Zelensky pragmatisch in Berlijn te midden van onvoorspelbaarheid rond Oekraïne
In Berlijn hebben Amerikaanse, Europese en Oekraïense vertegenwoordigers gesprekken gevoerd over een mogelijke beëindiging van het conflict. Volgens meerdere westerse bronnen wordt een groot deel van de hoofdzaken als besproken beschouwd, waaronder voorstellen voor uitgebreide veiligheidsgaranties voor Oekraïne die lijken op die van artikel 5 van het NAVO-verdrag, maar zonder het lidmaatschap formeel te maken. Oekraïne wordt geen lid van de NAVO.
Territorium
Zowel Oekraïne als Rusland houden vast aan het recht op territoria, met name in de Donbas-regio en de Krim, wat een belangrijk obstakel in de onderhandelingen blijft. Tegelijkertijd blijft de Russische regering kritisch over westerse bemiddeling. Volgens de Russische presidentiële woordvoerder Peskov heeft Moskou geen formele informatie ontvangen over de uitkomsten van de recente besprekingen tussen de Verenigde Staten, Oekraïne en Europese landen in Berlijn en wacht het Kremlin op de tekst van het overeengekomene voordat het reageert.
Financiën
Een controversieel onderdeel van de Europese discussie betreft de financiële steun aan Oekraïne. De Europese Unie heeft besloten om ongeveer €210 miljard aan Russische staatsactiva die in Europa bevroren zijn en sinds de invasie in 2022 in Brussel geparkeerd staan, voor onbepaalde tijd geblokkeerd te houden. Het doel is deze middelen te gebruiken als onderpand voor leningen om Oekraïne te steunen, zonder de activa permanent te confisqueren. Dat is niet alleen bij Rusland een omstreden maatregel, maar roept ook juridische en politieke discussie op binnen de EU.
Voorstanders van het plan, waaronder Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, zeggen dat dit helpt om de financiële stabiliteit en onderhandelingspositie van Oekraïne te versterken, terwijl tegenstanders — met name België, waar de meeste bevroren activa bij de financiële instelling Euroclear worden aangehouden — bezorgd zijn over juridische risico’s en mogelijke Russische tegenmaatregelen. De Russische centrale bank heeft inmiddels een rechtszaak aangespannen tegen Euroclear in Moskou wegens de blokkade van haar activa en bestempelt het plan als in strijd met het internationaal recht.
De kwestie van bevroren activa speelt ook een rol in bredere internationale juridische initiatieven. Zo hebben Oekraïne en vertegenwoordigers van 34 andere landen een Internationaal Claimscomité opgericht, gevestigd in Den Haag, om compensatie te eisen voor oorlogsschade veroorzaakt door Rusland; de mogelijkheid om bevroren Russische activa daarvoor aan te wenden wordt expliciet genoemd in die discussie.
Verdeeld
Analisten wijzen erop dat de manier waarop Europa met deze financiële instrumenten omgaat niet alleen invloed heeft op de toekomst van Oekraïne, maar ook op de grenzen van internationale sancties en de rol van westerse economische solidariteit.
Kortom, terwijl diplomatieke onderhandelingen zichtbaar voortgang boeken en een mogelijke vredesregeling dichterbij lijkt dan eerder dit jaar, blijven zowel Rusland, Oekraïne en het Westen als de EU zelf diep verdeeld over territoriale, veiligheids- en financiële vraagstukken.
Onvoorspelbaarheid
Als complicerende, belangrijkste dynamische factor van buitenaf geldt momenteel de Amerikaanse — en specifiek Trumps — wil om een oplossing voor het conflict te forceren. Dat lijkt Poetin in de kaart te spelen, botst met het internationaal recht, maar maakt door zijn grilligheid en de mate van druk een uitkomst bepaald niet voorspelbaarder.
Oekraïne
Te midden van verdeeldheid en onvoorspelbaarheid en het opportunisme van zowel de huidige VS als het huidige Rusland kan Zelensky niet anders dan vastberaden pragmatisch zijn. "Het betekent niet dat we nu een volmaakt plan hebben, maar het is wel een zeer werkbare versie", zei Zelensky hier geciteerd door CNN tegen journalisten in Berlijn. 'De Amerikanen willen een snelle oplossing; wij hechten er waarde aan om de kwaliteit te behouden, zelfs in dit tempo. Als snelheid en kwaliteit samenvallen, zijn we er volledig voor te vinden.'
Rusland
Persbureau AP berichtte dat Poetin op 17 december gezegd heeft dat Rusland liever zijn doelen - waaronder het vernietigen van "de grondoorzaken van het conflict" te bereiken via diplomatieke middelen, maar als dat niet lukt 'de bevrijding van zijn historische gebieden met militaire middelen' zal bewerkstelligen.
-S.jpg)
.gif)
