Werk aan de winkel, en niet alleen voor Ahold Delhaize
[update 14 okt. 15.20] Toen Ahold Delhaize afgelopen zondag bekendmaakte uit voorzorg systemen offline te halen vanwege een beveiligingsincident, reageerden financiële markten opvallend gereserveerd. Het aandeel veerde na een lichte dip al snel op, vooral omdat er tot dusver geen aanwijzingen zijn dat er klantgegevens zijn gestolen. Toch schatten cybersecurity-experts de kans dat er sprake is van een geslaagde hack als zeer hoog in. Bedrijven leggen hun winstgevende bestel- en logistieke netwerken immers alleen preventief plat bij een directe dreiging zoals gijzelsoftware. Het incident bij de retailreus staat dus niet op zichzelf: het is het zoveelste signaal van een wereldwijde cybergolf die in sneltreinvaart overheden, overheidsdiensten en het internationale bedrijfsleven treft.
Overheden, spoorwegen en hittegolf in koelsystemen
Geen enkele sector blijft meer buiten schot zo blijkt uit de reeks grootschalige incidenten die zich afgelopen weken opstapelden. Naast de Europese en via Ahold deels Amerikaanse levensmiddelensector werd de Franse retail getroffen, Daar wisten hackers op afstand via verouderde apparatuur-firmware van Danfoss koel- en vriesinstallaties van onder meer Intermarché, Coopérative U (Super U) en Carrefour op te warmen tot wel 50 graden.
In Denemarken werd het centrale bevolkingsregister (CPR) werd getroffen door een historisch datalek. Hackers wisten persoonsgegevens - waaronder burgerservicenummers, namen en adressen - van maar liefst 8,8 miljoen (deels voormalige) inwoners te ontvreemden via het misbruik van een geautoriseerd account.
In Japan spreekt de regeringspartij van een officiële "noodtoestand in cyberspace" nadat ruim twintig grote ondernemingen, waaronder spoorweggigant JR East, autoverhuurder Times Car en een clouddochter van SoftBank, tegelijkertijd werden platgelegd door ransomware en dataleks.
In de Verenigde Staten werd het sollicitantenportaal van de FBI buiten gevecht gesteld door hackersgroep ShinyHunters, die gebruikmaakten van een nieuw ontdekt lek (zero-day) in bedrijfssoftware van Oracle. Daarbij zouden uiterst gevoelige persoonsgegevens van tienduizenden medewerkers zijn buitgemaakt.
AI als katalysator
Dat cyberaanvallen op zo'n enorme schaal en in zo'n hoog tempo slagen, roept de vraag op welke rol kunstmatige intelligentie (AI) hierin speelt. Beveiligingsexperts benadrukken dat de inbraakmethoden zelf vaak verrassend traditioneel blijven, denk aan verouderde software, slecht beveiligde beheerdersaccounts of mensen die op phishing ingaan (zoals bij Odido).
AI speelt wel een beslissende rol als versneller. Waar hackers vroeger handmatig naar kwetsbaarheden moesten zoeken, zetten zij nu slimme AI-agents in die 24/7 miljarden netwerken en Internet of Things (IoT) apparaten afspeuren naar een poort die openstaat. Zodra een ingang is gevonden, kan AI geautomatiseerd binnendringen en data wegsluizen voordat IT-ers kunnen ingrijpen. (Dat gebeurde in Denemarken).
Impact neemt toe
Of het nu gaat om haperende bezorgdiensten bij Ahold Delhaize, stilgelegde treinen in Japan of gelekte burgerservicenummers in Denemarken: de maatschappelijke en financiële impact neemt toe.
De grootste kostenposten voor getroffen organisaties zitten niet alleen in het kostbare herstel van de IT-infrastructuur en de inzet van externe cybersecurity-specialisten, maar vooral in de ketenschade en het verlies van vertrouwen. De recente gebeurtenissen maken pijnlijk duidelijk dat de moderne, digitaal verknoopte samenleving leunt op een infrastructuur die veel kwetsbaarder is dan voorheen werd aangenomen.
Voedsel en IT
De echte schade voor Ahold Delhaize wordt komende tijd duidelijk. De grootste kostenposten zitten in het herstel van de IT-systemen, inzet van externe cybersecurity-specialisten en omzetverliezen door haperende bezorgdiensten en lege schappen. Daarnaast vergt het opnieuw winnen van het consumentenvertrouwen langdurige inspanningen, omdat haperende apps en bezorgdiensten direct raken aan de loyaliteit van een deel van de dagelijkse klanten.
Tegelijk is het incident de schade met Quantum en meer AI op komst, een waarschuwing voor meer dan alleen de onmisbare levensmiddelensector: dit raakt de toekomst van de hele samenleving.
Meer info: Ahold Delhaize; Mediastatement inzake cybersecurityincident; NCSC; Danfoss
.gif)
