Inloggen Registreren

'Small Expectations': must-see voor wie de democratie lief is (IDFA)

20 november 2026 door Saskia Wigbold
'Small Expectations': must-see voor wie de democratie lief is (IDFA)
Still uit Small Expectations Bld. IDFA

Regisseur Alexandru Solomon zet met Small Expectations een treffend tijdsdocument neer met een urgente politieke boodschap voor de democratische rechtsstaat. 

De documentaire opent met beelden van een protest van woedende aanhangers van de uitgesloten kandidaat Călin Georgescu op 18 mei 2025, de dag van de presidentsverkiezingen in Roemenië. Ze eisen nieuwe verkiezingen. Even later volgt een TikTok-filmpje van een man die met bruut geweld zijn tv-scherm aan diggelen slaat. Het is een heftig beeld dat een verontrustend gevolg illustreert van de turbulente verkiezingen van 2024 en 2025 in Roemenië. Solomon vraagt zich als voice-over af hoe het allemaal zover heeft kunnen komen. Het is het startpunt van een diepgravende en betrokken documentaire. Niet alleen worden de verkiezingscampagnes en de kandidaten op de voet gevolgd, maar ook worden de perspectieven van verschillende kiezers en campagnemedewerkers in kaart gebracht. Daarnaast deelt Solomon zijn eigen inzichten en conclusies met de kijker. 

TikTok als grote winnaar

In april 2024 vinden in Boekarest de verkiezingen plaats voor de nieuwe burgemeester. De strijd wordt gevoerd tussen enerzijds Mihai Enache van de radicaal-rechtse en nationalistische partij AUR (Alliantie voor de Unie van Roemenen) en anderzijds de onafhankelijke kandidaat Nicușor Dan. Enache krijgt steun van de leider van zijn partij, George Simion. Simion is een geslepen populist en demagoog die ten strijde trekt op social media. Hij bespeelt het publiek en de EU, waar hij een heel ander gezicht laat zien. Enache weet uiteindelijk niet te overtuigen, maar de populariteit van Simion stijgt onmiskenbaar. Het publiek maakt graag selfies met hem en zijn opruiende filmpjes trekken duizenden likes. Het is het moment waarop Solomon concludeert dat in deze verkiezingsstrijd de werkelijke macht bij social media ligt, wat gepaard gaat met het zorgelijk vaak bespelen van onderbuikgevoelens — met TikTok als grote winnaar. 

George Simion toont in zijn campagne voor de presidentsverkiezingen aan hoezeer de spelregels zijn veranderd. Hij grijpt de overstromingen in september 2024 in Oost-Roemenië aan om kiezers te werven en belooft de gedupeerden te helpen met populistische slogans als: "Ik haal de Roemenen uit de modder!" De andere kandidaten zijn daarentegen niet in beeld. Solomon wijst Nicușor erop dat Simion hier de indruk wekt dat hij toch echt om sociale vraagstukken geeft. Nicușor constateert dat de instanties onzichtbaar zijn en dat Simion hier gebruik van maakt. Hij neemt Simion de maat, maar lijkt blind voor zijn eigen handelen. Een spandoek eerder in de documentaire met de tekst 'De burgemeester van de gebroken beloftes' illustreert zijn eigen manier van doen. 

Snakken naar een verlosser  

Tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in november 2024 is de onbekende Elena Lasconi presidentskandidaat voor centrumrechts. Zij komt uit de partij USR (Red Roemenië-Unie), die door Nicușor is opgericht. Wat uiteindelijk een beslissende race lijkt te worden tussen Lasconi en Simion, eindigt echter totaal onverwachts in een overwinning voor de hardvochtige soevereinist Călin Georgescu - een kandidaat die kort voor de verkiezingen uit het niets opduikt. Op social media circuleert een AI-filmpje waarin Georgescu midden in de winter, terwijl het sneeuwt, in een meertje zwemt en leuzen opdreunt. Na de overwinning laat Georgescu maar kort zijn gezicht zien en weigert hij pertinent antwoord te geven op vragen van de toegestroomde pers. Het is het begin van een hetze tegen de vrije pers. 

