Natuurlijke oplossingen voor klimaatbeheersing: worden wij steeds groener?
Dankzij zomers met steeds meer en langer hittegolven heeft inmiddels ruim een op de vijf huishoudens in Nederland tenminste één airco in huis. Goed voor het comfort en de gezondheid, maar iets minder voor het klimaat. Dat klimaatbeheersing dus een steeds grotere rol speelt in het beheersen van de klimaatverandering moge duidelijk zijn, maar wat zijn de meest natuurlijke oplossingen om met opwarming van de aarde om te gaan?
In de wereld van de duurzaamheid is de eerste stap altijd het reduceren van het gebruik.
Net zoals we ons afgelopen voorjaar massaal afvroegen hoe hoog de thermostaat eigenlijk moest staan om de kosten in de hand te houden, speelt in de zomers steeds vaker tegenovergestelde vraag, hoe koel is koel genoeg?
Daarbij moet opgemerkt worden dat koeling veel ineffciënter is dan verwarming, het klinkt paradoxaal, maar koeling is niet mogelijk zonder warmte te genereren. Zowel direct doordat er altijd gebruikgemaakt wordt van fans, pompen en compressoren, als indirect bij de opwekking en transport van de energie die een systeem gebruikt. Het is dus zaak zo slim en efficiënt mogelijk met klimaatbeheersing om te gaan, zeker wanneer je met mobiele airco’s aan de slag gaat die aan de achterkant meer hitte uitstoten dan er kou uit de voorkant komt.
De thermostaat een graadje hoger of lager zetten is dus het begin. Hoewel dat in Nederland nog een vrijwillige keuze is, zijn er al landen waar dit door de overheid bepaald wordt. In Spanje, waar klimaatverandering ook steeds meer en vaker voor extreme hitte zorgt, geldt op dit moment een tijdelijke regel dat in onder meer openbare gebouwen de thermostaat in de winter niet hoger mag dan 19 graden en in de zomer niet lager dan 27 graden.
In Parijs geldt dat winkels verplicht zijn om hun deuren gesloten te houden op het moment dat de airco aan staat, een regel die in de toekomst wellicht in heel Frankrijk ingevoerd gaat worden. Ook in Nederland zien we steeds vaker hele straten met dichte deuren terwijl de winkels wel open zijn. Nu gebeurt dat nog op initiatief van de ondernemers zelf, maar de branchevereniging voor winkeliers, INretail, werkt aan een landelijk advies om zoveel mogelijk winkels mee te laten doen. Op die manier worden winkels die hun verantwoordelijkheid nemen niet benadeeld omdat mensen nu eenmaal sneller een winkel binnenstappen als de deur wel open staat.
Een andere manier om op een natuurlijke manier het klimaat te beheersen is letterlijk groen, maak gebruik van planten en met name bomen. Natuurlijk zijn met name bomen voor de meeste mensen niet direct een oplossing, maar iedere plant creëert niet alleen schaduw, maar koelt de omgeving ook actief door middel van verdamping. Als je geen zonnescherm hebt en de zon recht je kamer in schijnt, kunnen met een paar planten in je vensterbank al een groot verschil maken.
Als je zelf geen tuin hebt kun je altijd nog van de publieke ruimte gebruik maken, Rotterdam kent naast het grootste park van Nederland tientallen grotere en kleinere parken, er is geen plek waar je niet binnen een kilometer groen vindt, al zul je voor echte verkoeling de stad uit moeten.
De volgende stap van een duurzame aanpak is het zo veel mogelijk hergebruiken van middelen. Warmte en kou kunnen relatief eenvoudig in de bodem worden opgeslagen om op een later moment, meestal het tegenovergestelde seizoen, weer gebruikt te worden. De gemeente Rotterdam heeft als doel om zo optimaal mogelijk van de ondergrond gebruik te maken voor deze zogenaamde 'bodemenergie'.
Bronnen voor warmte zijn moeilijk te vinden, zeker niet met de industrie in het havengebied, maar ook buiten de regio zijn er grote bedrijven zoals datacenters die enorme hoeveelheden warmte produceren die elders van nut kan zijn. Servers met duizenden spelletjes van bijvoorbeeld Nederlandse online casino's, honderdduizenden video’s van streamingdiensten of de tijdlijnen van miljoenen social media gebruikers, datacenters zijn in Nederland tegenwoordig goed voor ruim 4% van het totale elektriciteitsverbruik. Elektriciteit die uiteindelijk vrijwel volledig in warmte wordt omgezet.
Door slim en steeds efficiënter om te gaan met de energiestromen in Nederland is het gelukkig nog mogelijk om onze stijgende welvaart en luxe te combineren met een steeds lagere uitstoot, zelfs als we om moeten gaan met steeds warmere zomers. Want hoewel koeling steeds meer energie zal gaan kosten, leidt de opwarming van de aarde ook tot steeds mildere winters waar de verwarming minder hard hoeft te werken.
Toch vraagt dit steeds groter wordende probleem om steeds grotere oplossingen, er zijn grenzen aan wat er op individueel niveau gedaan kan worden. Maar om het positief te bekijken, het enorme aantal huizen wat er in de komende decennia gebouwd moet worden om het woningtekort aan te pakken, biedt enorme kansen om extra kennis en ervaring met grootschalige projecten en energieneutrale gebouwen op te doen.