Van idealisme naar actie: De morele revolutie van Rutger Bregman
Wie een optimistische instelling heeft, put voorzichtig hoop uit de uitslag van de landelijke en gemeentelijke verkiezingen. Het geopolitieke, individueel gerichte “Leefbaar Rotterdam voor Rotterdammers” en ‘Leefbaar Rotterdam of Links’ bleken eerder een aansporing te zijn om voor een linkser alternatief te kiezen dan het rechtse narratief te volgen. Zo bezien heeft auteur Rutger Bregman gehoor gevonden in zijn onlangs gepubliceerde boek Morele Revolutie: de BBC Reith-lezingen. De lezer krijgt deze ongecensureerd voorgeschoteld en dat is maar goed ook.
Het boek, gebaseerd op de door Bregman uitgesproken vierdelige Reith Lectures, laat zien dat het bij de naam noemen van zaken tot verandering in de samenleving kan leiden. Die tegendruk blijft nodig, getuige het feit dat politieke machtswellustelingen dreigementen blijven gebruiken om hun machtspositie te versterken. Dichter bij huis blijkt het eigen politieke partijbelang en de individuele positie vaak leidender te zijn dan de beloften aan het electoraat.
De BBC gaf in ieder geval toe aan een dreiging vanuit het Witte Huis door een omschrijving te schrappen in een zin uit de lezing van Bregman. Hij omschreef Donald Trump als ‘de meest openlijk corrupte president in de Amerikaanse geschiedenis’. Deze op feiten gebaseerde omschrijving zullen we niet terugvinden in de Engelse gedrukte versie van de prestigieuze lezingenreeks The Reith Lectures.
Censuur
Het staat vast dat censuur ons allemaal aangaat. Bregman schrijft hierover: “Democratieën storten niet zomaar in. Ze brokkelen langzaam af, steeds wanneer de angst het wint. Laten we niet bang zijn om te benoemen wat er gebeurt. En laten we niet bang zijn om de waarheid te spreken.”
Bregman neemt in ieder geval geen blad voor de mond als hij zegt dat we in Europa te maken hebben met een verspilling van talent: "De slimste koppen van Europa zijn niet bezig met het bouwen van startups of het oplossen van echte problemen. Ze zijn rapporten aan het schrijven en audits aan het voorbereiden. [...] Intussen is de overheid steeds minder in staat om daadwerkelijk iets voor elkaar te krijgen: de ambtenaren die ooit wisten hoe ze iets moesten maken, zijn vervangen door consultants.”
Nee-cultuur
Volgens Bregman is het tijd om de nee-cultuur op van alles en nog wat te doorbreken. Hij benoemt onder meer de problemen die door onszelf zijn bedacht: "Denk aan bestemmingsplannen die nieuwbouw onmogelijk maken of vergunningsprocedures voor een windmolenpark die jaren kosten. Processen waarbij uitstel wordt beloond in plaats van actie.”
De nee-cultuur is ook terug te vinden in het neoliberalisme. Bregman bepleit om eerst te kijken hoe problemen rond armoede en dakloosheid efficiënter kunnen worden opgelost, in plaats van deze direct als ‘te duur’ te bestempelen. Deze recensent mist nog de vergelijking met de zorg: het onthouden van zogenaamde ‘te dure’ medicijnen of operaties aan patiënten, versus het wel toekennen van die vergoedingen zodat betrokkenen weer volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij. Denk bijvoorbeeld aan patiënten met Long Covid. Het Zorginstituut Nederland en zorgverzekeraars onthouden patiënten per definitie een mogelijk efficiënte behandeling, terwijl deze in Duitsland gewoon wordt toegepast.
Morele Revolutie: de BBC Reith-lezingen geeft veel voorbeelden van wat we 'omdenken' kunnen noemen. Het boek zou een leidraad moeten zijn voor politici, beleidsmakers en handhavers, en zeker voor iedereen die het verschil wil maken in vastgeroeste procedures waarin het eigenbelang vooropstaat.
Meer Info: Rutger Bregman (2023) ‘Morele Revolutie: de BBC Reith-lezingen’. Uitgever De Correspondent. 94 pp € 15,--
-S.jpg)
.gif)
