maandag 23 november 2020

webZine over stad, cultuur
en wereld

Wekeromse Zand. Foto: Rasbak cco

Natuurgebieden groeien steeds meer dicht

12 november 2020 (door de redactie)

Landschappen die van oudsher grotendeels open zijn. zoals heide, halfnatuurlijk grasland en open duin, zijn de afgelopen 20 jaar steeds meer met bomen en struiken bedekt. Dit blijkt uit nieuwe analyses van gegevens uit het Landelijk Meetnet Flora, uitgevoerd door het CBS. De resultaten zijn gepubliceerd op het Compendium voor de Leefomgeving.

Heide, halfnatuurlijk grasland en open duin zijn begroeiingstypen die grotendeels in natuurgebieden liggen. Van nature gaan deze over in bos doordat er bomen en struiken verschijnen. Terreinbeheerders gaan dat tegen om de verscheidenheid aan landschappen en soorten in stand te houden. Dat kan door regelmatig te maaien, grazers (vee) in te zetten, of de jonge bomen en struiken te verwijderen. In Natura 2000-gebieden, een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden, is dat extra belangrijk omdat die aan Europese eisen moeten voldoen.

Sinds 1999 is de verbossing en verstruiking van open begroeiingstypen in Natura 2000-gebieden toegenomen. In de jaren 1999-2003 was 7 procent van de heide, halfnatuurlijk grasland en open duin in Natura 2000-gebieden bedekt met boom- en struiksoorten. In de jaren 2016-2019 is dit opgelopen tot bijna 12 procent.

Toename bomen en struiken in grasland en duinen

De bedekking met bomen en struiken in Natura 2000-gebieden nam het sterkst toe in halfnatuurlijk grasland. In de periode 1999-2003 was de bedekking nog 2,6 procent, in 2016-2019 was deze met 7,2 procent bijna drie keer zo hoog. Open duinen kennen met 15 procent de hoogste mate van verbossing en verstruiking. Dit was 20 jaar eerder nog 10 procent. Voor heide is de oppervlakte bomen en struiken in deze periode toegenomen van ongeveer 7 procent tot 10 procent.

Een van de expansieve boomsoorten is de Amerikaanse vogelkers Afb.cc 

Toenemende soorten bomen en struiken

Op de heide nemen in de periode 1999–2019 vooral de grove den, zachte berk, ruwe berk en Amerikaanse vogelkers toe. De overheersende soorten bomen en struiken in halfnatuurlijk grasland zijn onder meer de gewone braam, zomereik, eenstijlige meidoorn, ruwe berk en Amerikaanse vogelkers. Deze soorten breiden zich allemaal uit.
In open duin is de bedekking door houtige vegetatie het hoogst van de duindoorn, gewone braam, wilde liguster, Amerikaanse vogelkers, zachte berk en zomereik. Al deze soorten zijn de laatste 20 jaar in opmars.

Successie, beheer en stikstof

Bomen en struiken winnen in open natuurgebieden terrein vanwege natuurlijke processen van vegetatieverandering (successie), veranderingen in het beheer en de neerslag van stikstof. Het dichtgroeien van open natuurgebieden is dus een natuurlijk proces, maar een hoog stikstofniveau versnelt dit proces [1] [2]. Terreinbeheer moet dan extra intensief plaatsvinden om het dichtgroeien tegen te gaan.
De stikstofdepositie daalt sinds 2005 niet meer (na eerdere afname in 1994-2005) en ligt nog steeds boven de zogenaamde kritische depositiewaarde, ook in Natura 2000-gebieden. Alle genomen beheersmaatregelen zijn tot nu toe onvoldoende om het verder dichtgroeien van open natuurgebieden te voorkomen. Op veel plaatsen heeft begrazing met paarden en runderen de plaats ingenomen van maaien. Deze grote grazers zijn vaak niet in staat om de vegetatie op het hele terrein kort te houden, waardoor een deel in bos en struiken kan veranderen.

Zie ook:

Lees meer over:

Natuur landschap
Deel dit bericht met je vrienden!