Wilders was sterk, maar geen winnaar in SBS6 debat (+ emmer water)
Het was een gimmick, maar wel een effectieve. Moderator Wilfred Genee – op 16 oktober nog met Vandaag Inside onderscheiden met een Televizierring – introduceerde het verkiezingsdebat op SBS6 met een toeter uit de feestwinkel en een flinke emmer water. Dat laatste voor het geval het tot intolerabele acties van de vier debatdeelnemers zou komen.
Het zette de toon: de moderatie was lichtelijk balorig, hield de vier partijleiders – Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA), Geert Wilders (PVV), Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) – in toom en zorgde voor een redelijk ontspannen sfeer. Of dat een dergelijk debat ten goede komt, is de vraag. Het doel is immers kiezers duidelijkheid te verschaffen over allerlei prangende onduidelijkheden in het plannen- en beloftencircus van de verschillende partijen, met als subdoel te laten zien hoe de kandidaten in de spits van de partijen onder druk presteren.
Een zaak die eruit kwam en die Wilders niet kon weerleggen, is dat de vele stemmen op zijn partij weliswaar de onvrede van een groot deel van het volk weergeven – waarvan hij de prominente kanalisator mag zijn – maar dat die stemmen en dat ongenoegen in het verleden nooit of nauwelijks direct in concreet beleid en actie zijn vertaald.
Megafoon
Henri Bontebal, die voor een potentiële coming man in deze context niet zo’n sterke indruk maakte als je zou mogen verwachten, noemde Wilders aan het begin van het debat een “megafoon” van dat ongenoegen. De aangevallen Wilders reageerde verontwaardigd en zei dat je de stemmen van 2,5 miljoen mensen niet mocht reduceren tot het woord megafoon.
Wilders had gelijk en ongelijk. Gelijk, omdat het ongenoegen van bijna een kwart van de kiezers een groot politiek feit is. Ongelijk, omdat hij met de laatste regeerperiode, inclusief de voorafgaande onderhandelingen waarin hem het premierschap ontzegd werd, duidelijk heeft gemaakt dat de PVV niet veel verder komt dan die megafoonfunctie. Rebel without result. Daar werd in het debat met enige regelmaat naar terugverwezen en dat blijft de makke van Wilders’ PVV. Wat Wilders tot een echte politieke kracht in Nederland zou maken, is een volwaardige partij met enige partijdynamiek. Die dynamiek heeft de PVV niet, maar Wilders heeft wel het vermogen een debat de toon te zetten.
De vijfde man
Voor de rest viel vooral het ontbreken van Rob Jetten op. SBS had gekozen voor de partijleiders van de grootste vier partijen. Momenteel horen NSC en BBB daar ook bij, en als je alleen naar de peilingen kijkt is het een nek-aan-nekrace op de vierde plaats tussen D66 en BBB. Toch was het goed dat Yeşilgöz er stond. Zij droeg en draagt met haar partij als enige aan tafel regeringsverantwoordelijkheid en zorgt daarmee voor continuïteit.
Rob Jetten was overigens wel aanwezig in het later op de publieke zender uitgezonden praatprogramma Pauw en De Wit, waar het SBS6-debat uitvoerig werd geanalyseerd. Een andere politieke gast, Fleur Agema – tot voor kort de politieke rechterhand van Wilders – merkte op dat Jetten momenteel in de vorm van zijn leven was. En dat klopt. Hij oogt teflon-onverslaanbaar: een beetje Rutte in zijn hoogtijdagen. Toch moet het een waarschuwing zijn voor Jetten. Het is een compliment uit gevaarlijke hoek. PVV en D66 zijn natuurlijke tegenstanders en een compliment van de een aan de ander heeft altijd ook een politieke boodschap.
Democratie en compromis
In het debat kwamen onder meer migratie, wonen en zorg aan bod, waarbij de standpunten vaak mijlenver uiteenliggen – maar dat wisten de meeste toeschouwers al. Niet veel nieuws dus vanaf de inhoudelijke politieke frontlijn; de bakens zijn al lang gezet. De discussie ging, met de inhoud als aanleiding, vooral over doorzettingsmacht. Wat dat betreft was het drie tegen één. Het tweede kabinet met de PVV heeft niet veel voor elkaar gekregen, was de consensus. Dat kwam door de anderen, vond Wilders. De anderen vonden van niet en verweten Wilders te weinig compromisbereidheid. Daar kom je niet uit: je kan veel van de PVV zeggen, maar “compromis” hoort daar niet bij.
Met Jetten in topvorm, een strijdlustige Yeşilgöz, Wilders als altijd de krachtige roeptoeter van de volksonvrede, Bontenbal als Rotterdamse christelijke wildcard en een internationaal gepokt en gemazelde Timmermans aan het hoofd van een kersverse linkse coalitie, worden het opnieuw boeiende verkiezingen.
.gif)
