Persconferentie Rob Jetten (+ video + ingekorte Q&A)
Persconferentie minister-president Rob Jetten na de ministerraad van 21 augustus 2026
JETTEN
Er zijn veel grote dossiers die vragen om investeringen en oplossingen zoals Nederland veiliger maken, de economie toekomstbestendig maken en veel meer woningen bouwen. Ga zo maar door.
Op al deze terreinen wil dit kabinet de stilstand doorbreken. En dat vraagt om scherpe keuzes die vorm moeten krijgen in onze plannen voor Prinsjesdag. Deze week en volgende week voer ik daarom, samen met de vicepremiers, gesprekken over met meerdere oppositiepartijen die constructief willen meedenken. En de minister van Financiën voert meerdere gesprekken met de financieel woordvoerders van die partijen. Het is aan ons om die puzzel te leggen. En om alle wensen en ideeën die er zijn samen te brengen met de stevige plannen die wij als kabinet hebben. Dat is geen gemakkelijke puzzel, maar we gaan door tot er een begroting ligt die Nederland echt vooruit helpt.
Vanochtend zijn we opgeschrikt door het bericht dat er een aardbeving heeft plaatsgevonden in de buurt van het Groningse Uithuizen. Het was weer een heftige beving met een kracht van 2,8. En daarmee ook weer meer angsten en zorgen voor veel bewoners in die omgeving. Het laat eens te meer zien dat met het stoppen van de gaswinning de problemen niet helemaal oplost. Dit vraagt daarom ook onze blijvende aandacht en dat hebben we in de ministerraad ook met elkaar bevestigd. Afgelopen maandag was ik nog in Zeerijp en Appingedam, waar ik met bewoners heb gesproken over wat de gevolgen van de bevingen met hen doen. En vooral ook: wat wij als overheid kunnen doen om hen beter te ondersteunen bij het herstel en het versterken van hun woningen. En veel gaat gelukkig goed, maar er zijn ook frustraties over de onnodige bureaucratie, eindeloos wachten en geldverspilling. Hun feedback over wat er beter en anders kan in de aanpak van en voor Groningen, heb ik meegenomen naar Den Haag. Zodat we die kunnen blijven verbeteren en Groninger ook beter en sneller kunnen helpen.
Ook blijven we natuurlijk bezig met de situatie buiten onze landsgrenzen. Aankomende maandag viert Oekraïne zijn onafhankelijkheidsdag. Zeker nu het land zich al ruim vier jaar verdedigt tegen de Russische agressie, is dit een dag met extra lading en betekenis. Het is ook een dag die ons als bondgenoten er aan herinnert dat we Oekraïne moeten blijven steunen in de strijd voor vrijheid en veiligheid. Maandag spreek ik daarom met bondgenoten uit de Coalition of the Willing. Onder andere over hoe we er zo snel mogelijk voor kunnen zorgen dat Oekraïne zich beter kan verdedigen tegen de voortdurende Russische aanvallen met ballistische raketten. En dat is hard nodig. Blijkt helaas uit de vele burgerdoden die nu bijna iedere vallen in Oekraïense steden en dorpen.
Prioriteit één is het versterken van de luchtverdediging in Oekraïne. Bijvoorbeeld via de Integrated Anti-Ballistic Missile Coalition die we vorige maand zijn gestart met een groep Europese bondgenoten en bedrijven. Daarin snijdt het mes aan twee kanten: want omgekeerd kunnen wij ook heel veel leren van de defensieve expertise en ervaring die Oekraïne de afgelopen jaren heeft opgedaan. Zo werken we nauw samen aan ons gezamenlijke doel: Europa veilig en vrij houden.
WESTER (RTL)
Jetten, als het gaat om de begroting, hoe is de voortgang met oppositiepartijen?
JETTEN
Er wordt hard gewerkt. Er zijn bijna dagelijks gesprekken met fractievoorzitters of met financieel woordvoerders. Daarmee wordt het totaalbeeld van wat ze te doen hebben redelijk duidelijk. Maar we hebben zeker de komende week ook nodig om tot een totale begroting te komen waar niet alleen maar wensen worden geadresseerd, maar we ook natuurlijk ervoor zorgen dat het financieel netjes gedekt is.
