woensdag 5 augustus 2020

webZine over stad, cultuur
en wereld

Contactvel Ed van der Elsken uitsnede Foto courtesy Rijksmuseum

Ed van der Elsken: Eigenzinnige, rauwe stijl van fotograferen

11 juli 2020 (door de redactie)

Ed van der Elsken (1925-1990) fotografeerde in Nederland, Parijs, Zuid-Afrika, Sierra Leone, Japan, Hong Kong, Mexico, de Verenigde Staten en Indonesië, kortom over de hele wereld. Hij was een mensenfotograaf pur sang: heel direct en ontwapenend in zijn benadering. Zijn oeuvre is buitengewoon veelzijdig en ongelooflijk rijk. In zijn directe benadering wist hij de mens in zijn essentie te treffen. Met zijn eigenzinnige, rauwe stijl van fotograferen liet Van der Elsken zien dat fotografie veel meer is dan zomaar een plaatje: zijn foto’s zijn de uiting van een persoonlijke visie. Van der Elsken wordt internationaal erkend als een van de pioniers van de subjectieve weergave, van hoe een fotograaf de mens en de wereld beziet en in beeld brengt.

Ed van der Elsken, Courtesy Rijksmuseum. Uit het fotoboek 'Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés’, van vóór 1956. 

Dit najaar organiseert het Rijksmuseum in samenwerking met het Nederlands Fotomuseum een eerste tentoonstelling waarbij de focus ligt op de werkwijze van Van der Elsken. De hand van de fotograaf wordt zichtbaar gemaakt met de ontwerpen voor twee fotoboeken, proefdrukken, omslagontwerpen, beschreven en betekende foto's, en contactvellen. Dit is nu bij uitstek mogelijk dankzij de verwerving van de gehele nalatenschap.

Anneke Hilhorst, weduwe van Ed van der Elsken: Het bezit van Eds werk heb ik altijd ervaren als een grote verantwoordelijkheid. Ik heb het nooit beschouwd als ‘alleen van mij’ maar vooral als erfgoed binnen ‘de fotografische en beeldende kunsthistorie’ van Nederland. Ik heb afstand gedaan in het volste vertrouwen dat het werk van Ed van der Elsken in het Rijksmuseum en het Nederlands Fotomuseum gekoesterd en verzorgd zal worden. Zeer deskundige mensen zullen het nu verder begeleiden naar een mooie lange toekomst. Dat kan me alleen nog maar dankbaar stemmen.

Taco Dibbits, hoofddirecteur Rijksmuseum: Ed van der Elsken maakte het alledaagse bijzonder. Hij geeft ons een intieme blik op de veranderingen die in de tweede helft van de twintigste eeuw plaatsvonden, veranderingen die nu nog steeds actueel zijn. Dat maakt hem een van de grote meesters van de twintigste eeuw. Het is een grote eer dat Anneke Hilhorst ons zijn nalatenschap toevertrouwt. Samen met het Nederlands Fotomuseum gaan we ervoor zorgen dat het werk van Van der Elsken nu, en voor de toekomst, voor iedereen toegankelijk wordt.

Birgit Donker, directeur Nederlands Fotomuseum: De foto’s en contactafdrukken van Ed van der Elsken zijn een bijzondere aanvulling op onze prachtige collectie. We bewaren al het complete negatieven- en dia-archief van Van der Elsken. Tot nu toe bezaten we slechts een beperkte collectie afdrukken rond twee thema's. Met deze gezamenlijke verwerving ontvangt het Nederlands Fotomuseum vroeg werk van deze belangrijke fotograaf, die in ons DNA zit.

Verrassingen

De nalatenschap bevat vele verrassingen: meer dan 2.000 vintage prints, verschillende afdrukken van een en hetzelfde negatief, coverontwerpen, ontwerpen voor fotoboeken (‘dummies’) - waaronder een van Van der Elskens meesterwerk Sweet Life (1966) - en contactvellen. Het is een samengesteld geheel, een bron voor verder wetenschappelijk onderzoek. Contactafdrukken geven een beeld van het complete oeuvre van de maker, de reeksen, de volgorde van opnamen en bevatten vaak beschrijvingen en markeringen. Hij gaf daarmee aan wat hij echt belangrijk vond. Hierdoor vormen de contactvellen een onmisbare schakel tussen de negatieven en zijn afdrukken. Ook is Van der Elskens voorliefde voor het experimenteren met vormgeving terug te zien, vooral in zijn dummy’s. Hij deed zélf de vormgeving van zijn ‘magnum opus‘ Sweet Life en experimenteerde daarbij met volgorde, grootte, combinaties van foto’s en afdruktechnieken. Deze dummy van Sweet Life zal daarom een prominente rol krijgen in de tentoonstelling dit najaar.

Ed van der Elsken Contactvel Saint-Germain-des-Prés, Parijs, 1950-1954.

De collectie is voor een groot deel geschonken door Anneke Hilhorst en deels aangekocht dankzij het Mondriaan Fonds, de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Themafonds Fotografie en Video en haar Dura Kunstfonds), deelnemers van de BankGiro Loterij, Paul Huf Fonds/Rijksmuseum Fonds en het Marque Joosten en Eduard Planting Fonds/Rijksmuseum Fonds. De verwerving heeft mede kunnen plaatsvinden dankzij bemiddeling van Annet Gelink Gallery Amsterdam.

Foto Ed van der Elsken

Zie ook:

Lees meer over:

Fotografie museum
Deel dit bericht met je vrienden!

De toekomst is vandaag, de geschiedenis wordt morgen geschreven