Het MoU tussen de VS en Iran in 14 regimeversterkende punten
[Update 20 juni 13.00] De inkt van het MoU is nog niet droog of de eerste implementatiebesprekingen zijn al uitgesteld. Vicepresident Vance reisde niet af naar Zwitserland, Iran hield zijn delegatie thuis — als protest tegen voortdurende Israëlische aanvallen op Libanon, waarop Hezbollah blijft terugslaan. Het bevestigt wat de analyse hieronder laat zien: dit is vooralsnog een akkoord om tot een akkoord te komen.
De Verenigde Staten en Iran tekenden eerder deze week al het Islamabad Memorandum of Understanding (MoU) dat een einde moet maken aan de oorlog die op 28 februari begon. Het document, telt veertien punten waarvan er drie onmiddellijk effect hebben.
Drie zekere punten
De basisovereenkomst zorgt voor een stop van de oorlog - althans tussen de VS en Iran, de heropening van de Straat van Hormuz voor ongehinderde scheepvaart (althans voor 60 dagen) en zorgt ervoor dat de partijen onderling verder praten om hun respectievelijke doelen te bereiken. Dat verder praten moet dan eveneens gelden voor het herstel van de verstoorde relaties van Iran met zijn buren aan Perzische Golf dat de Golfstaten de afgelopen maanden regelmatig aanviel. Beoogd wordt ook een einde van de vijandelijkheden tussen Israël en Hezbollah in Libanon.
Het MoU dat kon ontstaan door bemiddeling van Pakistan dat geen partij was in de oorlog, zorgt dus voor het opheffen van de Amerikaanse marineblokkade, maar laat de meest beladen kwestie - Irans kernprogramma - grotendeels over aan de vervolgonderhandelingen die nog moeten beginnen.
En 14 onzekere punten
1: Vinger aan de trekker
Punt 1 van het MoU gaat over de 'onmiddellijke en permanente beëindiging van militaire operaties op alle fronten, inclusief in Libanon'. Een extra onzekere factor is Israël in dit geheel van 'alle fronten'. In hetzelfde punt wordt genoemd dat partijen zich 'onthouden van dreiging met of gebruik van geweld tegen elkaar'. Dat lijkt tegen de natuur van beide landen in deze oorlog in te gaan. Ondanks het akkoord dreigde Trump tijdens de G7-top alweer dat de VS Iran 'naar de hel zou bombarderen' als het land zich niet aan de voorwaarden houdt. Irans onderhandelaar en parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf merkte na de ondertekening op dat Iran 'zijn vinger aan de trekker" blijft houden.
2: Waar is Israël?
Punt 2 begint met 'Beide partijen verbinden zich ertoe' maar de VS en Israël zijn samen ten oorlog gegaan en hier worden de VS en Iran bedoeld. 'zich te onthouden van inmenging in elkaars binnenlandse aangelegenheden'. Israël staat er buiten. Al gaan de trilaterale besprekingen tussen Libanon de VS en Israël op 23 juni -voorlopig- door.
3: 60 dagen vs 18 maanden
Het derde punt gaat over 60 dagen waarin de partijen een definitief akkoord moeten sluiten. De besprekingen van 2014 - 2015 om tot een non proliferatie verdrag te komen met Iran duurden anderhalf jaar.
4: Alle Amerikaanse bases
Het vierde punt zegt dat de Amerikaanse marineblokkade van Iraanse havens wordt opgeheven en zegt dat de VS trekken hun strijdkrachten binnen 30 dagen na een definitief akkoord uit de nabijheid van Iran terugtrekken. Hoe dat samen gaat met de talloze bases* van de VS van Koeweit en Irak tot Bahrein en de VAE in onduidelijk.
5: Tijdelijk geen tol
Punt vijf gaat over het controversiële Iraanse plan voor het heffen van een of andere vorm van tol bij Hormuz. Iran heeft intussen al diverse malen aangegeven dat het na afloop van de zestig dagen, samen met Oman een of andere vorm van bijdrage van door de Straat van Hormuz passerende schepen wil gaan vragen.