WESTER
Nu hoor ik hele positieve geluiden als het gaat om de mogelijkheid om eruit te komen met de oppositie, van minister Heinen. Maar als je luistert naar de mensen van PRO die bij de onderhandelingen betrokken zijn, die zijn een stuk pessimistischer. Hoe moeten we dat rijmen?
JETTEN
Het is ook niet zo dat we er al zijn. Er zijn echt duidelijk verschillen. Over plannen van het coalitieakkoord, waarvan in dit geval PRO zegt, die willen we echt afzwakken of helemaal van tafel. En aan de andere kant dan de vraag: als je dat doet, dan heeft dat financiële consequenties en hoe kan je die met elkaar dragen? Maar zoals de minister van Financiën vanochtend ook heeft aangegeven: wij zien als kabinet echt wel mogelijkheden om op al die verschillende punten, op koopkracht, op de sociale zekerheid, op investeren in de economie, om die op een goede manier bij elkaar te brengen.
WESTER
Nu kent deze begrotingsvoorbereiding, doordat we te maken hebben met het minderheidskabinet een wat bijzondere voorbereiding. Normaal gesproken is het zo dat, dat staat ook keurig netjes in de wet, dat het kabinet de begrotingsplannen voor het komend jaar uiterlijk de 3e dinsdag van september bekend maakt. Uiterlijk, mag eerder. Maar doordat u nu onderhandelt met oppositiepartijen, moet u een deel van die plannen al delen met die oppositiepartijen, anders kun je het er niet over hebben. Vindt u ook niet dat de rest van de oppositie, waar u niet mee spreekt, ook recht heeft op die informatie nu al?
JETTEN
Nou kijk, zodra wij als kabinet een besluit nemen over de begrotingsstukken, dan sturen we dat naar de Raad van State voor advies. Daarop zit een embargo tot aan de presentatie van de plannen tijdens Prinsjesdag en de troonreden van de Koning. Maar ik denk meer in algehele zin dat het ook goed is om ook met de Kamer en het kabinet gewoon van gedachte te wisselen over hoe doen we dit op een goede manier. Omdat ook in de afgelopen jaren, ook bij meerderheidskabinetten natuurlijk hebben gezien, dat er allerlei stukken ook op straat belanden en dat embargo eigenlijk steeds minder waarde heeft. En dat staat soms ook een goed politiek debat in de weg.
WESTER
Nee, maar in dit geval is het zo dat u gewoon een deel van die plannen, voornemens, al deelt met een deel van de oppositie. En niet met het andere deel. Die staan nu eigenlijk al op achterstand in de discussie. Zou het niet netjes zijn, staatsrechtelijk ook, om alles wat u met de oppositiepartijen waarmee u onderhandeld deelt, ook te delen met de rest van de oppositie?
JETTEN
We hebben ook voor de zomer alle partijen in de Kamer aangeboden dat bij ons de koffie klaar staat en we zeven dagen in de week bereid zijn om te praten over onze voornemens voor Prinsjesdag. En daar hebben ook een aantal partijen heel bewust van afgezien. Dus het zal hen denk ik niet verbazen dat andere oppositiepartijen, die die gesprekken wel voeren, dat we dan ook het inderdaad hebben over de voornemens die in die begroting staan.
WESTER
Maar als die andere oppositiepartijen die geen zin hebben in die kopjes koffie en die onderhandelingen zeggen: ‘we willen die stukken ook al graag hebben’. Krijgen ze die dan?
JETTEN
Er zijn op dit moment nog geen stukken, want er heeft in die zin nog geen besluitvorming in het kabinet plaatsgevonden. En voor uiteindelijk de Miljoenennota en het belastingplan geldt dat de gehele Tweede Kamer die op hetzelfde moment ontvangt, namelijk een aantal dagen voor Prinsjesdag.
