donderdag 2 april 2020

webZine over stad, cultuur
en wereld

Naamloos beeld voor ‘naamloze doden’

19 juli 2011 (door de Redactie)

(Door Jim Postma)

ROTTERDAM – Op de Zuiderbegraafplaats is afgelopen week een monument onthuld ter ere van de zogenaamde ‘naamloze doden’ diedaar sinds vorig jaar zijn herbegraven.


Het gaat om de lichamen van mensen, vaak aangespoeld vanuit zee, waarvan tot op heden de identiteit niet is vastgesteld. Via het Centrum Beeldende Kunst (CBK Rotterdam) is hiervoor een beeld geschonken met het frappante detail dat het is gemaakt door een eveneens tot nu toe ‘onbekende kunstenaar’.


Het waren de loco-burgemeester van Rotterdam, wethouder Alexandra van Huffelen en de burgemeester van Vlissingen René Roep, die het beeldje van een naakt jongetje en een herinneringsplaquette op de begraafplaats onthulden. De meeste ‘naamloze doden’ zijn gevonden in de afgelopen twintig jaar in de wateren van deze Zeeuwse havenplaats. Via het Nederlands Forensich Instituut (NFI) en politiedeskundigen van het ‘Team Cold Cases’ wordt via de allerlaatste DNA-technieken geprobeerd de identiteiten van de slachtoffers te achterhalen.

Het was Frank Kenselaar, hoofd Begraafplaatsen en Crematorium Rotterdam, die tijdens de plechtigheid zei: ,,Wie ben je en waar kom je vandaan? We hebben wel je DNA, maar niet je naam. Welkom op onze Zuiderbegraafplaats. Wij hopen dat je ooit weer een naam zal krijgen.’’
Zeventien overledenen zijn nu bijgezet in het voor dat doel ingerichte vak 6, genaamd ´Nomen Nescio´ (naam onbekend). In dit vak is in totaal plaats voor 100 naamlozen. Inmiddels is de identiteit van twee herbegraven onbekenden achterhaald, zodat ze voor de nabestaanden weer een gezicht hebben gekregen.


Op zoek

Siebe Thissen van het Centrum Beeldende Kunst vertelde dat het beeldje van het naakte jongetje werd gevonden in het depot van het CBK aan de Nieuwe Binnenweg. Thissen: ,,In de tijd van de bezuinigingen in de kunstsector kwam het ons goed uit een buitenbeeld te schenken dat reeds was gemaakt. Het beeld stamt uit de vijftiger jaren en de naam van de kunstenaar was bij ons niet bekend. Wij vonden het daarom een goed idee het te plaatsen bij de onbekende doden, zonder het een naam te geven. Voorlopig althans, want wij gaan zeker op zoek om de naam van deze kunstenaar te achterhalen.’’

Loco-burgemeester Alexandra van Huffelen van Rotterdam zei tijdens de onthulling onder meer: ,,Het is heel triest om begraven te worden zonder afscheid te kunnen nemen van familie of vrienden. Vandaar dat wij van harte dit initiatief ondersteunen om alles in het werk te stellen hun identiteiten te achterhalen.’’

Jana Beranová, die vorig jaar maart als stadsdichter van Rotterdam een gedicht schreef voor de allereerste herbegrafenis van een naamloze overledene, droeg nogmaals haar gedicht voor:


Tulpen op het graf


Er zijn muren waarop namen staan in dichte

Rotten zoals tulpen op bloembollenakkers.

Je doet een stap achteruit en


naam valt samen met naam, tulp met tulp. Je

raakt ze niet meer kwijt al heb je ze niet gekend.

Maar wat met naamlozen


die in ijsbrekende eenzaamheid vertrokken?

Gebroken spijlen in een gammel hek.

Je begraaft ze, legt tulpen


op het graf en vraagt je hooguit af waar en hoe

ver. Begraafplaatsen zijn laatste verzamelplekken.

Tulpen, rozen, chrysanten en al


naar gelang het seizoen. Dennentakken in de winter.

Tulpenbollen bloeien pas na een nachtje vorst.

Diep in de grond gelden andere wetten.


Je probeert te raden waar hij of zij van hield. Door

wie gemist en met welke blik. En door wie vergeten.

De aarde zegt het niet.

Deel dit bericht met je vrienden!

De toekomst is vandaag, de geschiedenis wordt morgen geschreven

Vandaag&Morgen is een uitgave van Stichting Third Road. Steun onze verslaggeving op NL55 INGB 0009 2593 29 t.n.v. Stichting Third Road