Einde Ongehoord Nederland (ON) als publieke omroep is bijna een feit. Hitler-uitzending was de druppel
[gepubliceerd op 8 en 9 (update) september] Minister Letschert startte dinsdag de procedure om de erkenning van Ongehoord Nederland (ON!) in trekken. Dat heeft zij zojuist aan ON! zelf en aan de Tweede Kamer aangekondigd.
Minister Letschert: “Er zijn duidelijke regels voor omroepen die met belastinggeld programma’s willen maken. En als je die steeds niet nakomt, dan houdt het een keer op. Het is geen makkelijk besluit, maar ik kan niet anders dan concluderen dat Ongehoord Nederland zich niet meer houdt aan de wettelijke regels voor de publieke omroep. Daarom start ik vandaag de procedure om hun erkenning in te trekken. Mijn besluit gaat over een organisatie die niet functioneert, dat staat los van het geluid of de mensen die die organisatie vertegenwoordigt.”
Omroepinstanties wezen minister op talloze overtredingen
Het Commissariaat voor de Media heeft eerder een brief met feiten en overwegingen gestuurd aan minister Letschert van OCW. Op grond daarvan kan de minister gebruikmaken van haar bevoegdheid om de voorlopige erkenning van omroepvereniging Ongehoord Nederland in te trekken.
Ook andere omroepen hebben genoeg van ON zo blijkt uit brieven* van de NPO en de omroepen aan de minister. Een citaat: ' Alles bij elkaar genomen en in samenhang bezien, ziet de NPO zich genoodzaakt om dit verzoek in te dienen in het belang van een doelmatige samenwerking binnen het huidige en toekomstige publieke bestel. Om deze redenen verzoekt de NPO u de voorlopige erkenning van ON! in te trekken op grond van artikel 2.33, vierde lid, aanhef en onder b, Mw. De NPO is graag bereid dit verzoek nader toe te lichten.' |
Hitler-uitzending was de druppel
De directe aanleiding hiervoor is de maatschappelijke verontwaardiging die is ontstaan door de recente uitzending van ON!, waarin een fragment van een toespraak van Hitler is getoond. Deze uitzending past in een patroon van het niet waarborgen van journalistieke kwaliteitseisen door ON!, wat eerder al leidde tot een informele maatregel van het Commissariaat in de vorm van een waarschuwing. Vanuit onze rol als toezichthouder is onderzoek gedaan naar mogelijke overtredingen bij deze uitzending. Inmiddels is het onderzoeksrapport hierover overgedragen aan de afdeling die verantwoordelijk is voor het voorbereiden van maatregelen.
Wat het Commissariaat betreft is de voornoemde uitzending het kantelpunt. Ze zegt geen vertrouwen meer in hebben dat ON! in staat is om de bedrijfsvoering op orde te krijgen en duurzaam aan de publieke mediaopdracht te voldoen.
Toelating tot het bestel (juli 2021): Ondanks negatieve adviezen van de NPO en de Raad voor Cultuur, besloot minister Slob in juli 2021 om Ongehoord Nederland (samen met Omroep ZWART) per 1 januari 2022 een voorlopige erkenning als aspirant-omroep te geven. Slob stelde dat de wet hem weinig ruimte liet om de omroep te weigeren omdat ze aan de wettelijke ledeneis voldeden. Wel benadrukte hij dat ON! zich moest houden aan de journalistieke code en dezelfde kwaliteitsnormen als andere publieke omroepen. |
Onder verscherpt toezicht
ON! staat al langere tijd onder verscherpt toezicht van het Commissariaat, omdat wij op verschillende terreinen zorgen hebben over de naleving van de regels door ON!. Daarbij gaat het om de governance van de organisatie, het financieel beheer én het waarborgen van de journalistieke kwaliteit. Het Commissariaat constateert dat ON! de afgelopen jaren meerdere wettelijke normen heeft overtreden. Hierdoor is een beeld ontstaan van structurele tekortkomingen bij een organisatie die met publiek geld opereert. Dit vormt een risico voor het vertrouwen van het publiek in het goed functioneren van de publieke omroep.
Twee formele maatregelen
In september 2025 heeft het Commissariaat aan ON! een bestuurlijke boeteopgelegd voor twee overtredingen van de Mediawet. Ten eerste stelde het Commissariaat vast dat bij ON! in twee gevallen (de schijn van) belangenverstrengeling is ontstaan. Ten tweede constateerde het Commissariaat dat ON! haar eigen redactiestatuut niet heeft nageleefd.