WESTER
Ja, maar een deel bent u al aan het bespreken met oppositiepartijen. Dus dan moet je met elkaar informatie uitwisselen van dit zijn we van plan, dat ziet er zo uit, dat betekent dat dit, dat betekent dat, wat wil jij dan? Dan deel je toch al informatie?
JETTEN
Klopt, maar dat doen we uiteindelijk ook om voor het land een goede begroting met elkaar te maken. Ik denk dat dat voor iedereen echt de hoofdinzet is. Hoe zorgen we ervoor dat we voor de komende jaren weten hoe gaan we investeren in onze veiligheid en in onze welvaart? En ik denk dat het goed is om los daarvan, gewoon als Kamer en kabinet, van gedachten te wisselen, hoe ga je om met informatievoorziening in de aanloop naar Prinsjesdag.
WESTER
Kortom, kijk dat u alles met goede bedoelingen doet, daarop absoluut geen twijfel. U wilt wel een discussie de komende tijd gaan voeren over hoe u de voorbereiding van de begroting transparanter kunt maken en alles met iedereen op hetzelfde moment kan delen?
JETTEN
Ja, dat vond ik altijd al. Maar ik weet dat het ook breder in Den Haag leeft, omdat iedereen het ongemak voelt. Zeker op die vrijdag als stukken onder embargo worden verspreid. En sommige media daar vaak al eerder over kunnen publiceren dan anderen. Dus er is sowieso ruimte voor verbetering.
DE WINTHER
Meneer Jetten, u had het over de grote uitdagingen waar het kabinet voor staat en ik neem aan ook de ambitie die de regering heeft om het coalitieakkoord uit te voeren. Zijn er sinds het tot stand komen van het coalitieakkoord nieuwe financiële uitdagingen bijgekomen eigenlijk?
JETTEN
Er zijn altijd nieuwe financiële uitdagingen met mee- en zeker ook tegenvallers op verschillende begrotingen. Ik denk dat de belangrijkste impact van het afgelopen halfjaar is toch vooral de oorlog in het Midden-Oosten. De impact daarvan op energieprijzen en de doorwerking die dat heeft op economische groei, inflatie, noem het maar op. Je ziet onder andere in landen om ons heen dat ook de rentelasten voor leningen van overheden fors aan het oplopen zijn. Dat bevestigt voor ons nogmaals de noodzaak om ook wel een ordentelijke begroting bij de Kamer in te dienen om daarmee te voorkomen dat Nederland zich de komende jaren in de vingers snijdt.
DE WINTHER
Bent u in het kader van de zaken die u net noemt op zoek naar extra miljarden die u moet besparen?
JETTEN
Nou, er zijn vanuit de Kamer ook de afgelopen week ook in de openbaarheid natuurlijk een aantal duidelijke wensen geuit, zoals kunnen we nog wat extra's doen voor de koopkracht van Nederlanders volgend jaar? Zijn er een aantal voorgenomen hervormingen op sociale zekerheid die versoverd moeten worden of helemaal niet door mogen gaan? Ja, als je dat allemaal wil, telt dat wel op in de miljarden. En dat betekent dat als je daar uiteindelijk met elkaar uit wil komen, dat die rekening ook ergens betaald zal moeten worden.
DE WINTHER
Ik begrijp dus dat het voor het kabinet dus bespreekbaar is om de voorgenomen hervormingen van de sociale zekerheid niet door te voeren.
JETTEN
Nou, op een andere manier vorm te geven. Kijk, wij zijn nog steeds van overtuigd dat, en dat iedereen het systeem bij het UWV volledig vastloopt, dus dat de WIA in zijn huidige vorm onhoudbaar is. Dat het ook eigenlijk onmenselijk is dat mensen zo lang daar in onzekerheid zitten. Ook in gesprekken met vakbonden en werkgevers is eigenlijk iedereen het over eens. Je wil als er meer dan een miljoen Nederlanders langs de kant staan terwijl ze eigenlijk zouden kunnen werken, voor hun eigen zelfvertrouwen, maar ook omdat het goed is voor het land. Dan moeten we er ook voor zorgen dat we meer mensen aan het werk helpen. En als dat dan niet is op de manier die wij in het coalitieakkoord hadden voorgesteld, dan ga ik op een andere manier. Maar niets doen op het gebied van sociale zekerheid vinden wij echt onverantwoord.