De meeste Roemenen wisten niets van Georgescu. Ook Nicușor is verbaasd over diens onrealistische posts en bestempelt een paar obers, die hem hebben verteld op Georgescu te gaan stemmen, als mafkezen. Solomon interviewt Babi, zo’n 'mafkees'. Zij is opgegroeid in kindertehuizen en is al lange tijd dakloos. Met een groepje vrouwen protesteert ze op straat in Boekarest voor de bouw van meer sociale huurwoningen. Ze toont een filmpje waarin iemand zegt dat als de burgemeester het zou toestaan dat de bouw wordt hervat, het in negen maanden tijd klaar kan zijn. "We zijn vier jaar verder", zegt ze. Haar reactie spreekt boekdelen: Babi voelt zich in de steek gelaten door de instanties en snakt naar een politicus die haar uit haar penibele situatie redt. Volgens Solomon moet een toekomstig politicus niet alleen over een sterke maag, maar ook over bovennatuurlijke krachten beschikken. Hij toont een AI-filmpje waarin Georgescu knuffelt met Jezus — een vorm van retoriek die vergelijkbaar is met die van Trump. Voor Babi is Georgescu zeer waarschijnlijk de verlossende messias. 

Still uit Small Expectations Bld. IDFA

Georganiseerde manipulatie 

Hoe er sterke twijfels ontstonden over Georgescu’s verkiezingswinst, wordt aan de hand van meerdere getuigen in een intrigerend stuk onderzoeksjournalistiek stap voor stap ontrafeld. Een oplettende journaliste zag op TikTok een post over Georgescu van iemand die ze kent, waar ze direct al vraagtekens bij zette. Ze klikte op een hashtag en stuitte ineens op tientallen video’s met precies dezelfde boodschap. Haar collega deed ook onderzoek en ontdekte hoe influencers op ingenieuze wijze om de tuin werden geleid. Het is onthullende journalistiek met zorgelijke uitkomsten. Zo is er in de promotie voor Georgescu veelvuldig gebruikgemaakt van nepaccounts en AI-gegenereerde beelden. Met de ontwikkeling van AI door Big Tech-bedrijven wordt het steeds moeilijker om nep van echt te onderscheiden. Georgescu's plotselinge stijging naar de top 5 van kandidaten verhult nog een alarmerende ontdekking. Een kritische influencer vertrouwde het niet dat zoveel TikTokkers een en dezelfde presidentskandidaat steunden met steeds dezelfde slogan, en besloot haar volgers te waarschuwen. Ze zag ook een post waarin Georgescu de voormalige fascistische, orthodoxe leider Zelea Codreanu verheerlijkte. Destijds nam ze zijn posts niet serieus, en ze is niet de enige die daar achteraf spijt van heeft. 

Het zijn jongeren die na de uitslag van de verkiezingen de straat op gaan. Ze eisen dat de Roemeense inlichtingendiensten en het hof van justitie onmiddellijk een onderzoek starten naar Georgescu’s verkiezingscampagne, wat Solomon een sprankje hoop geeft. Meerdere van deze jonge betogers worden op social media echter ernstig bedreigd. Een moeder ziet tot haar ontsteltenis dat wordt opgeroepen haar dochter te vermoorden en ziet hierin overeenkomsten met de Tweede Wereldoorlog. Een betrokken activist constateert dat het om gevaarlijke groepen gaat die goed georganiseerd zijn via Telegram. Uiteindelijk komt de president van Roemenië met het verlossende nieuws: de verkiezingen worden nietig verklaard. Inmenging van een buitenlandse mogendheid en grootschalige manipulatie op TikTok zijn twee van de redenen. Lasconi veroordeelt het besluit echter als een aanval op de democratie. Het tekent haar groeiende wantrouwen en neiging tot complotdenken. 

Op 8 december, de dag waarop de tweede ronde van de verkiezingen zou plaatsvinden, staat Georgescu met woedende aanhangers voor een stembureau. Ze eisen dat de stembureaus opengaan. Het zijn herkenbare beelden van kiezers die roepen dat alle andere politici leugenaars zijn. Solomon legt aan Nicușor de vraag voor of het, ondanks het risico, voor het vertrouwen in de democratie niet beter was geweest om de verkiezingen toch door te laten gaan. Zijn gedachtegang vloeit voort uit het feit dat de aanhangers van Georgescu zich door de gang van zaken totaal niet serieus genomen voelen. 