Ook in september 2025 heeft het Commissariaat aan ON! een last onder dwangsom opgelegd. Dit gebeurde omdat ON!, ondanks herhaald uitstel, opgevraagde informatie om de rechtmatigheid van bestedingen te kunnen vaststellen niet volledig had verstrekt.
Daarnaast was sprake van een groot aantal andere toezichtinterventies. Zo volgde in januari 2026 een invorderingsbesluit voor juridische kosten. ON! had advocaatkosten betaald in een niet-werkgerelateerde gerechtelijke procedure van een medewerker. Het Commissariaat stelde vast dat dit onrechtmatig is geweest.
De wet biedt de minister twee grondslagen om de voorlopige erkenning van ON! te heroverwegen. De eerste is dat een voorlopige erkenning kan worden ingetrokken op basis van minimaal twee formele maatregelen van het Commissariaat binnen één jaar. Sinds september 2025 zijn twee formele maatregelen aan ON! opgelegd. De tweede is dat een voorlopige erkenning moet worden ingetrokken wanneer een instelling niet meer voldoet aan de eisen van goede inrichting, sturing en beheersing van de bedrijfsprocessen. Het Commissariaat oordeelt dat hiervan sprake is bij ON!
Mocht de minister de vergunning intrekken, dan is de kans groot dat ON! dit besluit via de rechter zal aanvechten. Dit kan leiden tot een juridische nasleep waarin de omroep mogelijk via voorlopige voorzieningen probeert te blijven uitzenden |
Sancties van de toezichthouder
Mediaminister Letschert gaf eerder aan dat zij de vergunning van een omroep pas kan intrekken als er minimaal twee officiële sancties van de toezichthouder liggen. Het Commissariaat voor de Media heeft nu officieel bevestigd dat deze sancties er liggen, (onder andere wegens eerdere boetes, het schenden van het redactiestatuut en een dwangsom). Daarmee heeft de minister nu de juridische basis in handen om de erkenning daadwerkelijk in te trekken. Vandaag is dus de procedure in werking gezet.
Mediawet beschermt tegen ingrijpen overheid
De mediawet in Nederland is zeer streng als het gaat om het beschermen van media tegen ingrijpen vanuit de overheid. De overheid mag zich niet bemoeien met de inhoud van de journalistiek. De wet schrijft heel precies wanneer de minister wel over kan of zelfs moet gaan tot ingrijpen. In dit geval is dat om drie redenen, die elk afzonderlijk reden zouden kunnen zijn om de erkenning in te trekken:
- Het Commissariaat voor de Media heeft als onafhankelijk toezichthouder op de omroepen geconcludeerd dat Ongehoord Nederland structureel in gebreke blijft in de naleving van wet- en regelgeving, de rechtmatige besteding van publiek geld en journalistieke kwaliteitsnormen. ON! voldoet niet meer aan de eisen van goede inrichting, sturing en beheersing van bedrijfsprocessen. Na een dergelijk zwaar oordeel moet de minister volgende de mediawet de erkenning van een omroep intrekken.
- De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) heeft de minister verzocht in te grijpen bij ON!, omdat ON! volgens hen onvoldoende uitvoering geeft aan de bereidheid tot samenwerking en dat dit gebrek aan samenwerking manifest en structureel is. Het structureel overtreden van de Journalistieke Code is daar onder andere aanleiding voor. Als de NPO vraagt om in te grijpen, heeft de minister volgens de mediawet de mogelijkheid om dat te doen.
- Het Commissariaat voor de Media heeft binnen één jaar twee sancties opgelegd. Het gaat om een boete voor belangenverstrengeling en het niet naleven van het redactiestatuut, en een last onder dwangsom, omdat ON! geen volledige informatie verstrekte over de financiële administratie. Twee van zulke sancties binnen één jaar betekent volgens de wet dat de minister over kan gaan tot intrekken van de omroeperkenning.
Voorgenomen besluit
Minister Letschert heeft eerder vandaag ON! zelf en de Tweede Kamer ingelicht over de gestarte procedure tot intrekking van de vergunning van ON.
De volgende stap is dat er binnenkort een schriftelijk voorgenomen besluit naar ON! gaat. Na hoor en wederhoor neemt de minister een definitief besluit. Als dit besluit er is, kan ON! in bezwaar of beroep gaan bij de rechter.
Meer info: brief van het Commissariaat aan de minister van OCW; * brief NPO aan de minister; brief omroepen aan de minister
.gif)