DE WINTHER
Maar om hoeveel miljard gaat het dan eigenlijk?
JETTEN
Dat hangt echt af van de maatvoering die we daarin kiezen. Wij hebben ook al in het coalitieakkoord opgenomen dat ook dit kabinet belangrijk vindt om het samen met anderen in Nederland te doen, zoals ik gisteren met LTO en NAJK sprak over de aanpak voor de boeren, spreken we ook graag met vakbonden en werkgevers over de aanpak voor de economie en de sociale zekerheid. Dus daar willen we ook door breed politiek draagvlak in de Kamer te zoeken, ook weer de ruimte bieden aan de polder om ook zijn werk te doen.
DE WINTHER
Kan je die rekening betalen zonder de lasten te verhogen eigenlijk?
JETTEN
Het is een politieke keuze hoe je die rekening betaalt. Je hebt er altijd grofweg drie brokken. Dat is door aan de lastenknop te draaien, door elders in de begroting minder te doen of te bezuinigen, of je overheidskort te laten oplopen. En dat is de politieke weging die we met niet alleen het kabinet nu maken, maar vanwege het feit dat we ook nog wat zetels in beide kamers zoeken, ook het gesprek dat met die oppositiepartij wordt gehouden.
DE WINTHER
Wat acht u het meest waarschijnlijk?
JETTEN
Ja, dat zal echt de komende dagen moeten blijken. En daarom gaan we ook gewoon door met die gesprekken.
DE WINTHER
Maar is het tekort laten oplopen ook een serieuze mogelijkheid?
JETTEN
Nou, daar is vorige week duidelijk geworden dat die ruimte er voor volgend jaar in ieder geval niet is.
DE WINTHER
Nee, dus het betekent of elders bezuinigen of de lasten verhogen.
JETTEN
Politieke keuzes maken en dat gaan wij in ieder geval als kabinet doen, maar dat doen we graag ook met oppositiepartijen samen.
DE WINTHER
Ik begreep dat er vandaag ook in het kabinet is gesproken over box 3.
JETTEN
Dat is een van de onderwerpen die bij de begroting inderdaad meespeelt.
DE WINTHER
Ja, omdat ik me afvroeg of de mensen die langs mogen komen deze dagen op de verschillende ministeries ook betrokken worden bij dat vraagstuk. En of ook aan hen wordt verteld over hoeveel geld daarvoor nodig is om dat te fixen.
JETTEN
Kijk, het box 3 wetsvoorstel ligt in de Eerste Kamer. Daar is voor de zomer een stevig debat met de staatssecretaris gevoerd. In de Tweede Kamer is de motie Eerdmans-Bikker aangenomen, die ook het kabinet vraagt om varianten in kaart te brengen om dat box 3 wetsvoorstel te verbeteren. En dat kan in allerlei maatvoeringen, maar dat zijn wel maatregelen die meteen inderdaad miljarden kunnen kosten opgeteld in de komende jaren. Dus dat is ook een politieke keuze die we met elkaar te maken hebben. Als het box 3 wetsvoorstel moet worden aangepast of helemaal niet doorgaat in de Eerste Kamer, dan heeft dat ook financiële consequenties. En daar zijn alle partijen die langskomen zich zeker van bewust.
DE WINTHER
Dus die krijgen al te horen van: ‘het repareren van box 3 gaat zoveel miljard kosten en we willen graag ook dat u daarmee instemt’.
JETTEN
Nou, kijk, ik ga niet te veel zeggen over de inhoud van die gesprekken, maar in algemene zin: het kabinet is dat wetsvoorstel aan het verdedigen in de Eerste Kamer, maar hij heeft ook toegezegd dat we ook kijken hoe dat wetsvoorstel kan worden verbeterd. Maar bij elke verbetering geldt dat daar ook een financiële dekkingsvraag achterweg komt. En die raakt ook aan de bredere begrotingsdiscipline.
