tegoeden worden ingezet voor herstel. Diplomatieke posten worden versterkt en ontwikkelingssamenwerking groeit weer richting 0,7% van het BNI.
Investeren, hervormen en begroting
De huidige begroting is op lange termijn onhoudbaar door stijgende zorg- en sociale zekerheidsuitgaven. Daarom worden grote hervormingen doorgevoerd in belastingen, zorg en arbeidsmarkt. Het belastingstelsel wordt eenvoudiger, ondoelmatige regelingen worden afgebouwd en de hypotheekrenteaftrek geleidelijk verminderd. In de zorg ligt de focus op preventie, behoud van het eigen risico en kritisch toevoegen van nieuwe behandelingen. De arbeidsmarkt wordt gemoderniseerd met een nieuwe zelfstandigenwet, activerende WW en een eenvoudiger en activerender WIA-stelsel. Via Europese flexibiliteit kan Nederland blijven investeren in defensie, innovatie en transities zonder de begroting uit het lood te trekken.
Lees hier de hele inhoudelijke agenda van 2 december van D66 en CDA
.gif)