Bij de kandidaatstelling voor de nieuwe verkiezingen wil Georgescu, ondanks alle stevige beschuldigingen, zich opnieuw kandidaat stellen. Het kiesbureau weigert dit echter, waarop onder zijn aanhangers stevige rellen uitbreken. 

Wantrouwen tegen de pers 

Tijdens de nieuwe verkiezingsronde in mei 2025 blijkt dat meerdere kandidaten inmiddels hun profiel hebben aangepast. Zo worden populistische standpunten, zoals het benadrukken van soevereine waarden, ineens door andere kandidaten omarmd — een herkenbaar fenomeen. Nicușor gaat noodgedwongen de straat op om mensen van allerlei pluimage te ontmoeten. Dat levert enkele ongemakkelijke confrontaties op met ontevreden kiezers die niets moeten hebben van de gevestigde macht. De USR besluit onderwijl te peilen welke kandidaat de meeste kans maakt om de tweede ronde te halen. Wanneer blijkt dat Lasconi het waarschijnlijk niet gaat redden, besluit de partij haar te laten vallen en Nicușor te steunen. Lasconi reageert furieus; haar vertrouwen in Nicușor en de USR bereikt een dieptepunt. Er volgt een boeiend inkijkje in de wijze waarop Nicușor en zijn team brainstormen over hoe ze op Lasconi gaan reageren. 

Solomon wordt zelf ook geconfronteerd met andere politieke belangen. Hij denkt dat hij tijdens het filmen van de campagne een band met Simion heeft opgebouwd, maar als hij hem tijdens een persconferentie vraagt om een interview voor zijn documentaire over cultuur, wordt hij door Simion afgepoeierd. Simions partij AUR begint de pers te mijden en is alleen nog maar geïnteresseerd in gunstige publiciteit, influencers en YouTubers uit de eigen partijnetwerken. Solomon spreekt een TikTok-activist aan en legt hem uit dat verschillende perspectieven, zoals die van de pers, ook belangrijk zijn. De activist toont echter geen enkel vertrouwen in de media; hij gaat er bij voorbaat van uit dat er met beelden gerommeld wordt en vertrouwt alleen zijn eigen opnames. Voor hem zijn journalisten als Solomon simpelweg aanhangers van Nicușor. Dat leidt voor Solomon tot een onverwacht moment van zelfreflectie: heeft hij, vraagt hij zich af, inderdaad propaganda gemaakt voor Nicușor? Onafhankelijk blijven blijkt toch buitengewoon lastig. 

Riskante nalatigheid

Na een eerste winst voor Simion wint Nicușor uiteindelijk de tweede ronde van de verkiezingen. Op verrassende wijze sluit Solomon zijn documentaire af: hij neemt de hoofdpersonen mee naar een open dag in het presidentieel paleis, omdat hij wil horen hoe hun ideale president eruitziet. Het levert unieke beelden op waarin de hoofdpersonen, ondanks al hun verschillende opvattingen, nog min of meer naar elkaar luisteren en grappen maken, met Solomon als verbindende factor. Later treft hij Babi weer, die haar protesten tegen de woningnood inmiddels heeft ingeruild voor pro-Georgescu-protesten. Ze wuift Solomons angst voor Georgescu en Simion weg. Het wordt zelfs pijnlijk als ze Solomon met een complottheorie persoonlijk raakt. Een jaar later constateert Solomon tot zijn grote ergernis dat Nicușor onder andere heeft besloten om geen strengere wetten aan te nemen tegen het fascisme en ook niet de moeite heeft genomen om de nietigverklaring van de eerste presidentsverkiezingen helder aan het publiek uit te leggen. Na het zien van deze documentaire voelt dit soort nalatigheden buitengewoon riskant aan. 

Small Expectations houdt zo de kijker een confronterende spiegel voor over de kwetsbaarheid van de democratie.

​


Small Expectations  is te zien op IDFA in het programma Frontlight
Lezers zijn denkers: wat denk jij? Reageer hieronder.
Meer over:
Cookies

Deze website gebruikt noodzakelijke cookies voor een correcte werking en analytische cookies (geanonimiseerd) om de statistieken van de website bij te houden. Marketing cookies zijn nodig voor laden van externe content, zoals YouTube-video's of widgets van Sociale Media. Zie ons cookiebeleid voor meer informatie, of om je instellingen later aan te passen.