6: 300 miljard voor wederopbouw
7: Sancties VS en VN opgeheven
Zeven zegt dat alle sancties tegenover Iran worden opgeheven voorzover dat in de macht van de VS ligt. De EU is bereid tot versoepeling maar zet een eigen koers uit.
8 en 9: Kernwapens
Hiermee begon deze oorlog samen met het verlangen naar regimechange. Dat laatste wordt het liefst onder tafel gemoffeld, maar is voor beide partijen + Israël, reden tot diep wantrouwen.
Iran belooft geen kernwapen te verwerven of te ontwikkelen, en de bestaande voorraad verrijkt uranium wordt minimaal verdund ter plekke, onder toezicht van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). Dat is een aanpassing ten opzichte van de eerdere Amerikaanse eis dat het materiaal het land zou moeten verlaten
Nu zijn er zestig dagen waarin niets gecontroleerd wordt en niets veranderd. Aan hetzelfde thema een goede werkbare uitwerking geven duurde in 2015 18 maanden.
9, 10 en 11: Inkomsten voor Iran
Iran kan weer vrij olie exporteren en bevroren tegoeden worden vrijgegeven. Wat dit voor Iran gaat opleveren weet niemand nog precies. Een derde deel van de strategisch belangrijke bedrijven in Iran is diep verbonden met de IRGC, de Revolutionaire Garde. die de macht in het land stevig in handen lijkt te hebben. De IGRC financiert ondanks Westerse sancties mede Iraanse proxies als Hezbollah en de Houthis en semi-proxies zoals Hamas. Ooit was het idee meer welvaart leidt tot meer democratie. Sinds onder meer het staats kapitalistische marxisme van China is die laatste stelling stevig aan herziening onderworpen.
12, 13 en 14: De procedures
Er komt een organisatie die toeziet op alles en alles wordt bekrachtigd door de Veiligheidsraad waar BRICS bondgenoten Rusland en China zitting hebben naast VS-bondgenoten het VK en Frankrijk. De VN veiligheidsraad verdient betere verdragen. stempelmachine.
De VS snakt ernaar deze oorlog te beëindigen. De door Iran afgedwongen afsluiting van de Straat van Hormuz en de naderende midtermverkiezingen laten Washington weinig keuze. De grote onzekere factor blijft Israël, dat samen met de VS deze oorlog begon met twee gezamenlijke doelen: een eind aan het Iraanse kernwapenprogramma en regimechange. Voor dat tweede doel ontbraken van meet af aan de voorwaarden: een religieus regime dat sinds 1979 oorlogen, zware sancties en opstanden heeft doorstaan laat zich niet zomaar omverwerpen. Veel waarnemers namen dan ook aan dat de VS en Israël verborgen troeven achter de hand moesten hebben, met name in de vorm van een interne opstand vanuit een van de machtscentra in het land. Zulke troefkaarten bleken er niet te zijn. Wat restte was de hoop op ineenstorting van het regime onder druk van bombardementen ook gericht op leiders van het regime. Daarna werd het accent verlegd met onder meer de blokkade van Irans scheepvaart naar economische en financiële oorlogsvoering. Het waren middelen ingezet in tweede instantie en niet vanuit een winnende strategie..Door het ontbreken daarvan lag de waarschijnlijke uitkomst van nu al van meet af aan in de lijn der verwachting: een versterkt Iran, verzwakt Amerikaans prestige en sterke economische effecten tot ver buiten de regio.. |
* Amerikaanse basissen rond de Perzische Golf en omgeving Kaart ISW -Esri TomTom Garmin USGS FAO NOAA
Een akkoord om tot een akkoord te komen
Het memorandum is dus vooral een akkoord om tot een akkoord te komen: de (tijdelijke) heropening van de Straat van Hormuz is een feit, maar het kernprogramma, het sanctieschema en de uiteindelijke status van het fonds, moeten nog worden opgelost. De beoogde regimechange van 28 februari lijkt nu vooral uit te draaien op regimeversterking.
Bronnen o.a. Reuters, BBC, State Department, JCPOA, Elysee, EU consilium, Irna, JP en G7-Evian
.gif)
Inloggen om te reageren — Nog geen account? Registreer hier