Verdeelde EU gebruikt geen Russische tegoeden voor steun aan Oekraïne
Op de avond van 18 en doorlopend tot in de vroege nacht van 19 december vroeg kwamen de leiders van de Europese Unie in Brussel bijeen voor een belangrijke Europese Raad. President Volodymyr Zelenskyj sprak de EU-leiders toe en benadrukte de urgente behoefte aan financiële middelen voor het begrotingstekort en de verdediging van Oekraïne. Hoofdonderwerp was dan ook de steun aan Oekraïne te midden van de voortdurende oorlog met Rusland, en de vraag hoe deze steun financieel kan worden gedekt. Kort na 1 uur s 'nacht waren ze er na een top van 15 uur uit. Het geblokkeerde tegoed van de Russische Centrale Bank wordt niet gebruikt om Oekraïne's verdediging tegen de Russische aanval te financieren.
Geen gebruik Russische tegoeden
Het was één van de meest besproken ideeën vóór de top: het gebruik van de bevroren Russische activa die onder EU-sancties zijn geplaatst sinds de invasie van 2022. Deze activa betreffen de centrale bankreserves van Rusland, grotendeels geblokkeerd in het financiële systeem van de EU. Het clearing-house Euroclear in Brussel beheert het grootste deel van deze middelen: naar schatting ongeveer €185 tot €190 miljard van de totale ongeveer €210 miljard aan bevroren Russische tegoeden in de EU en andere westerse landen ligt hier vast. Dit maakte Euroclear en Brussel tot het centrum van debat over mogelijke financieringsopties voor Oekraïne. Het gebruik van Russische tegoeden als onderpand voor een groot reparations-instrument stuitte echter op juridische en politieke bezwaren: België, waar de activa fysiek liggen, uitte ernstige zorgen over de juridische risico’s, waaronder mogelijke Russische claims tegen Euroclear of de lidstaten.
Compromis, lening op kapitaalmarkt
Als gevolg van deze impasse kwamen de EU-leiders tot een compromisoplossing. In plaats van direct de Russische tegoeden aan te spreken, besloten ze gezamenlijk een renteloze lening van €90 miljard te verstrekken aan Oekraïne voor de jaren 2026–2027, gefinancierd via gezamenlijke uitgifte van schulden op de kapitaalmarkt en gedekt door de EU-begroting. Deze lening moet Oekraïne helpen bij het financieren van zijn budget en defensie in een periode van verhoogde financiële druk. Hoewel de bevroren Russische middelen niet direct worden gebruikt, blijft de mogelijkheid open dat ze in de toekomst juridisch kunnen worden ingezet om herstelbetalingen te garanderen. De EU bevestigde verder onverminderde steun, inclusief politieke, humanitaire en defensie gerelateerde hulp.
Uit de slotconclusies van de Raad: De Europese Raad stemt ermee in Oekraïne een lening van 90 miljard euro te verstrekken voor de periode 2026-2027, gebaseerd op EU-leningen op de kapitaalmarkten, gedekt door de EU-begrotingsruimte. Door middel van versterkte samenwerking (artikel 20 VWEU) met betrekking tot het instrument op grond van artikel 212 VWEU, zal elke mobilisatie van middelen uit de EU-begroting als garantie voor deze lening geen gevolgen hebben voor de financiële verplichtingen van Tsjechië, Hongarije en Slowakije. |
Conclusie
Deze uitkomst illustreert op twee manieren de spanning tussen politieke ambitie, juridische risico’s en financiële noodzaak binnen de EU: waar eerst werd gedacht aan het mobiliseren van de enorme bevroren tegoeden bij Euroclear, koos de Europese Raad uiteindelijk voor een meer traditionele gezamenlijke lening met een bedrag van €90 miljard. Bovendien houden drie landen met rechts populistische pro-Russische regeringen zich er buiten.
.gif)
