zondag 12 juli 2020

webZine over stad, cultuur
en wereld

Zadkine en 'Eerste Rotterdammer'

3 februari 2014 (door Manuel Kneepkens)

Er bestaat een pijnlijke ‘traditie’ in Rotterdam.
De stad solt graag met haar beelden. Die moeten om de zoveel tijd ‘nodig’ verplaatst….
Zo werd in het kader van Rotterdam Culturele hoofdstad in 2001 een aantal beelden vanuit elders in de stad op een rijtje gezet langs de Westersingel.

Prachtig natuurlijk. Maar op de plaats waar ze verdwenen, lieten ze een leegte achter. En die werd niet gevuld.
Heel dat Culturele Hoofdstad-project heeft niet één nieuw beeldhouwwerk op geleverd. Wat helaas veelzeggend is voor het Beeldenbeleid van de stad Rotterdam.

Zadkine’s ‘Verwoeste stad’
Maar het liefst toch wordt er gesold met het voornaamste beeld van Rotterdam, Zadkine’s beeld ‘de Verwoeste Stad’.
Hoogst populair is ‘het beeld een hart geven’. Vooral onder de beeldend kunstenaars van Rotterdam is dat een geliefde tak van sport. Dillen, Frits Jansen, de leerlingen van de Kunst Academie, Gijz de la Riviere. De lijst is niet uitputtend.

‘De verwoeste stad’ van Zadkine. Foto: Rinus Vuik

En natuurlijk verplaatsen! Daartoe zijn in de loop van de tijd legio voorstellen gedaan.
De laatste keer dat de gemeenteraad daarover heeft gedebatteerd was n.a.v. het burgerinitiatief ‘van Wingerden’. Van Wingerden wilde het beeld midden op het plein Binnenrotte zetten. De gemeenteraad wilde er niet aan.
En ja hoor…, inmiddels is het weer eens zover. Ditmaal is er een initiatief om het Zadkine-beeld te plaatsen op het plein voor het nieuwe Centraal Station.
Nu moet men aan de initiatiefnemers toegeven, dat de huidige plek niet helemaal ideaal is.
De ruimte rondom ‘Jan Gat ‘ alias ‘Zatkini’ doet benauwder aan dan voorheen. Dat komt door de hoogbouw, die er in de loop van tijd om heen ontstaan is
En dan is er nog de drukke verkeersweg de Blaak.

Geen verbetering
Maar…. plaatsing op het CS-plein is beslist geen verbetering. Hoe komt men er op? Daar ‘verzuipt’ het beeld in de ruimte.
Bovendien zal het beeld daar staan ‘van elke context losgezongen’.
Want …waar het Zadkinebeeld nu staat, staat het niet zomaar! Daar stond immers voor de oorlog het gebouw van het warenhuis ‘de Bijenkorf.’ Blijkbaar schijnen weinigen nog te weten dat het beeld aan de stad geschonken is … door de Bijenkorf. In zekere zin ‘hoort’ het daar dus te staan.
Er is nog een andere verplichting ten aanzien van het beeld. Die met de maker, de beeldhouwer Ossip Zadkine. Die overeenkomst luidde, dat op de achtergrond van het beeld het water, de levensader van de havenstad Rotterdam, altijd zichtbaar zou zijn. Daarvan is op het CS-plein natuurlijk geen sprake.

Seated Woman van Willem de Kooning (in de volksmond ‘De drol’).

Tenslotte nog dit. De havenstad Rotterdam kent twee beschermgoden.
Hun beelden staan prominent in de binnentuin van het Stadhuis aan de Coolsingel. Aan de ene kant staat daar Poseidoon - Neptunus, de God van de Zeevaart en aan de andere kant Hermes-Mercurius, de God van de Handel.
En… waar staat nu ‘mirabile dictu’ (wonderlijk genoeg red.) het voornaamste beeld van Rotterdam?
Tussen het Maritiem Museum ( Het Huis van Poseidoon- Neptunus ) en het gebouw van de Kamer van Koophandel ( Het Huis van Hermes- Mercurius )…! Noem dat maar toeval!

Nieuw beeld
Kortom laten we ons maar gewoon houden aan het besluit van de gemeente dat op het CS plein een ‘nieuw’ beeld dient te komen ‘van monumentale allure’.
Ik doe bij deze een voorstel.
Recent is een stukje schedel aangetroffen op de Tweede Maasvlakte van een mens, die daar in 9600 v. Chr. blijkt te hebben rondgelopen. Op Rotterdams grondgebied dus.
Die mens kan men dus met recht noemen …de Eerste Rotterdammer.
Wat ligt er dus meer voor de hand dan om die Eerste Rotterdammer te vereren met een beeld op het CS plein?
Dat kan heel goed door een…’ procedé van vergroting’.
Dat procedé is namelijk al eens eerder succesvol toegepast in Rotterdam.
En wel wat betreft het beeld ‘Seated Woman’ van Willem de Kooning nabij de Hofpleinfontein.
Dat beeld heeft een gedenkwaardige voorgeschiedenis.
Op een gegeven moment kwam men op het Stadhuis er achter dat de beroemde Amerikaanse abstract-expressionistische schilder Willem de Kooning stamde uit … Delfshaven. Een Rotterdammer dus. (Hier vergist Kneepkens zich. Willem de Kooning komt uit Noord, Kees van Dongen komt uit Delfshaven. Red.).

De ‘Eerste Rotterdammer’ het kleine donkere stukje bot. Foto: Rinus Vuik

Vriendenprijs
De toenmalige kunstambtenaar werd naar Amerika gestuurd om Willem de Kooning te overreden tegen een vriendenprijsje een schilderij van hem aan Rotterdam af te staan.
Maar Willem de Kooning bleek daartoe niet bereid. Hij was de miskenning die hem als kunstschilder in Rotterdam ten deel was gevallen en die hem had doen emigreren, allerminst vergeten. Nee, Rotterdam diende het volle pond te betalen voor zijn schilderijen net als ieder andere koper. Het budget, dat de kunstambtenaar was toebedeeld, bleek daartoe echter in de verste verte niet toereikend.
Maar, zei Willem, ik wil niet haatdragend zijn. Tussen het schilderen door, ontspan ik mij weleens door wat te kleien. Daar ontstaat nu en dan best een interessant beeld uit. Zal ik eens wat voor jullie boetseren? Dat kost minder.
Willem pakte een sigarendoosje en fröbelde daar, voor de verbaasde ogen van de kunstambtenaar, wat op met boetseerklei.
Het resultaat overhandigde hij aan de Kunstambtenaar met de historische woorden: ,,Als je dit nu tig keer vergroot, dan heeft Rotterdam een Willem de Kooning!’’
En aldus geschiedde.

Sindsdien staat ‘Seated woman’ bij ons in Rotterdam. In de volksmond heet het beeld ‘De drol’…
Wel, laten we het stukje schedel van de Eerste Rotterdammer ook tig keer vergroten!
Dan ontstaat er een indrukwekkend abstract-monumentaal beeld!
En iedere reiziger die Rotterdam bezoekt, zal zich vervolgens hier zeer welkom voelen, want hij wordt bij het uitgaan van het Centraal Station begroet door niemand minder dan… de Eerste Rotterdammer!
 

 

Deel dit bericht met je vrienden!

De toekomst is vandaag, de geschiedenis wordt morgen geschreven