Zweden lijkt nipt op een centrumlinkse coalitie af te stevenen
(Update 14 dec. 14.00. Eerste publicatie 13 sept. 13.00)
Zondag 13 september, stemde Zweden voor een nieuw parlement en in het voetspoor daarvan een nieuwe regering. Op 14 september ron 13.00 uur, zijn 96% van de stemmen geteld. Er tekent zich een nipte overwinning voor de leider van de Sociaal Democraten Magdalena Andersson af. Als de zetels op basis van de huidige uitslag verdeeld zouden worden, zou een door haar geleide coalitie een kleine meerderheid van drie zetels in de Zweedse Rijksdag krijgen.
Pas komende woensdag is er zekerheid. Dan worden de stemmen in absentia en de in het buitenland uitgebrachte stemmen, in totaal 200.000 geteld. Om dat het huidige verschil tussen de beoogde centrumlinkse coalitie en een mogelijk rechtse coalitie nu ongeveer 28.000 stemmen is, kan de Zweedse kiescommissie pas woensdag de definitieve uitslag vaststellen. Dan pas wordt duidelijk of Zweden - en de EU - opgelucht kunnen ademhalen omdat extreemrechts waarschijnlijk niet in de regering komt. Dan pas wordt dus duidelijk of de radicaal-rechtse Zweden Democraten al dan niet in een nieuwe Zweedse regering zullen komen.
(Erratum: eerder kopten we 'Blijft Zweden centrumlinks of komt extreemrechts in de regering?' Zweden heeft momenteel niet een centrumlinkse maar een centrum rechtse regering. De kop moest dus zijn '' Wordt Zweden centrumlinks of komt extreemrechts in de regering?') |
Een politiek mijnenveld
Circa acht miljoen kiesgerechtigde Zweden bepaalden zondag de zetelverdeling voor de 349 leden van de Rijksdag. De opkomst was hoog met meer dan 80% van de kiezers die kwamen opdagen. Het bleef een nek-aan-nekrace tussen de centrumlinkse oppositie onder leiding van Magdalena Andersson en het rechtse blok van premier Ulf Kristersson. De zetelverdeling op basis van de uitgebrachte stemmen op maandag zou 176 - 173 zijn. Woensdag volgt de definitieve uitslag.
Bij de verkiezingen stonden migratie, buitenlandpolitiek én de positie van de extreemrechtse Zweden Democraten (SD) centraal. De partij levert momenteel weliswaar geen ministers, maar vormt wel de cruciale steunpijler van de huidige regering.
Regionale grootmacht met een schaduwzijde
NATO- en EU-lid Zweden – waar Nederland onder meer verkenningsvliegtuigen van koopt – is qua inwoners relatief klein, maar historisch altijd een regionale grootmacht geweest. Van expansie rond de Zwarte Zee tot de Napoleontische tijd, en later als culturele pionier met filmmakers als Victor Sjöström en Ingmar Bergman.
Die geschiedenis heeft echter ook schaduwkanten. In de jaren dertig waren extreemrechtse en pro-nazistische opvattingen niet zeldzaam in Zweden; de vader en broer van Ingmar Bergman waren daar bekende voorbeelden van. Hoewel het land tijdens de Tweede Wereldoorlog neutraal bleef, fungeerde het wel als hoofdleverancier van hoogwaardig ijzererts voor de Duitse oorlogsindustrie. De huidige opkomst van extreemrechts raakt daardoor behalve aan actuele thema's zoals migratie en terughoudendheid tegenover de EU, aan een donkere en gevoelige kant van de Zweedse geschiedenis.
.gif)
