‘Dat was ik niet’: Hoe Gisèle Pelicot zichzelf terugvond na een onvoorstelbaar trauma
Zoals de hele wereld ondertussen weet, verdoofde haar echtgenoot, Gisèle Pelicot meer dan tien jaar met zware medicatie om haar - terwijl ze buiten bewustzijn was – samen met vijftig andere daders te verkrachten en te filmen. Dat ze die jarenlange, constante drogisterij fysiek heeft overleefd, grenst aan een wonder.
Maar haar fysieke herstel is slechts één kant van het verhaal. Psychologisch stond het slachtoffer voor de schier onmogelijke taak om een onvoorstelbare misdaad te verwerken: ze moest accepteren wat haar is aangedaan terwijl ze er zelf niet bij bewustzijn was. Het was aan Gisèle Pelicot om uit de gruwelijke puzzel een uitweg te vinden.
Terugvinden en doorgronden
In dat verwerkingsproces stonden voor Pelicot twee elementen centraal: het terugvinden van zichzelf en het doorgronden van de perversie van haar man. Vooral dat laatste vormde een zware beproeving voor haar en haar gezin, dat bijna bezweek onder de krampachtige pogingen van met name haar dochter om een verklaring te vinden voor de monsterlijke daden van haar vader.
Voor Gisèle Pelicot zelf leek hun huwelijk immers al decennialang harmonieus en liefdevol. Ze was er heilig van overtuigd dat ze samen met haar man hun diepe jeugdtrauma’s hadden overwonnen: zij het vroege verlies van haar geliefde moeder, hij de stelselmatige mishandeling door een autoritaire vader. Dertig jaar lang leefden ze gelukkig samen. Toen haar echtgenoot haar op een gegeven moment probeerde over te halen tot seksuele praktijken die voor haar over de grens gingen, weigerde ze resoluut. Ze vermoedde niets. Ze bleef zorgeloos leven, totdat ze begon te kampen met niet te verklaren klachten: met heftige desoriëntatie, geheugenverlies en extreme vermoeidheid.
Twijfel
Tijdens de twee jaar waarin het proces werd voorbereid, worstelde Pelicot onophoudelijk met de schuld van haar man én met de twijfel over haar eigen rol. Was ze te naïef geweest? Waarom had ze zijn steeds vreemdere seksuele voorkeuren getolereerd in plaats van aan te dringen op therapie? Haar zoektocht naar begrip voor de dader, haar echtgenoot, is niet laakbaar of masochistisch. Met diepe empathie slaagde ze erin de omstandigheden van de dader te begrijpen, zonder de misdaad of zijn schuld ook maar enigszins te relativeren. Dat proces kostte tijd en vroeg om intensieve therapeutische hulp.
Moed
Na twee jaar van intensieve reflectie begreep ze niet alleen de dader en zichzelf maar ook dat dit consequenties moest krijgen. Ze eiste een openbaar proces. In de rechtszaak die daar uit voortkwam leerde ze stand te houden tegenover de verkrachters, trotseerde ze hun blikken en verdroeg ze de ijzige sfeer. Haar vurigste doel was dat de schaamte eindelijk van zijde zou wisselen. Daarin slaagde ze.
Haar waardige, authentieke en vastberaden houding in de zaal voelde als een tweede wonder. Er zat geen gebroken mens die zich door het slijk liet halen, maar een sterke vrouw die weigerde stilzwijgend mee te gaan in het patroon van 'victim blaming', dat bij dergelijke rechtszaken zo vaak de kop opsteekt.
Haar moed zorgde er mede voor dat de maatschappelijke en juridische tolerantie voor klassieke mannelijke uitvluchten in dit soort zaken afnam, zelfs op Europees niveau. Zo veroordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) recent nog de Italiaanse staat tot het betalen van € 60.000 schadevergoeding aan een slachtoffer. Een Italiaanse rechter had de verkrachtende echtgenoot eerder vrijgesproken met het bizarre argument dat "vrouwen 's avonds nu eenmaal vaak moe zijn en mannen hun behoeften hebben." De vrouw vocht deze stuitende uitspraak met succes aan op Europees niveau (The Guardian, juli 2026).
De glimlach
Het derde wonder openbaart zich wanneer Gisèle Pelicot na afloop van het proces het gerechtsgebouw verlaat. Niet met een triomfgebaar, maar met een zachte, stralende glimlach. Ze omschrijft de reacties van de menigte buiten als een golf van 'warmte en kwetsbaarheid die naadloos aansloot op die van haarzelf.'
Het is de ontknoping van wat je een 'heldenreis' kan noemen: een louterende, zware weg waarvan de hoofdpersoon getransformeerd terugkeert. Vlak voor de zitting bekeek Pelicot, na lang aarzelen, alsnog de afschuwelijke beelden van de verkrachtingen. Ze wilde, zoals ze het zelf uitdrukte, 'het monsterlijke verhaal een gezicht geven en het gehavend lichaam waarover gesproken werd, rehabiliteren, herstellen in zijn waardigheid.
Dat was ik niet
Buiten, in de open lucht, herwint de diep vernederde vrouw haar zelfrespect. Ze groeit weer uit tot de vrouw die ze ooit was, die zich kranig door een gitzwarte periode heeft geworsteld. Haar nieuwe leven wordt inmiddels vergezeld door een nieuwe man, een nieuwe liefde. Haar gehavende lichaam, dat ze op de video's zag, laat ze als 'een vuilniszak' achter zich.
Gisèle Pelicot (2026) Ode aan het leven. Schaamte moet van kant wisselen. Uitgever: de Geus. Vertaling uit het Frans: Alexander van Kesteren
.gif)