DE WINTHER
Is het zeker dat een oplossing voor Box 3 op Prinsjesdag gepresenteerd wordt?
JETTEN
Dat hoeft niet per se. Maar ik denk, uiteindelijk willen we ook... Eén van de ambities van het kabinet is om te investeren in die toekomstige economie. En daarbij een aantrekkelijk vestigingsklimaat neer te zetten. Zodat bedrijven uit binnen- en buitenland zeggen: Nederland is een plek waar ik mijn euro’s investeer, werkgelegenheid creëer, en meehelp aan die economische groei. En dan hangt de Box 3-discussie ook gewoon samen met alles wat je in een begroting voor het bedrijfsleven doet. Dus het is in die zin logisch om het in samenhang te bekijken.
DE WINTHER
We stellen net vast dat u het tekort niet wil laten oplopen. Elders bezuinigen op de begroting klinkt ambitieus, maar volgens mij moet datgene wat u heeft voorgenomen, wat nog niet eens zeker is, of dat überhaupt op meerderheden kan rekenen. U wil een oplossing voor Box 3 vinden. Dan is het toch bijna geen scenario meer denkbaar dat die oplossing gevonden wordt zonder dat de lasten elders omhoog gaan?
JETTEN
Het is wat dat betreft een heerlijke augustusmaand zoals altijd. En we zijn hard aan het werk om volgende week als kabinet daar een keuze in te maken om een hele nette begroting neer te leggen, Waar al deze elementen aanbod komen.
DE WINTHER
Omdat u ook natuurlijk met JA21 aan tafel zit, die van de daken schreeuwen dat ze toch bij u aan het regelen zijn dat de lasten niet omhoog gaan. Dan vraag ik me af, wordt aan hen ook verteld dat die Box 3-oplossing miljarden gaat kosten en dat dat ergens vandaan moet worden gehaald?
JETTEN
Dat hoeven wij niet aan jaar in de twintig te vertellen. Zij realiseren zich ook als indieners van de motie om het wetsvoorstel op een aantal punten aan te passen natuurlijk weldegelijk dat dat ook wat betekent voor de komende jaren.
DE WINTHER
Ja, laatste vraag dan. Er zijn verschillende partijen waar u mee spreekt. Is het nog steeds de overtuiging van het kabinet dat de steun die er aan de begroting gegeven wordt, dat één, twee, drie partijen zich dan committeren aan de hele begroting? Of mogen partijen aancherrypickingdoen en zeggen buitenlandse zaken en binnenlandse zaken steunen we wel, maar voor sociale zekerheid ga je mij elders de hort op.
JETTEN
Onze inzet is echt opgericht brede steun voor de totale miljoenennota. Dus dat zijn alle begrotingen inclusief het belastingplan.
DE WINTHER
Dus geen cherrypicking?
JETTEN
Nee, omdat je bij cherrypicking…veel dingen hangen met elkaar samen. En dan kom je elkaar ook snel in de weg te zetten.
VAN ROOYEN (ANP)
Nog even een heel korte vraag over een ander onderwerp. U heeft gesproken over stikstof met de boeren, met NAJK, met LTO. Wat heeft u nu toegezegd aan die boerenpartijen?
