'Als De Rechtsstaat Faalt' is gids in recht en onrecht
Het onlangs verschenen boek “Als de Rechtsstaat Faalt; Wat onrecht met de burger doet”van advocaat en hoogleraar politiek van het internationaal recht Geert-Jan Knoops is in feite een gids en naslagwerk . Zeker als het gaat om diegenen die te maken hebben met plotseling ingevoerde regelgeving van lokale, regionale en nationale overheden.
Knoops moet samen met politicoloog en bestuurskundige Robin Ravensbergen ongeveer 24/7 hebben gewerkt aan het boek. Dat gaat in op een veelheid aan actuele voorbeelden waarin de rechtstaat faalt.
Modderpoel
Christen Unie fractievoorzitter Mirjam Bikker omschreef de gang van zaken bij de stemmingen over de asielwetten onlangs in een vraag: ‘In wat voor staatsrechtelijke modderpoel zijn we vandaag beland? “
Ze voegde daaraan dit toe: “Eerst voor verstrekkende amendementen stemmen, en dan schrikken van de uitkomsten. En dan nu een boterzachte toezegging van de minister, terwijl de wettekst al door deze kamer is vastgesteld,”
Zo zijn er veel voorbeelden te noemen van wat in de beraadslagingen in de Tweede Kamer als ‘rechtsstatelijk spookrijden’ werd genoemd. Knoopswijst in zijn boek op het legaliteitsbeginsel als een van de belangrijkste pijlers van de rechtsstaat: “Dit betekent dat de overheid alleen iets mag doen als daar een wettelijke basis is. Met andere woorden: de overheid mag niet zomaar ingrijpen, regels opleggen of burgers straffen zonder dat daar een wet aan ten grondslag ligt.”
Nadelige gevolgen
Knoops tekent daarbij aan dat de overheid zich weliswaar moet houden aan de wettelijke basis van haar optreden, maar dat dit niets zegt over de inhoud van de wetten. “Ook wetten die met een democratische meerderheid zijn aangenomen, kunnen nadelige gevolgen hebben voor bepaalde minderheidsgroepen in de samenleving en leiden tot ongelijkheid.”
Daar sta je dan als burger die hoopt dat het recht altijd zal zegevieren. Helaas bewijst de praktijk het tegendeel. Let maar op wat er in de zogenoemde verzorgingsstaat gebeurt waarin sociale grondrechten worden aangetast ofwel tot regelrechte ongelijkheid zorgen.
Rechtsstaat onder druk
De advocaat annex hoogleraar kan putten uit talloze voorbeelden uit eigen praktijk bij de constatering dat de rechten van individuelen steeds vaker onder druk komen te staan. Dat gebeurt onder meer in de huidige tijd van sociale media, polarisatie en discussies over grensoverschrijdend gedrag en privacy. “De veerkracht van de rechtsstaat wordt voortdurend getest”, constateert de strafpleiter die dat zelf al doet in de zaken waarin hij en zijn vrouw en zakenpartner mr. CarryKnoops-Hamburger mensen bijstaan. Denk bijvoorbeeld aan de vrijheid van meningsuiting waarvoor de PVV politicus Geert Wilders zich moest verantwoorden, en het demonstratierecht dat nu heel vaak ter discussie staat.
Refererend onder meer aan de Toeslagenaffaire bepleit Knoops de dringende noodzaak om een onafhankelijk orgaan in te stellen dat buiten de overheid staat en verantwoordelijkheid neemt voor het duurzaam herstel van onrecht. De vraag is alleen of ambtenaren en politici de macht en controledrang die zij hebben, willen loslaten ten gunste van een dergelijk orgaan. Wat zou het mooi zijn als het onafhankelijk kan opereren en zich kan richten op herstelmaatregelen voor burgers die zijn getroffen door overheidsfalen, of gerechtelijke dwalingen.
Geert-Jan Knoops, Robin Ravensbergen. 2025. Als de Rechtsstaat Faalt: Wat onrecht met burgers doet. Amsterdam. Ambo|Anthos. pp336 ISBN 9789026370090. Paperback € 23,99 e-book € 12,99
Meer info:https://knoopsadvocaten.nl/
-S.jpg)
.gif)
