De 'harde diplomatie' van Trump: VS trekken zich terug uit 66 internationale organisaties
(update 12 jan 12.00) De Amerikaanse president Donald Trump heeft op 7 januari 2026 een presidentieel memorandum uitgegeven waarin hij de regering opdraagt om de Verenigde Staten terug te trekken uit 66 internationale organisaties, verdragen en conventies die volgens hem en zijn regering niet meer in het Amerikaanse nationale belang zijn.
Het besluit van Trump om zich terug te trekken uit 35 niet-VN en 31 VN-organisaties betreft een zeer heterogene groep. Die varieert van grote VN-programma’s zoals klimaat-, ontwikkelings-, gender- en handelsorganisaties tot kleine wetenschappelijke en beleidsfora. Enkele VN-entiteiten beheren jaarbudgetten van honderden miljoenen tot meer dan een miljard dollar, terwijl veel niet-VN-organisaties relatief kleine begrotingen hebben van soms enkele miljoenen.
VN-organisaties waar de VS uitgaat
(1) UN DESA (Department of Economic and Social Affairs), (2) UNECA (ECOSOC — Economic Commission for Africa), (3) ECLAC (ECOSOC — Economic Commission for Latin America and the Caribbean), (4) ESCAP (ECOSOC — Economic and Social Commission for Asia and the Pacific), (5) ESCWA (ECOSOC — Economic and Social Commission for Western Asia), (6) International Law Commission, (7) International Residual Mechanism for Criminal Tribunals, (8) International Trade Centre, (9) Office of the Special Adviser on Africa, (10) Office of the Special Representative of the Secretary-General for Children in Armed Conflict, (11) Office of the Special Representative of the Secretary-General on Sexual Violence in Conflict, (12) Office of the Special Representative of the Secretary-General on Violence Against Children, (13) Peacebuilding Commission, (14) Peacebuilding Fund, (15) Permanent Forum on People of African Descent, (16) UN Alliance of Civilizations, (17) UN-REDD (UN Collaborative Programme on Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation in Developing Countries), (18) UNCTAD (UN Conference on Trade and Development), (19) UN Democracy Fund, (20) UN Energy, (21) UN Women (UN Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women), (22) UNFCCC (UN Framework Convention on Climate Change), (23) UN-HABITAT (UN Human Settlements Programme), (24) UNITAR (UN Institute for Training and Research), (25) UN Oceans, (26) UNFPA (UN Population Fund), (27) UN Register of Conventional Arms, (28) UN System Chief Executives Board for Coordination, (29) UN System Staff College, (30) UN Water en (31) UN University. |
Niet-VN-organisaties waaruit de VS zich terugtrekt
(1) de 24/7 Carbon-Free Energy Compact, (2) de Colombo Plan Council, (3) de Commission for Environmental Cooperation, (4) Education Cannot Wait, (5) het European Centre of Excellence for Countering Hybrid Threats, (6) het Forum of European National Highway Research Laboratories, (7) de Freedom Online Coalition, (8) het Global Community Engagement and Resilience Fund, (9) het Global Counterterrorism Forum, (10) het Global Forum on Cyber Expertise, (11) het Global Forum on Migration and Development, (12) het Inter-American Institute for Global Change Research, (13) het Intergovernmental Forum on Mining, Minerals, Metals, and Sustainable Development, (14) het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), (15) het IPBES (Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services), (16) ICCROM (International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property), (17) het International Cotton Advisory Committee, (18) de International Development Law Organization, (19) het International Energy Forum, (20) de International Federation of Arts Councils and Culture Agencies, (21) International IDEA (International Institute for Democracy and Electoral Assistance), (22) het International Institute for Justice and the Rule of Law, (23) de International Lead and Zinc Study Group, (24) IRENA (International Renewable Energy Agency), (25) de International Solar Alliance, (26) de International Tropical Timber Organization, (27) IUCN (International Union for Conservation of Nature), (28) het Pan American Institute of Geography and History, (29) de Partnership for Atlantic Cooperation, (30) RAP (Regional Cooperation Agreement on Combatting Piracy and Armed Robbery against Ships in Asia), (31) de Regional Cooperation Council, (32) REN21 (Renewable Energy Policy Network for the 21st Century), (33) het Science and Technology Center in Ukraine, (34) SPREP (Secretariat of the Pacific Regional Environment Programme) en (35) de Venice Commission of the Council of Europe. |
'Harde diplomatie' + 'Donroe-doctrine'
De wereldorde van Trump is er een waarin 'Harde Diplomatie' - overreding door middel van dwang met economische en gewelddadige middelen, samen met Donroe doctrine - het westelijk halfrond voor de Amerikanen - samen met een repressieve binnenlandpolitiek een hoofdrol krijgen.
Soft power/ soft diplomacyDecennia lang zetten Westerse landen hun politiek vooral middels soft diplomacy, zachte diplomatie, cultuur, film, waarden, humanitaire-, gezondheids- en ontwikkelingshulp, kracht bij. Of indien gepast met een mengsel daarvan met krachtiger overredingsmiddelen (bijvoorbeeld het inhouden van gelden of hulp). Populaire cultuur, Tv-series en film speelden daarin lange tijd een belangrijke rol, tegenwoordig deels overgenomen door sociale media. |
Die harde diplomatie was tot de herverkiezing van Trump meestal voorbehouden autoritair geregeerde niet liberale regionale of mondiale grootmachten. Iran, China, Turkije, Rusland, de VS onder George W Bush. Nu dus door het economisch en militair machtigste land dat bovendien een - van binnenuit onder druk staande - democratie is.
De terugtrekking van Trump uit een deel van de vele kleinere internationale organisaties ligt in lijn met eerdere afstand die de VS nam van de de veel belangrijker Wereldhandelsorganisatie of de Klimaatakkoorden van Parijs. De terugtrekking is daarmee in lijn met de vanaf dag één van Trumps presidentschap ingezette koers. Dat is een andere wereld dan die waarin internationaal recht, internationale instituties en gedeelde waarden primair maatgevend zijn maar een waarin economische en militaire macht een duidelijk grotere rol spelen.
Europa
Europa is daarbij tegelijk economisch machtig en kwetsbaar en soms verdeeld. Zie de grote Chinese concurrentie op het gebied van heel veel, in het bijzonder elektrische auto's. Militair geeft Europa , geven de EU en NATO-landen veel uit aan defensie maar de defensie is verdeeld en aan het eind van de lijn van verdediging staat de afschrikking middels kernwapens, waarbij ondanks het Franse kernwapen, de afhankelijkheid van Amerika volledig is.
De kracht van de Europese landen is juist hun rechtsstatelijkheid en hun sterke internationale organisaties. Organisatie die meestal in hoge mate voortkomen uit de voor Europa en Azië rampzalige Tweede Wereldoorlog met als doel herhaling een dergelijke humanitaire catastrofe zo min mogelijk kans te geven. In het licht van deze en het hele scala van acties van Trump moet Europa met een mengsel van alle middelen die haar ten dienste staan, ook gebruik makend van de historische banden met de VS een reeks zachte en als het moet ook hardere diplomatiek antwoorden vinden.
Wellicht kunnen de tariefonderhandelingen zoals die vorig jaar plaats vonden tussen de EU en de VS en tussen het VK en de VS als model dienen.
.gif)