JETTEN
Nou, allereerst was het echt een stevig gesprek waarin we terug hebben geblikt op de afgelopen paar weken. Er is veel te doen natuurlijk rondom de aanpak voor boeren, stikstof en natuur. Met een heel geëmotioneerd debat in Brabant. Maar ook breder gewoon de vraag die boeren zich stellen: wat betekenen nou de stikstofmaatregelen voor mij op het boerenerf? En hoe krijg ik daar snel meer duidelijkheid op? Het was goed om daar met elkaar over door te praten. En we hebben ook gezegd, het loont gewoon om het gesprek met elkaar te voeren. Dus LTO en NAJK zijn twee van de agrarische organisaties die het helemaal niet 100% met het kabinet eens zijn, maar wel aan ons aangeven: daar zouden de plannen echt kunnen worden verbeterd. Of beter kunnen worden ingevuld. Dus we hebben besproken dat we nu de komende maanden echt een gestructureerd overleg met LTO en NAJK zullen vormgeven. Zodat als er wetsvoorstellen aankomen richting de Kamer. Of bepaalde keuzes rondom bijvoorbeeld de zonering of het inzetten van financiële middelen. Dat we echt op een tijdig moment ook aan de agrarische organisaties vragen: het is leuk bedacht hier in Den Haag, maar werkt het ook in de praktijk? En zo nee, help ons dan om die plannen te verbeteren.
VAN ROOYEN
Maar dan gaat het dus meer over de invulling van de details van het plan van Van Essen zoals dat het ligt. Maar aan het plan zelf verandert eigenlijk niets?
JETTEN
Nou kijk, wij hebben natuurlijk ook bij de presentatie van het stikstofpakket gezegd. We laten dat onafhankelijk nog beoordelen. Maar er is ook ruimte voor maatwerk, zeker ook in de regionale aanpak. Dus wij hebben ook provincies nu gevraagd om te laten zien: kan je misschien iets anders dan de zonering die wij rondom het Natura 2000 gebied hebben voorgesteld. Dat zijn gewoon echt forse verbeteringen die je dan aan zo'n pakket doorvoert. Maar dat geldt ook voor een hele hoop meer technische zaken rondom stalmaatregelen, de manier waarop je doelsturing uitvoert, wat betekent straks het invoeren van die rekenkundige ondergrens? Dus dat zijn eigenlijk wel, daar zit nog heel veel werk achter. En LTO en NAJK zullen daar vast ook af en toe zeggen: ‘de uiteindelijke keuze van het kabinet is niet de onze’. Maar zij, doordat zij aan tafel zitten en met ons het gesprek voeren, hebben zij wel de mogelijkheid om plannen bij te sturen als dat nodig is.
VAN ROOYEN
Ze willen het natuurlijk eigenlijk afzwakken, maar gaat dat gebeuren?
JETTEN
Nou, kijk, uiteindelijk zijn er twee dingen, denk ik, voor iedereen relevant. En dat is dat de vergunningverlening weer op gang komt voor boeren, maar ook voor de bouw en voor anderen. En ten tweede is dat een boer als ondernemer ook gewoon weet, het is nu voor mij duidelijk wat voor maatregelen ik op mijn eigen bedrijf moet nemen. En daar zit nog een heel belangrijk stuk van het werk dat we de komende tijd te doen hebben, omdat de papierenwerkelijkheid niet altijd de werkelijkheid is op het boerenerf.
VAN SOEST (AD)
Ja, meneer Jetten, u zei: ‘we gaan kijken of we de bezuinigingen op de sociale zekerheid op een andere manier kunnen vormgeven’. Maar betekent dat dan dat jullie ook kijken naar of er misschien bezuinigd kan worden op andere posten? Of kijken jullie echt alleen naar de WW en de WIA?
JETTEN
Nou, volgens mij zei ik: ‘hervormingen op de sociale zekerheid’, want uiteindelijk, niemand is het er volgens mij over oneens dat de WIA niet functioneert. En dat die instroom naar beneden moet. Of dat je mensen meer wil helpen aan tijdige omscholing en bijscholing om sneller van werk naar werk te gaan. Wij hebben daar bepaalde maatregelen voor voorgesteld in het coalitieakkoord. Daarvan zeggen sommigen: ‘nou, dat zijn geen goede maatregelen’. Maar ik ben het op zich niet oneens met het doel om minder mensen in de WW of in de WIA te hebben zitten. Dus als dat op andere manieren kan worden bereikt, dan leidt dat uiteindelijk ook tot besparingen in het geld dat je nodig hebt voor de sociale zekerheid.
.gif)
