zaterdag 8 mei 2021

webZine over stad, cultuur
en wereld

Eindjes aan elkaar knopen in steden

6 december 2013 (Hans Roodenburg)

De stad Rotterdam heeft samen met de drie andere grootste steden van ons land een kwart van het aantal armoedige huishoudens in ons land. Eén op de zeven huishoudens in Rotterdam heeft een (te) laag inkomen. In de stad zijn ook de meest arme postcodegebieden: negen van de twintig locaties van Nederland liggen in de Maasstad.


Het is ook maar hoe je het bekijkt. Het ‘Armoedesignalement 2013’ van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en van het Sociaal Cultureel Planbureau geeft een duidelijk beeld over de omvang, ontwikkeling en karakteristieken in ons land op basis van het jaar 2012. Echter de armoede van nú is onvergelijkbaar met die uit de jaren ’50 die veel ouderen als kind in de regio Rotterdam hebben meegemaakt.

Het ‘Armoedesignalement 2013’ van het CBS geeft een duidelijk beeld over de omvang van de armoede.

Armoededefinitie
Op het gevaar af te relativeren is de definitie van armoede op twee manieren uitgelegd. Het CBS gaat uit van de ‘lage-inkomensgrens’ (netto 990 euro per maand voor een alleenstaande en maar liefst 1850 per maand voor een paar met twee kinderen) en beschrijft de kans op armoede onder huishoudens. Het SCP houdt het ‘niet-veel-maar-toereikend-criterium’ aan. Dat normbedrag (netto 1040 euro per maand voor een alleenstaande en 1920 euro voor een paar met twee kinderen gaat uit van de minimaal vereiste uitgaven per individu voor voedsel, kleding, wonen en sociale participatie. Het laatste is natuurlijk een wijd begrip.

Beleving
Het gaat er uiteraard om hoe mensen (en huishoudens) armoede beleven. De een leeft er stil mee binnen de armoedegrenzen en draait ieder dubbeltje om en zal zich geen uitwassen permitteren. De ander (in Rotterdam naar schatting de helft van de armen) steekt zich in de schulden om zich ook wat luxe te permitteren met als gevolg dat hij of zij nog méér toekomstige armoede kent.
Met andere woorden: goede cijfers van CBS en CPB, maar de vraag is belangrijker hoe men er individueel mee omgaat en wat de oorzaken zijn. Daarover kan overigens heel weinig onderzoek opheldering verschaffen omdat dit nogal diffuus is.
Dat Rotterdam (en ook Schiedam) er uit springt is niet zo verwonderlijk. In de armste postcodegebieden van de stad wonen heel veel mensen van buitenlandse of Antilliaanse afkomst die weinig opleiding hebben genoten, van wie (vaak) de echtgenote nooit een baan heeft gehad (eigenlijk niet wil!), alleenstaand zijn en die het – met alle respect – hier veelal beter hebben dan in hun land van herkomst.

In 2012 nam het armoedepercentage onder eenoudergezinnen flink toe.

Eenoudergezin
De kans op armoede is volgens de studie het hoogst bij eenoudergezinnen, alleenstaanden tot 65 jaar, niet-westerse huishoudens en (uiteraard) bijstandontvangers. In 2012 nam het armoedepercentage bij deze groepen flink toe. Opvallend is dat de betalingsachterstanden in 2012 zijn teruggelopen (naar 15 procent van huishoudens met een laag inkomen). In de economische crisis tussen 2008 en 2011 liep dat op van 11 naar 20 procent.
De betalingsachterstanden deden zich voor bij gas, elektriciteit, water, huur en hypotheeklasten. Daaraan voegen wij nog toe de zorgpremie, waarvan de betalingen een steeds groter probleem opleveren voor de ziektekostenverzekeraars.
De ramingen voor armoede zullen volgens de criteria van CBS en CPB dit jaar (2013) nog oplopen. In 2014 lopen de prognoses uiteen van een lichte toename tot afname. Goochelen met cijfers en enquêtes, noemen we dit.

Kinderarmoede
Een andere uitkomst is wel bijzonder: sinds 2007 is de armoede onder kinderen sterk toegenomen. Er zijn sinds dat jaar in heel Nederland 100.000 arme kinderen tussen 0 en 17 jaar bijgekomen. Het rapport geeft niet aan waarom dit komt. Geven ouders niet meer de hoogste prioriteit aan het welzijn van hun kinderen, zoals ouders in de jaren ’50 ondanks alle ellende wel deden? Vinden zij het geheel van hun huishouden belangrijker dan het kinderbelang? Laten ze iedereen in het gezin even veel bloeden?

Sinds 2007 is de armoede onder kinderen sterk toegenomen. Er zijn sinds dat jaar in heel Nederland 100.000 arme kinderen tussen 0 en 17 jaar bijgekomen.

Een grote vraag blijft ook onbeantwoord. Hoe komen mensen, los van de economische situatie, uit hun armoede? Als we ons tot Rotterdam beperken zien wij de duidelijke ontwikkeling bij jongeren dat (bij-)scholing helpt. Zodra jongeren een baan vinden, al is het maar tegen minimumjeugdloon als winkelbediende, dan helpt dat niet alleen henzelf uit de grootste armoe, maar vaak ook hun hele gezin.

Luxe
We blijven met het onbehaaglijke gevoel zitten dat een onbekend deel van de mensen, dat in de media wordt geportretteerd vanwege hun armoede, meent recht te hebben op vakanties als andere ‘luxe paarden’, juwelen, en/of roken. Het toppunt maakten we in een van de tv-programma’s mee dat een mevrouw vertelde dat haar gezin armoedig was geworden omdat er financieel geen tweede auto meer mogelijk was.
We hopen maar dat dit een grote uitzondering is en weten al sinds de Tweede Wereldoorlog dat armoedige mensen in het algemeen altijd de eindjes aan elkaar moeten knopen. Nog meer dan vroeger is opleiding het sleutelwoord om uit uitzichtloze situaties te komen.

Deel dit bericht met je vrienden!