Avondmens met hoge opleiding heeft mogelijk groter risico op dementie
Wie op latere leeftijd avondmens heeft mogelijk een hoger risico op dementie. Dat blijkt uit recent onderzoek van de UMCG (Universiteit Groningen) -onderzoeker Ana Wenzler. Je kan weinig doen aan het feit dat je avondmens bent maar je kan er als het kan qua leefstijl wel rekening mee houden, adviseert zij. Dus niet tegen je ritme in proberen te werken maar proberen later te beginnen anders kom je slaap te kort en precies dat kan slecht zijn.
Wereldwijd 55 miljoen
De wereldbevolking vergrijst, en daardoor komt dementie steeds vaker voor. Op dit moment hebben ongeveer 55 miljoen mensen wereldwijd dementie. In 2050 zal dit aantal waarschijnlijk oplopen tot 132 miljoen.
Ongeveer 45% van de gevallen van dementie is te linken aan twaalf beïnvloedbare risicofactoren, zoals leefstijl en gezondheid. De andere 55% heeft te maken met dingen die we niet (goed) kunnen beïnvloeden, zoals leeftijd, geslacht, erfelijkheid en onbekende oorzaken.
Dementie ontwikkelt zich langzaam. Al op middelbare leeftijd beginnen veranderingen in de hersenen, die pas veel later tot duidelijke klachten leiden, zoals geheugenverlies.
Ochtendmens - avondmens
Een mogelijk nieuwe risicofactor voor geheugenproblemen is het chronotype — oftewel of iemand een “ochtendmens” of een “avondmens” is. Chronotype geeft aan wanneer je van nature actief en slaperig bent, en wordt geregeld door je biologische klok, die werkt volgens een 24-uurs ritme. Dit ritme stuurt allerlei processen aan in je lichaam, zoals je lichaamstemperatuur, slaapritme en hormonen.
Tijdens de puberteit worden mensen vaak avondmensen. Later, rond de middelbare leeftijd, worden ze weer wat meer ochtendmensen. Maar dit gebeurt niet bij iedereen. Zo’n 7,1% van de volwassenen is dan nog steeds (extreem) vroeg op, terwijl 19,9% juist (extreem) laat actief is.
Verstoord dag-nachtritme
Een verstoord dag-nachtritme (het circadiaanse ritme) wordt in verband gebracht met hersenziekten zoals dementie.
Zo’n verstoring kan ontstaan door bijvoorbeeld ploegendiensten of vaak last hebben van een jetlag. Dit kan bijdragen aan schade aan de hersenen (neurodegeneratie).
Kip-ei
Maar het werkt ook andersom: als er al schade is in een belangrijk deel van de hersenen dat dit ritme regelt kan dat juist het dag-nachtritme verstoren. Dit betekent dat er een wederkerige relatie is tussen hersenschade en verstoring van het ritme.
In totaal deden 23.798 mensen mee aan het onderzoek. Daaruit kwam naar voren dat iemands chronotype (of je een ochtend- of avondmens bent) verband houdt met achteruitgang in het denken en geheugen bij mensen van middelbare leeftijd en oudere volwassenen met een hogere opleiding. Dat laat zien hoe belangrijk het is om preventieve maatregelen te nemen, zoals stoppen met roken en meer flexibiliteit in werktijden, vooral voor mensen met een hogere opleiding. |
Opleiding
In ons onderzoek zagen we dat mensen met een laat chronotype (avondmensen) na 10 jaar meer achteruitgang in denken en geheugen hadden, maar alleen bij volwassenen van middelbare leeftijd en ouderen met een hoge opleiding.
Bij deze groep speelde slechte slaap (13,5%) en roken op dit moment (18,6%) deels een rol in dit verband.
Andere factoren zoals lichamelijke activiteit, vroeger roken en alcoholgebruik hadden géén invloed op de relatie tussen chronotype en achteruitgang van het denkvermogen.
Bij mensen met een lage of middelbare opleiding zagen we dit effect niet.
Onze conclusie is dat hoogopgeleide avondmensen meer risico lopen op snellere achteruitgang van hun geheugen en denkvermogen.
Meer info:link naar het onderzoek
.gif)
