Regels blokkeren regie op de eigen oude dag
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft kennelijk budget genoeg om te investeren in de landelijke campagne ‘Praat Vandaag over Morgen’. Op zichzelf is het een prima initiatief: het kan geen kwaad als 65-plussers tijdig nadenken over een levensbestendige woning, hun toekomstige zorgbehoefte en de haalbaarheid daarvan. Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Wie vandaag actief wil anticiperen op de dag van morgen, stuit al snel op een muur van regelgeving. In plaats van oplossingen te bieden, verheft het huidige beleid bureaucratische blokkades tot norm.
Auteur doet nulmeting
Dat ontdekte ik aan den lijve tijdens een grondige 'nulmeting' van mijn eigen situatie. Als senior journalist en Engelse speechcoach zijn mijn hersenen gelukkig nog volop actief, maar mijn fysieke beperkingen zijn inmiddels van dien aard dat ik officieel ben erkend als Wmo-gerechtigde. Maar wie vanuit die positie zelf de regie wil nemen over toekomstige huisvesting en zorg, loopt vast in het systeem. Zelf anticiperen is nauwelijks mogelijk - er wordt van je verwacht dat je pas in actie komt als thuis wonen écht niet meer gaat.
Gebrekkig genoeg?
Een verkenning van de mogelijkheden binnen het zorg- en huisvestingsdomein legt de wezenlijke weeffouten van dit beleid bloot. Neem bijvoorbeeld het initiatief 'Thuis Plus' bij zorgorganisatie Aafje, bedoeld voor de laatste levensfase. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet je in Rotterdam ingeschreven staan bij Woonnet Rijnmond. Zorgcoördinatoren proberen de weg te wijzen, maar de kernvraag blijft onbeantwoord: hoe lang zijn de wachtlijsten, en aan welke strenge criteria moet je voldoen om 'gebrekkig genoeg' bevonden te worden voor een aangepaste woning?
Regels zitten initiatief in de weg
Het huidige systeem redeneert vanuit een strakke doctrine van eerstelijnszorg, vastgelegd in de Wmo en de Zorgverzekeringswet (Zvw). Thuis blijven wonen is de norm, waarbij de zorgvraag primair opgevangen moet worden door het eigen netwerk, mantelzorgers, vrijwilligers of huishoudelijke hulp. Pas wanneer uit de meetlat van deze indicatoren blijkt dat de thuissituatie volledig onhoudbaar is geworden, komt huisvesting in een zorginstelling in beeld. De wrange conclusie? Proactief handelen en anticiperen op je eigen toekomst wordt door de regels effectief onmogelijk gemaakt.
Mooi gesprek
Ondertussen benadrukt de overheid met veel vertoon het belang van het open gesprek. Volgens onderzoek voert inmiddels een op de twee 60- tot 75-jarigen zo'n gesprek over later. Voormalig VWS-minister Conny Helder onderstreepte bij de lancering van de campagne hoe belangrijk zij het vindt om met familie en vrienden te praten over zelfstandigheid en woonwensen. "We willen laten zien hoe mooi een gesprek over later kan zijn," klonk het enthousiast.
Regeloverschot en woningtekort
Maar praten alleen is niet genoeg. Met deze rooskleurige campagneboodschap houdt de overheid vast aan een opvallende passiviteit. Er wordt simpelweg voorbijgegaan aan het nijpende, structurele tekort aan aangepaste ouderenwoningen — een probleem dat overigens net zo hard speelt op de woningmarkt voor jongeren.
Het advies om vandaag al over morgen te praten is sympathiek, maar zolang de regelgeving proactieve keuzes afstraft en de woningbouw stagneert, praten we vooral in de ruimte.
Meer info: publiekscampagne Praat vandaag over morgen; Mantelzorg; Een thuisgevoel voor ouderen in Rotterdam
-van-Boijmans-in-het-nieuwe-plan.-Bld.-Mecanoo--S.jpg)
.gif)
